Giữa đại ngàn, người Bru - Vân Kiều rộn ràng đón Tết
Giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ, đồng bào Bru - Vân Kiều ở Quảng Trị đón Tết cổ truyền bằng những nghi lễ mộc mạc mà linh thiêng. Từ mâm cỗ cúng tổ tiên đến tục giữ lửa, lấy nước đầu năm đã tạo nên nét văn hoá truyền thống được duy trì và gìn giữ mỗi khi tết đến xuân về.
Bản làng rộn ràng đón Tết
Mỗi độ xuân về, các bản làng Bru - Vân Kiều dọc dãy Trường Sơn ở tỉnh Quảng Trị lại rộn ràng trong không khí đón Tết cổ truyền của dân tộc. Tết không chỉ là thời khắc chuyển giao năm mới mà còn là dịp thiêng liêng để đồng bào Bru - Vân Kiều tưởng nhớ tổ tiên, cầu mong một năm mưa thuận gió hòa, nương rẫy tốt tươi.
Để chuẩn bị cho lễ cúng tổ tiên, mỗi gia đình đều sửa soạn, trang hoàng lại bàn thờ bằng những tấm vải đỏ mới tinh. Theo bà Hồ Thị Liêng, ở bản Cây Bông (xã Kim Ngân), màu đỏ tượng trưng cho may mắn, ấm no. Bàn thờ được dựng và trang trí chu đáo thể hiện lòng hiếu kính, là điều kiện để tổ tiên “về ăn Tết” cùng con cháu.
Những ngày giáp Tết, tiếng giã gạo nếp vang vọng núi rừng, hòa cùng tiếng gọi nhau mổ lợn cúng Tết. Thường thì 3, 4 gia đình trong bản chung nhau một con heo. Nếu là anh em ruột thịt, phần đầu và đuôi heo được dành cho người anh cả làm lễ cúng tổ tiên, phần thịt chia đều cho các nhà.
Theo ông Trần Văn Phúc (xã Trường Sơn), mâm cỗ ngày Tết của người Bru - Vân Kiều đặt lên bàn thờ không thể thiếu bánh Acoắt, Aduh, một vò rượu cần, rượu đoác, bên cạnh bánh chưng, bánh đòn, mứt Tết. Những cây nến làm từ sáp ong cháy sáng, tỏa hương thơm dịu, làm không gian cúng Tết thêm ấm áp và linh thiêng.
Tục giữ lửa, lấy nước ngày đầu năm
Với đồng bào Bru - Vân Kiều, tục giữ lửa trong đêm Giao thừa mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Ngọn lửa được giữ cháy từ đêm giao thừa sang mùng 1 Tết, mở đầu cho những điều tốt lành trong năm mới.
Già làng Hồ Trọng (xã Kim Ngân) cho biết, lửa tượng trưng cho sự sống, cho ấm no. Nếu đêm Giao thừa lửa tắt, người ta tin rằng năm mới sẽ gặp nhiều điều không may, cây lúa, cây ngô khó trổ bông, nặng hạt.
Cùng với tục giữ lửa, sáng mùng 1 Tết, chủ mỗi hộ gia đình người Bru - Vân Kiều sẽ xuống suối lấy nước đầu năm mang về cho cả gia đình. Sau khi mang nước về nhà, mỗi người uống một ngụm nước ngọt rồi mới rửa mặt, chân tay.
Theo già làng Hồ Ai, bản Khe Cát (xã Trường Sơn), đó là “lộc đất trời” mà ai cũng phải đón nhận để mong một năm may mắn, chăn nuôi thuận lợi, trồng trọt bội thu.
Trong buổi sáng đầu năm, người Bru - Vân Kiều kiêng sang bản khác chúc Tết. Họ quan niệm, xông đất không hợp tuổi sẽ ảnh hưởng đến việc làm ăn, cây trồng, vật nuôi. Chỉ sau khi hoàn tất việc lấy lộc đầu năm, anh em, họ hàng trong cùng bản mới sang thăm hỏi, chúc Tết nhau.
Chiều xuống, bà con rời nhà sàn, bắt đầu những cuộc chúc Tết rộn ràng. Khách và chủ quây quần bên mâm cỗ, cùng uống rượu cần, rượu đoác, chúc nhau sức khỏe, mùa màng tốt tươi, gió mưa thuận hòa. Ngày Tết cũng là dịp để các già làng, trưởng bản răn dạy con cháu tu chí làm ăn, giữ gìn bản sắc, trung kiên với Đảng, chung tay dựng xây bản làng ngày càng khởi sắc.
Tết là khởi đầu của mùa xuân - mùa của muôn hoa đua nở, của sự sinh sôi và hy vọng. Đó cũng là lúc người Bru - Vân Kiều ngồi lại bên nhau, ôn chuyện cũ, tính chuyện mới với niềm tin về một năm mới bình an, no đủ, nương rẫy xanh tốt giữa đại ngàn.
