Giúp con sử dụng internet thông minh
Trẻ em Việt Nam hiện nay sử dụng các phương tiện công nghệ số từ rất sớm, thậm chí từ tuổi mầm non. Đây là môi trường học tập và tiếp xúc, mở rộng quan hệ rất tốt, có nhiều kiến thức cho trẻ em. Nhưng đồng thời, khi sử dụng internet, nhất là mạng xã hội cũng kéo theo nhiều hiểm họa mà bản thân các em không lường hết được. Để giúp các em trở thành những “công dân số” thông minh, biết lựa chọn thông tin trên mạnh internet, rất cần sự vào cuộc mạnh mẽ của chính các bậc phụ huynh.
Cần biết cách hỗ trợ các em trở thành những “công dân số” thông minh, biết lựa chọn.
Rủi ro khi tiếp xúc môi trường mạng sớm
Theo ông Ngô Việt Khôi- chuyên gia về An ninh thông tin chia sẻ: Trẻ em hiện đang gặp rất nhiều rủi ro khi tham gia môi trường mạng. Ví dụ như việc tiếp cận những trang mạng khiêu dâm, hoặc có thông tin sai lệch, bị mất thông tin cá nhân, bị virus xâm nhập, nghiện game, nghiện facebook, ảnh hưởng mắt và sức khoẻ tới những rủi ro mạnh hơn về xâm hại tình dục trẻ em, khiêu dâm, buôn bán, bắt cóc trẻ em hay bắt nạt trên mạng. Qua internet, các em dễ dàng bộc lộ thông tin cá nhân, tên tuổi, địa chỉ, số điện thoại, tất cả thông tin này đều có thể dùng để bán.
Các em, thậm chí người lớn cũng bị quấy rối bắt nạt trên mạng. Môi trường lớp học thuần túy, việc bắt nạt cũng là vấn đề nổi cộm. Nhưng từ khi có mạng xã hội, việc bắt nạt trên mạng xã hội cũng xảy ra nhiều, và gây ra tổn thương rất lớn.
Cũng về vấn đề này, bà Lê Thanh Thủy- Giám đốc một công ty nghiên cứu và phát triển giáo dục chia sẻ, việc các mẹ quá bận truy cập facebook, kể cả truy cập để tìm các lớp học cho con cũng là hình thức bố mẹ nhân danh làm những điều tốt cho con để bao biện cho việc dùng internet quá nhiều mà không dành thời gian cho con. Vô hình trung sẽ làm trẻ em nghĩ rằng việc dành “quá nhiều” thời gian cho internet là tốt. Ngoài ra, tình trạng dùng internet như những người máy trông con là các hành vi rất phổ biến.
“Phụ huynh cần ý thức rằng việc kiểm soát công nghệ con sử dụng là “rất khó”, vì vậy, cần dành thời gian để trao đổi với con, hướng dẫn con sử dụng các công nghệ kỹ thuật số an toàn”- bà Thủy nói.
Việc xây dựng niềm tin giữa bố mẹ và con cái là điều vô cùng quan trọng. Niềm tin mà bố mẹ và con cái trao cho nhau sẽ mạnh hơn cả. Bố mẹ có lắng nghe con ở mức độ nào để bạn ấy có thể chia sẻ với bố mẹ những thông tin mà con đọc được trên mạng”. Bên cạnh đó, “để bảo vệ con an toàn trên mạng, chúng ta cần hiểu rõ các con đang nói ngôn ngữ gì, văn hóa của thế hệ các con”.
Nên có môn học “an toàn mạng”?
Đồng tình với ý kiến kiểm soát công nghệ con sử dụng là “rất khó”, ông Ngô Việt Khôi đưa ra nhận định: Nếu xét về mặt kỹ năng sống thì người lớn có nhiều kỹ năng tồn tại hơn trẻ em. Nhưng, nhìn lại kỹ năng bảo vệ mình trong cuộc sống số thì có thể nói là rất yếu. Hay còn gọi là “vô minh”, không rõ phương hướng và cách thức. Bên cạnh đó, do những thiếu hụt về mặt quy định quản lý, thế hệ chúng ta không được chuẩn bị tốt về kỹ năng đảm bảo an toàn trên mạng”, chưa nói đến việc đảm bảo an toàn cho các con.
Vai trò của cha mẹ bao giờ cũng là giám sát và bảo vệ các em. Nhưng ngay cả các bậc cha mẹ cũng đang bị hụt hơi về kiến thức trên mạng xã hội. Tự họ còn khó để bảo vệ bản thân mình, có khi còn phải nhờ đến các em. Nhưng, tất nhiên khi bố mẹ sử dụng tốt công nghệ, họ có thể sử dụng những công cụ có sẵn, ví dụ như hạn chế thời gian truy nhập theo giờ, theo ngày bố mẹ mong muốn thì con mới online được, hoặc họ đặt các bộ lọc về nội dung, từ khóa, để chặn các nội dung không phù hợp khi các con ở một mình với một máy tính ở trong phòng… Hoặc các bố mẹ có thể tham gia các lớp nhận thức về an toàn thông tin cho người lớn. Khi người lớn có kiến thức bảo vệ mình, mới có kiến thức để bảo vệ con cái mình.
Có một cách khá quan trọng, theo các chuyên gia, là hãy giáo dục tốt cho các em biết bảo vệ chính bản thân mình từ trong trường học. Ông Ysrael C. Diloy- chuyên gia từ Stairway Foundation là người đã thực hiện thành công vận động chính sách để Bộ Giáo dục Phillipines đồng ý đưa chương trình giảng dạy về “An toàn mạng” vào trong các trường học ở Phillipines cho biết: “Khi chúng tôi tìm hiểu, các trường học ở Phillipines không có bất cứ nội dung nào về chủ đề đó. Sau đó chúng tôi đã dành thời gian để thuyết phục Bộ Giáo dục ở Phillipines và cùng với các thầy cô giáo cũng như Bộ Giáo dục, chúng tôi đã xây dựng được cuốn cẩm nang về An toàn mạng cho trẻ em. Tôi có một khuyến nghị, đó là, khi mà chúng ta giảng dạy về An toàn trên mạng ở Việt Nam, khi hỏi về các vấn đề như bị xâm hại trên mạng, bị bắt nạt qua mạng… thì cần sự tham gia của chính trẻ em và có cơ chế nhận phản hồi và xử lý các vấn đề của các em. Nếu không có khung chuẩn thì mỗi nơi sẽ có một cách xử lý khác nhau, không nhất quán”.
Cũng về vấn đề này, bà Nguyễn Phương Linh- Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu quản lý và phát triển bền vững khẳng định: Giải pháp bảo vệ trẻ em an toàn trên mạng không nằm trong tay một ai mà là kết quả của sự chung tay của nhiều bên liên quan. Đây là trách nhiệm của tất cả các bên liên quan.
“Mỗi ngày qua đi, khi trẻ em tiếp cận với “Internet vạn vật”, chính các em, những người có quyền và những người hỗ trợ thực hiện quyền cho các em, là người lớn, cha mẹ và người chăm sóc trẻ, những nhà giáo dục, cộng đồng, truyền thông, cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội đều cần nâng cao nhận thức được những rủi ro của môi trường mạng và biết cách hỗ trợ các em trở thành những “công dân số” thông minh, biết lựa chọn”- bà Linh nêu quan điểm.
