Giải cứu động vật hoang dã rồi… ‘cầm tù’(?)
Diễn biến của quá trình cứu hộ 2 cá thể Vọoc chà vá chân xám trong các ngày 26, 27/2 vừa qua tại TP Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên cho thấy đang tồn tại những bất cập liên quan đến động vật hoang dã được cứu hộ, đặt chúng trước một tương lai “bị cầm tù vĩnh viễn”.
Mẹ con Vọoc chà vá chân xám ôm nhau không muốn rời, sau khi được chăm sóc,
bình phục tại gara ô tô của ông Nguyễn Quang Đăng, số 42 đường Lê Duẩn,
TP Tuy Hòa. (Ảnh: Thanh Tùng).
Ngày 1/3, PV báo Đại Đoàn Kết liên hệ với ông Trương Ngọc Đăng, Trưởng phòng kỹ thuật, Thảo cầm viên Sài Gòn và được ông này cho biết cá thể Vọoc chà vá chân xám mẹ được di chuyển từ TP Tuy Hòa (Phú Yên) về đến TP Hồ Chí Minh vào ngày 28/2 đã có dấu hiệu hồi phục về thể trạng, đang được cách ly, chăm sóc đặc biệt, tuy nhiên tâm lý vẫn rất… buồn!. Vọoc chà vá con (đã chết) đang được lột da, làm tiêu bản trưng bày.
Tại thời điểm chuẩn bị di chuyển 2 cá thể Vọọc chà vá chân xám từ TP Tuy Hòa về TP Hồ Chí Minh sáng 27/2, chúng tôi được ông Trương Ngọc Đăng chia sẻ, đây là lần đầu tiên Thảo cầm viên Sài Gòn cứu hộ Vọoc chà vá chân xám. Vọoc chà vá chân xám mẹ sẽ nuôi nhốt vĩnh viễn tại Thảo cầm viên Sài Gòn phục vụ tham quan, nghiên cứu. Việc đưa Vọoc chà vá chân xám trở về với sinh cảnh sống tự nhiên tại nơi chúng bị bẫy, bắt cũng được ông Đăng cho biết là không thể vì sẽ xảy ra xung đột với quần thể bầy đàn.
Ý kiến của Trưởng phòng kỹ thật Thảo cầm viên Sài Gòn có thể coi là dấu chấm hết cho sự quay trở lại rừng của cá thể Vọoc chà vá chân xám (tên tiếng Anh: Grey Shanked Douc Langur, tên khoa học: Pygathrix cinerea) được Sách đỏ của Liên minh bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN) và Sách đỏ Việt Nam xếp vào danh mục kỳ nguy cấp, nguy cơ tuyệt chủng ở mức CR tại TP Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên vào ngày 26, 27/2 vừa qua.
Liên quan đến việc này, sáng 1/3, chúng tôi có cuộc trao đổi với TS Hà Thăng Long, Trưởng Đại diện Hội động vật học Frankfurt tại Việt Nam, Chủ tịch sáng lập tổ chức Green Việt. Ông Hà Thăng Long khẳng định, mục tiêu của cứu hộ động vật hoang dã là đưa chúng trở lại với sinh cảnh rừng nơi chúng sinh ra.
Với tư cách nhà khoa học chuyên về tập tính sinh thái học của các loài linh trưởng, TS Hà Thăng Long đưa ra khuyến cáo: Quá trình cứu hộ linh trưởng nói chung và Vọoc chà vá chân xám nói riêng, cần có chuồng vận chuyển đặc biệt, ánh sáng vừa đủ bởi những tác động từ con người như nhìn ngó dễ gây thêm căng thẳng, ức chế cho cá thể linh trưởng được cứu hộ. Khi cá thể linh trưởng có biểu hiện linh hoạt sau khi sơ cứu, chăm sóc, cần làm thủ tục bàn giao ngay cho tổ chức cứu hộ vì nếu để chúng chết, thủ tục cứu hộ sẽ không còn ý nghĩa.
Vọoc chà vá chân xám mẹ khóc vì nhớ con. (Ảnh: Thanh Tùng).
Ông Hà Thăng Long cũng đặc biệt lưu ý đến việc phải tập huấn kỹ năng nhận biết loài, tập tính và sơ cứu trong những trường hợp cụ thể đối với lực lượng kiểm lâm, tránh xảy ra những sự cố ngoài ý muốn.
Những khuyến cáo được đưa ra từ chuyên gia linh trưởng Hà Thăng Long, đáng tiếc gần như không được áp dụng trong quá trình cứu hộ 2 cá thể Vọoc chà vá chân xám (môt mẹ, một con) tại TP Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên vào ngày 26, 27/2 vừa qua.
Như Đại Đoàn Kết đã đưa tin: 2 cá thể Vọoc chà vá chân xám nói trên được ông Nguyễn Quang Đăng (chủ gara ô tô, số 42 đường Lê Duẩn, TP Tuy Hòa) và ông Võ Trí mua lại của từ một người không rõ tung tích nhằm mục đích tìm nơi cứu hộ. Trong thời gian chờ cứu hộ, cá thể Vọoc chà vá chân xám con đã chết dù trước đó có biểu hiện linh hoạt, hồi phục thể trạng do được chăm sóc theo tư vấn của chuyên gia am hiểu về linh trưởng.
Vọoc chà vá chân xám mẹ đang được đưa lên xe về Thảo cầm viên Sài Gòn.
(Ảnh: Thanh Tùng).
Tại Việt Nam hiện có 3 Trung tâm cứu hộ động vật hoang dã (đặc biệt là cứu hộ linh trưởng) là Thảo cầm viên Sài Gòn, Trung tâm cứu hộ động vật hoang dã Ba Vì, Trung tâm cứu hộ động vật hoang dã Cúc Phương.
Theo TS Hà Thăng Long, Trung tâm cứu hộ động vật hoang xã Cúc Phương đã nhiều lần cứu hộ thành công Vọoc chà vá chân xám và Vọoc quần đùi trắng, trả chúng về với sinh cảnh sống tự nhiên.
