Giảm muối, hạn chế thực phẩm siêu chế biến để bảo vệ tim mạch

Ăn mặn – thêm gánh nặng cho tim mạch

Chế độ ăn uống có vai trò quan trọng đối với nguy cơ mắc các bệnh không lây nhiễm, trong đó có bệnh tim mạch, đột quỵ, đái tháo đường và ung thư. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), một chế độ ăn lành mạnh cần bảo đảm đầy đủ, cân bằng, đa dạng và điều độ; ưu tiên thực phẩm tươi, ít qua chế biến, đồng thời hạn chế muối, đường tự do và chất béo không lành mạnh.Trong đó, muối là yếu tố đặc biệt đáng lưu ý. Lượng natri dư thừa làm tăng huyết áp – một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu của bệnh tim mạch. Đáng nói, natri không chỉ đến từ lượng muối được thêm khi nấu ăn mà còn “ẩn” trong nhiều loại thực phẩm chế biến, thịt chế biến, đồ ăn nhẹ, nước sốt và thực phẩm ăn liền. Vì vậy, người tiêu dùng có thể khó nhận biết mình đã tiêu thụ bao nhiêu muối mỗi ngày.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO) việc giảm lượng natri trong khẩu phần là một trong những giải pháp hiệu quả, chi phí thấp để giảm gánh nặng bệnh không lây nhiễm và bệnh tim mạch. Hiện bệnh tim mạch vẫn là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới, với khoảng 19,8 triệu người tử vong mỗi năm.

Bên cạnh giảm muối, WHO khuyến nghị hạn chế các thực phẩm chứa nhiều đường tự do, chất béo không lành mạnh và natri. Việc tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến được WHO lưu ý có liên quan đến những kết quả sức khỏe bất lợi. Trong khi đó, thực phẩm chế biến sẵn ngày càng phổ biến trong bữa ăn của các gia đình.

Chị Nguyễn Hoài ở Hà Nội cho biết, khi mua thực phẩm chế biến sẵn, ngoài hạn sử dụng, chị thường đọc bảng thành phần dinh dưỡng để kiểm tra lượng calo, đường, natri và chất béo. Nếu sản phẩm có quá nhiều đường, muối hoặc chất phụ gia, chị sẽ cân nhắc không mua.

Tuy nhiên, không phải người tiêu dùng nào cũng có thói quen hoặc đủ kiến thức để đọc và phân tích các thông tin này. Một số người cho biết khi mua thực phẩm bao gói sẵn thường ít chú ý đến nhãn dinh dưỡng hoặc không hiểu rõ ý nghĩa của các con số trên bao bì.

Theo PGS.TS Trương Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng, thông tin dinh dưỡng trên nhãn thực phẩm bao gói sẵn nhằm giúp người tiêu dùng lựa chọn và sử dụng sản phẩm hợp lý, lành mạnh. Khi đọc nhãn, người tiêu dùng cần chú ý đơn vị tính và số khẩu phần, bởi giá trị dinh dưỡng có thể được tính trên 100 g, 100 ml hoặc một khẩu phần. Nếu không quy đổi theo lượng thực phẩm thực tế sử dụng, người mua rất dễ đánh giá thấp lượng đường, muối hoặc chất béo mình đưa vào cơ thể.

Không thể chỉ trông chờ vào thay đổi hành vi

Thực tế cho thấy, thông tin dinh dưỡng trên bao bì thường nhiều và khá phức tạp. Không phải người tiêu dùng nào cũng có đủ thời gian hoặc kiến thức chuyên môn để đọc, hiểu và so sánh giữa các sản phẩm. Từ thực tế này, WHO Việt Nam đề nghị áp dụng quy định bắt buộc về ghi nhãn dinh dưỡng ở mặt trước bao bì đối với thực phẩm chế biến sẵn, đồng thời tăng cường kiểm soát quảng cáo thực phẩm không lành mạnh hướng tới trẻ em.

Theo WHO Việt Nam, mức chi tiêu bình quân của người Việt cho các mặt hàng siêu chế biến như xúc xích, snack, mì ăn liền đạt gần 3,1 triệu đồng/người/năm vào năm 2024, tăng so với khoảng 2,4 triệu đồng năm 2017.

Hiện Việt Nam chủ yếu yêu cầu doanh nghiệp thể hiện bảng thành phần dinh dưỡng ở mặt sau bao bì. Trong khi đó, nhãn dinh dưỡng mặt trước có thể giúp người tiêu dùng nhanh chóng nhận diện những sản phẩm có hàm lượng cao các chất cần hạn chế.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy chính sách này có thể tác động không chỉ đến hành vi người tiêu dùng mà cả hoạt động sản xuất. Tại Chile, sau khi áp dụng nhãn cảnh báo ở mặt trước bao bì, doanh số một số nhóm thực phẩm có hàm lượng cao đường, muối và chất béo bão hòa giảm; đồng thời, các nhà sản xuất có xu hướng điều chỉnh công thức để giảm các thành phần phải cảnh báo.

WHO cũng khuyến nghị xây dựng hệ thống phân loại dinh dưỡng thống nhất và tăng cường kiểm soát hoạt động quảng cáo thực phẩm không lành mạnh hướng tới trẻ em, bao gồm việc hạn chế sử dụng hình ảnh hoạt hình, đồ chơi, quà tặng hoặc các hình thức tiếp thị hấp dẫn trẻ nhỏ.