Giải bài toán nhân lực cho ngành du lịch

8 tháng đầu năm, Việt Nam đón gần 16 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,4% so với cùng kỳ, đạt hơn 63% kế hoạch năm. Đáng chú ý, dù tháng 8 vào mùa thấp điểm của du lịch quốc tế, nước ta vẫn đón gần 2 triệu lượt khách quốc tế, tăng gần 20% so với tháng 7 và hơn 18% so với cùng kỳ 2025.

Dữ liệu nói trên cho thấy ngành du lịch không chỉ phục hồi hoàn toàn sau Covid-19 mà còn bước vào chu kỳ tăng trưởng mới mạnh mẽ, mở rộng quy mô thị trường cũng như nâng cao chất lượng.

TP Đà Nẵng là một trong các điểm đến thu hút khách lớn nhất, 8 tháng đầu năm 2025, tổng lượt khách cơ sở lưu trú phục vụ của Đà Nẵng ước đạt 12,8 triệu lượt, tăng 20,8% so với cùng kỳ năm 2024. Trong đó, khách quốc tế ước đạt 5 triệu lượt, tăng 23,4%. Trong bối cảnh đó, áp lực về nguồn nhân lực du lịch ngày càng gia tăng. Theo báo cáo về nhu cầu nhân lực du lịch - khách sạn Việt Nam của Hoteljob.vn, tình đến tháng 8/2026, ngành du lịch cần khoảng 60.000 lao động/năm, trong khi nguồn cung qua đào tạo chỉ đạt 1/3. Việc bù đắp bằng lao động chưa qua đào tạo chính quy tạo khoảng trống chất lượng.

Khảo sát của Hoteljob.vn với 331 đơn vị cho thấy 77% đơn vị gặp khó khăn trong tuyển dụng cũng như giữ người lao động (tỷ lệ nghỉ việc 18,9%), gần 50% đơn vị cho rằng điểm yếu lớn nhất của ứng viên là tư duy dịch vụ và thái độ - nền tảng của ngành khách sạn.

Theo Liên chi hội Khách sạn Việt Nam, gần như tất cả các địa phương có du lịch phát triển đều thiếu nhân lực, đặc biệt thiếu nghiêm trọng đội ngũ quản lý cấp trung, dẫn đến chất lượng dịch vụ không ổn định, không tương xứng với mức đầu tư cơ sở vật chất của doanh nghiệp.

“Giải pháp “hút người từ địa phương khác” không dễ như trước. Mọi nơi đều thiếu khiến cạnh tranh lao động giữa các điểm đến ngày càng khốc liệt. Tăng mức lương để cạnh tranh có thể giải quyết trước mắt, nhưng về lâu dài sẽ đẩy chi phí nhân lực lên rất cao, bào mòn lợi nhuận, tăng giá dịch vụ, giảm cạnh tranh điểm đến, ảnh hưởng toàn ngành” - ông Nguyễn Đức Quỳnh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch TP Đà Nẵng, Chủ tịch Hội Khách sạn Đà Nẵng, Tổng Giám đốc Furama Resort Đà Nẵng nói.

Về nguyên nhân, khảo sát của Hoteljob.vn cho rằng sau giai đoạn du lịch biến động, một bộ phận lớn lao động chuyển ngành để thu nhập ổn định hơn, thời gian làm việc ít áp lực và ít phụ thuộc tính mùa vụ.

Theo ông Quỳnh, để giải bài toán nhân lực của ngành khách sạn, mỗi doanh nghiệp cần xem phát triển nhân lực là cốt lõi trong chiến lược kinh doanh, đầu tư nghiêm túc cho bộ phận đào tạo nội bộ, đào tạo thường xuyên, có giáo trình, có tiêu chuẩn đánh giá, có người phụ trách, có ngân sách và có lộ trình phát triển nghề nghiệp cho từng nhóm vị trí, tạo đầu ra phù hợp với tiêu chuẩn đơn vị.

Bên cạnh tăng cường liên kết đào tạo sâu hơn nữa giữa nhà trường và doanh nghiệp để lấp khoảng cách lý thuyết – thực tế, ông Quỳnh gợi mở mô hình doanh nghiệp xây dựng cơ sở đào tạo như Furama Resort Đà Nẵng thành lập Học viện Mến khách IBH Academy, không chỉ nâng cao chất lượng nhân lực cho chính doanh nghiệp, mà còn hỗ trợ đào tạo cho các đơn vị khác trong và ngoài ngành, phát huy trách nhiệm của doanh nghiệp đóng góp vào hệ sinh thái đào tạo nhân lực du lịch cho địa phương.

Cùng với đó là xây dựng cơ sở dữ liệu nhân lực du lịch Đà Nẵng để có sự điều tiết, đặt hàng đào tạo trong ngắn và dài hạn, tiến đến mở rộng liên kết vùng, cung ứng cho cả khu vực miền Trung - Tây Nguyên; thành phố, hiệp hội và doanh nghiệp phối hợp tổ chức các khóa đào tạo nâng cao chất lượng...

Ông Lê Quốc Việt - Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Điểm đến xứ Quảng cho biết thêm, bên cạnh thúc đẩy mô hình “học kỳ doanh nghiệp”, TP Đà Nẵng hoàn toàn có thể thu hút các trường đào tạo du lịch - khách sạn uy tín từ các quốc gia có thế mạnh như Singapore, Thụy Sĩ, giúp người học vừa tiết kiệm chi phí, vừa bổ sung nguồn lao động tại chỗ.

Ông Việt cũng đề xuất xây dựng thị trường lao động part - time chuyên nghiệp cho sinh viên, đặc biệt trong ngành du lịch - khách sạn, là giải pháp phù hợp với nhu cầu lao động biến động theo mùa cao điểm, theo sự kiện tại Đà Nẵng. 

Đồng thời ngành du lịch cần thành phố hỗ trợ các vấn đề nhà ở, chính sách xã hội để tăng khả năng gắn bó lâu dài của người lao động với điểm đến. Có thể phát triển nhà ở, ký túc xá cho lao động du lịch theo mô hình doanh nghiệp đầu tư, thành phố hỗ trợ về quy hoạch, đất đai, thủ tục hoặc hạ tầng xã hội (văn hóa, giáo dục, y tế…), giúp nhân lực du lịch an cư, là tiền đề để phát triển bền vững du lịch chất lượng cao.