Hà Nội đăng cai IOAA 2026, mở rộng kết nối tài năng trẻ với khoa học thế giới

Chiều 26/9, Kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế lần thứ XIX (IOAA 2026) khai mạc tại Đại học Phenikaa (Hà Nội), quy tụ gần 500 đại biểu quốc tế, trong đó có hơn 300 thí sinh thuộc 65 đội đến từ 64 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Tới dự lễ khai mạc có: Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng, Bộ trưởng Bộ GDĐT Hoàng Minh Sơn.

IOAA 2026 được UBND TP Hà Nội chỉ đạo, phối hợp cùng Bộ GDĐT, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Hội đồng IOAA quốc tế và các cơ quan, đơn vị liên quan; Sở GDĐT Hà Nội là cơ quan chủ trì phối hợp cùng các sở, ban, ngành. Đại học Phenikaa là địa điểm chính tổ chức các hoạt động chuyên môn của kỳ thi.

Hà Nội phát huy hạ tầng khoa học phục vụ IOAA 2026

Phát biểu tại lễ khai mạc, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, với nền tảng về giáo dục, nghiên cứu và nguồn nhân lực, cùng quyết tâm đổi mới mạnh mẽ, Hà Nội đang hướng tới trở thành một trung tâm có sức cạnh tranh về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; một điểm kết nối ngày càng quan trọng giữa các nhà khoa học, chuyên gia, cơ sở nghiên cứu và những tài năng trẻ của Việt Nam với khu vực và thế giới. Trong tiến trình đó, việc đăng cai IOAA 2026 có ý nghĩa thiết thực đối với Hà Nội.

Ông Aniket Sule – Chủ tịch Uỷ ban Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế nhấn mạnh việc đăng cai IOAA 2026 tại Hà Nội là cơ hội để các đoàn quốc tế trải nghiệm chiều sâu lịch sử, văn hóa của Thủ đô, đồng thời giao lưu, chia sẻ niềm đam mê thiên văn học.

Ông Aniket Sule cảm ơn UBND TP Hà Nội, các đơn vị liên quan đã phối hợp, nỗ lực tổ chức kỳ thi. Ông cũng đặc biệt ghi nhận việc Đại học Phenikaa xây dựng, đưa cung thiên văn vào hoạt động trong chưa đầy một năm, đồng thời kỳ vọng kỳ thi sẽ tạo cơ hội để học sinh các nước giao lưu, kết nối và xây dựng tình bạn quốc tế, góp phần vun đắp một tương lai hòa bình hơn.

Để đáp ứng yêu cầu chuyên môn đặc thù của IOAA, Đại học Phenikaa phối hợp cùng Ban Tổ chức chuẩn bị hệ thống cơ sở vật chất, công nghệ và nguồn lực kỹ thuật phục vụ các nội dung thi và hoạt động học thuật.

16 phòng thi lý thuyết được bố trí theo phương án của Ban Chuyên môn, kết hợp hệ thống máy tính, mạng và máy chủ phục vụ công tác khảo thí và vận hành phần mềm Olympify. 60 kính thiên văn Sky-Watcher BK P15075 EQ3 được lắp đặt, hiệu chỉnh đồng bộ phục vụ nội dung quan sát ngoài trời.

Nhà chiếu hình vũ trụ với mái vòm đường kính 16m, hệ thống máy chiếu Sony GTZ380 và phần mềm SkyExplorer, được đưa vào phương án phục vụ các nội dung chuyên môn phù hợp của kỳ thi.

Theo phương án của Ban Tổ chức, 320 thí sinh lưu trú tại ký túc xá Đại học Phenikaa, tách biệt với khu vực lưu trú của lãnh đội, Ban Giám khảo, quan sát viên và chuyên gia quốc tế.

Không chỉ phục vụ IOAA 2026, những hạ tầng khoa học được huy động cho kỳ thi sẽ tiếp tục được khai thác cho đào tạo, nghiên cứu, phổ biến khoa học và các chương trình trải nghiệm thiên văn, STEM dành cho học sinh, sinh viên. Những kinh nghiệm và kết nối quốc tế được hình thành trong quá trình tổ chức cũng góp phần mở rộng cơ hội giao lưu học thuật và hợp tác khoa học trong tương lai.

Phát triển tài năng trẻ, thúc đẩy kết nối khoa học quốc tế

Phát biểu tại lễ khai mạc, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh, Đảng và Nhà nước Việt Nam nhất quán xác định giáo dục và đào tạo, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là quốc sách hàng đầu, là lựa chọn chiến lược cho tương lai đất nước.

Theo đó, nhiệm vụ phát hiện, bồi dưỡng và tạo môi trường phát triển cho tài năng trẻ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Theo Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, việc Việt Nam đăng cai Kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế năm 2026 là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa chủ trương ấy, đồng thời mở thêm cơ hội để thế hệ trẻ Việt Nam kết nối, hội nhập với cộng đồng giáo dục, khoa học quốc tế.

Cùng với đó, Việt Nam đang từng bước đầu tư phát triển lĩnh vực khoa học vũ trụ, với các vệ tinh quan sát Trái đất và các đài thiên văn tại Hòa Lạc, Khánh Hoà - nơi đội tuyển Việt Nam vừa tập huấn quan sát cho kỳ thi này.

Đặc biệt, sau 10 năm tham dự kỳ thi, các thế hệ học sinh Việt Nam đã trưởng thành vượt bậc. Năm 2018 lần đầu có thí sinh giành Huy chương Vàng; năm 2019 có thí sinh đạt điểm cao nhất toàn Kỳ thi; hai năm 2024 và 2025, tất cả các thí sinh dự thi đều đoạt huy chương, trong đó năm 2025 có 01 Huy chương Vàng.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu gửi lời chúc các thí sinh tự tin, trung thực, bản lĩnh và nỗ lực hết mình tại IOAA 2026, đồng thời nhấn mạnh giá trị của kỳ thi không chỉ nằm ở điểm số, huy chương mà còn ở những ý tưởng được chia sẻ và tình bạn được hình thành tại Thủ đô Hà Nội.

Phó Thủ tướng khẳng định Việt Nam luôn coi trọng và mong muốn mở rộng hợp tác quốc tế trong giáo dục, đào tạo, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; sẵn sàng đồng hành cùng các quốc gia trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, trong đó có lĩnh vực thiên văn học và khoa học vũ trụ.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cảm ơn các đoàn dự thi, chuyên gia, giáo viên và biểu dương các đơn vị tổ chức, đồng thời mong các đại biểu, thí sinh có trải nghiệm đáng nhớ về đất nước, con người Việt Nam và một Thủ đô Hà Nội nghìn năm văn hiến, thân thiện, mến khách.