Giảm 1 ngày thông quan: Mỗi năm tiết kiệm 1 tỷ USD

“Thời gian qua, đối với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, mệt mỏi nhất là phải chờ đợi thời gian thông quan. Tinh thần của Nghị quyết 19 là làm sao để giảm tải được những gánh nặng đó cho DN” – TS Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) nhấn mạnh tại buổi tọa đàm “Nâng cao năng lực cạnh tranh – Nhìn từ lĩnh vực Hải quan”, do Cổng Thông tin điện tử Chính phủ tổ chức sáng qua (11/8).

Giảm lợi nhuận, tăng chi phí

Theo một báo cáo của Ngân hàng Thế giới, thời gian trung bình để DN hoàn tất thủ tục cho việc nhập khẩu hàng hóa mất tới 21 ngày. Con số này cao gấp 5 lần so với Singapore, gấp 3 lần Malaysia, và gấp 2 lần so với Thái Lan.

Thực tế về việc chậm trễ trong thủ tục thông quan cũng như nhiều thủ tục hành chính khác đang khiến DN Việt Nam bị tăng chi phí, công sức, thời gian, từ đó giảm lợi nhuận. Một trong những điều mà các DN kỳ vọng vào Nghị quyết 19 lần hai của Chính phủ là làm sao giảm tải được “gánh nặng” này. Đó là ý kiến nhận định chung của các chuyên gia, nhà quản lý, đại diện cộng đồng DN tại buổi tọa đàm.

Nhận định của giới chuyên gia kinh tế cho thấy, chính sách bất ổn, thiếu kiên định, thủ tục hành chính rườm rà… đang trở thành rào cản khiến cho môi trường kinh doanh của Việt Nam kém hấp dẫn, các DN ngại đầu tư, giảm năng lực cạnh tranh.

Tháng 3/2015, Chính phủ ban hành Nghị quyết 19 lần thứ 2 về cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Cộng đồng DN kỳ vọng, Nghị quyết này sẽ mang một luồng gió mới cải thiện môi trường kinh doanh của Việt Nam, giúp cho các DN gỡ bỏ được những rào cản về thủ tục hành chính. Đặc biệt, đối với các DN xuất nhập khẩu, giảm được thời gian thông quan, lưu hàng tại kho bãi sẽ giúp cho DN tiết giảm được chi phí lưu kho, tiết giảm thời gian chờ đợi… Đó thực sự là niềm mong mỏi của các DN bấy lâu nay.

Theo ông Nguyễn Văn Thân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ, các DN xuất nhập khẩu mệt mỏi nhất chính là thời gian chờ thông quan hàng hóa.

“Hàng hóa nếu được thông quan sớm, DN không những không phải chịu chi phí lưu kho bãi mà sẽ tiêu thụ được hàng sớm hơn, đảm bảo lợi nhuận. Đặc biệt đối với hàng hóa là thực phẩm, việc bị ách tắc trong thông quan khiến cho nhiều mặt hàng bị hỏng, thối phải bỏ đi, thiệt hại cho DN là rất lớn. Bởi vậy, nếu thời gian tới, vấn đề này được giải quyết, không những giúp cho DN gia tăng lợi nhuận, tiết giảm chi phí mà hàng hóa đến tay người tiêu dùng cũng không bị tăng cao, bởi khi DN bị tăng chi phí ở khâu này, thì đương nhiên DN sẽ phải bù lại phần chi phí đó ở chính giá của hàng hóa. Như vậy, thiệt thòi lại dồn vào người tiêu dùng” - ông Thân chia sẻ.

Doanh nghiệp mệt mỏi chờ thủ tục thông quan.

Chúng ta phải hành động

Đồng quan điểm, TS Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) cũng cho rằng, bản chất của Nghị quyết 19 là thuận lợi hóa hoạt động sản xuất, kinh doanh của cộng đồng DN. DN kinh doanh thuận lợi tất yếu sẽ có lợi nhuận tăng, họ sẽ đầu tư nhiều hơn, do đó nền kinh tế sẽ tăng trưởng tốt hơn.

Chỉ số thông quan, hay nói cách khác, chỉ số thương mại qua biên giới nếu được cải thiện sẽ tác động rất mạnh mẽ đến môi trường kinh doanh, hoạt động của DN.

“Chỉ số này tác động trực tiếp đến hơn 300 tỷ USD nhập khẩu và xuất khẩu của các nước trên thế giới mỗi năm. Theo tính toán, nếu giảm được một ngày thông quan hàng hóa, thì có thể tiết kiệm cho nền kinh tế ít nhất 1 tỷ USD/ năm. Bởi vậy, không phải ngẫu nhiên mà Nghị quyết 19 lần này tập trung vào việc cải cách thủ tục thông quan hàng hóa” - TS Nguyễn Đình Cung nhận định.

TS Cung cũng cho rằng, ngoài tập trung cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường kinh doanh, giảm thời gian thông quan cho các DN xuất nhập khẩu hàng hóa, thì chính sự thay đổi thường xuyên thiếu kiên định trong chính sách cũng đang khiến các DN mệt mỏi, không dám đầu tư, không dám kinh doanh.

Không thể phủ nhận, thời gian qua, cơ quan quản lý cũng đã nỗ lực trong việc cải cách thủ tục hành chính, lược bỏ nhiều văn bản, thủ tục rườm rà để giảm gánh nặng cho DN. Theo ông Vũ Ngọc Anh, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan (Bộ Tài chính), nhiều văn bản, thông tư, nghị định đã được rà soát sửa đổi nhằm mục đích cải thiện hơn cho môi tường kinh doanh. Và Nghị quyết 19 lần hai được kỳ vọng sẽ tạo lực đẩy thực sự để các DN có thể yên tâm đầu tư, sản xuất và kinh doanh.

Tuy nhiên, theo cả đại diện Hiệp hội DN vừa và nhỏ cũng như lãnh đạo Tổng cục Hải quan, để Nghị quyết 19 sớm thành công, sớm đạt được những mục tiêu đề ra, cần sự vào cuộc đồng bộ của các bộ, ngành, các địa phương và cả cộng đồng DN.

“Cần có sự đồng lòng của cả DN và lãnh đạo UBND các địa phương vào cuộc đồng bộ của tất cả các bộ, ngành. Có sự chỉ đạo thật sát sao, cụ thể, có khen thưởng, có kỷ luật, kể cả thay thế những cán bộ không làm được thật nghiêm khắc, mạnh tay, thì tôi tin Nghị quyết 19 sẽ thành công. Chúng ta phải hành động” - TS Cung nhấn mạnh.