Gỡ khó nguồn vốn giao thông
Là nhu cầu cần thiết, cấp bách để phát triển hạ tầng giao thông ở khu vực TP HCM, nhưng nhiều năm qua, nguồn vốn dành cho giao thông luôn ở mức thấp, không đủ cho mục tiêu đề ra. Theo đó, rất nhiều dự án đã được thành phố, Trung ương phê duyệt nhưng nguồn vốn không có đủ dẫn đến chậm trễ, hay thậm chí là bỏ dở. Hậu quả của nó, ngoài việc gây khó khăn thiếu thốn về hạ tầng, ùn tắc giao thông là nhiều hệ lụy khác của nền kinh tế, xã hội vì các dự án cầu, đường có vai trò tối quan trọng ở đô thị hi
Ông Bùi Xuân Cường- Giám đốc Sở GTVT TP HCM từng thông tin, nguồn vốn dành cho giao thông giai đoạn 2010-2016 ở TP chỉ được giải ngân gần 40% so với kế hoạch phê duyệt. Thế nên, rất nhiều công trình trọng điểm đã không thể hoàn thành hay không được triển khai đúng với kỳ vọng.
Vẫn theo ông Cường, khi các dự án hạ tầng bị chậm trễ, chi phí thực hiện thường bị đẩy lên rất cao, nhất là ở khâu giải phóng mặt bằng. Thậm chí nhiều dự án bị đội vốn hàng chục lần chỉ sau vài năm nên chủ đầu tư buộc phải dừng, bỏ dở. Đặc biệt nếu các dự án này liên quan đến các doanh nghiệp nước ngoài, chủ đầu tư có thể còn bị phạt tiền vì thực hiện không đúng theo hợp đồng trước đó. Hơn nữa, theo tìm hiểu của chúng tôi, nhiều dự án hạ tầng giao thông quan trọng, thành phố không được kiểm soát vì tổng số vốn lớn, phải có sự chấp thuận phê duyệt của Chính phủ.
Như dự án xây dựng tuyến đường sắt đô thị (metro) khi nguồn vốn bị chậm trễ, thậm chí thành phố còn phải xin cơ chế đặc thù để cung cấp tiền cho doanh nghiệp thực hiện với mục đích hoàn thành đúng theo kế hoạch. Nghĩa là, ngoài khó khăn về nguồn tiền, các cơ chế để đầu tư xây dựng, nhất là các dự án có số vốn lớn cũng có nhiều vướng mắc mà thành phố không có quyền tự quyết dù có đủ năng lực tài chính.
Trong khi đó, nhiều chuyên gia giao thông lại cho rằng, khi nguồn ngân sách đang eo hẹp và khó khăn như hiện nay, nếu ngành giao thông chỉ trông chờ vào ngân sách để thực hiện các dự án hạ tầng thì sẽ rất khó khăn. Thêm vào đó, với đặc thù ở thành phố, các dự án hạ tầng thường rất khó thu hồi vốn nếu đặt các trạm thu phí nên cơ quan chức năng cần có những ưu đãi hay chính sách thích hợp để kêu gọi các doanh nghiệp đầu tư, chung tay xây dựng.
Có nhiều cách như đổi đất lấy hạ tầng, dự án công đối tư, hay các hình thức ưu đãi thuế, cho khai thác hạ tầng sau khi xây dựng... để thúc đẩy hạ tầng và xã hội cùng phát triển. Đây không chỉ là giải pháp bền vững mà còn là mô hình mà nhiều đô thị đang trong giai đoạn phát triển thường xuyên sử dụng.
Có thể nói, với tầm quan trọng là đặt nền móng cho tất cả, các dự án hạ tầng giao thông đô thị có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong sự phát triển của thành phố hiện nay và tương lai nhiều năm nữa. Vì thế, việc duy trì, phát triển được hạ tầng giao thông cũng kéo theo nhiều sự phát triển khác và ngược lại nên cần có những chính sách ưu đãi đặc thù để các dự án giao thông được thực hiện đúng theo kế hoạch đã dự kiến.
