Hà Nội: Đề xuất mức bồi thường khi thu hồi nhà xây sai phép

Đề xuất mở rộng đối tượng được bố trí tái định cư

Trong dự thảo Nghị quyết có nhiều nội dung liên quan đến bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được đề xuất theo hướng mở rộng quyền lợi cho người dân, nhất là các trường hợp tồn tại lịch sử kéo dài nhiều năm nhưng chưa hoàn thiện thủ tục pháp lý về đất đai.

Một trong những điểm đáng chú ý là đề xuất hỗ trợ đối với các công trình xây dựng không hợp pháp trên đất đủ điều kiện được bồi thường. Theo dự thảo, các công trình được xây dựng trong giai đoạn từ ngày 1/7/2014 đến trước ngày 1/8/2024, không vi phạm pháp luật đất đai, sẽ được hỗ trợ bằng 20% mức bồi thường theo quy định. Diện tích được hỗ trợ không vượt quá hạn mức giao đất tối đa tại địa phương.

Đối với các công trình hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội phải di dời để phục vụ dự án, mức bồi thường được tính bằng giá trị xây dựng mới của công trình có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương. Trường hợp đơn vị quản lý có nhu cầu nhận lại công trình thay vì nhận tiền, địa phương có thể tổ chức xây dựng công trình mới để hoàn trả.

Dự thảo cũng dành một điều khoản riêng cho các hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng nhà ở thuộc sở hữu nhà nước tại các khu tập thể cũ nhưng chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở.

Theo đó, các trường hợp có khuôn viên sử dụng riêng, ổn định trước ngày 1/7/2006 và không thuộc diện giao đất trái thẩm quyền sẽ được hỗ trợ bằng 60% giá trị bồi thường đối với nhà và đất bị thu hồi. Diện tích được hỗ trợ không vượt quá hạn mức giao đất ở theo quy định của thành phố. Ngoài khoản hỗ trợ bằng tiền, những hộ dân này nếu không còn nhà ở hoặc đất ở nào khác trên địa bàn xã, phường nơi có đất bị thu hồi còn được xem xét mua một căn hộ tái định cư.

Bên cạnh đó, Hà Nội cũng đề xuất mở rộng đối tượng được bố trí tái định cư khi nhà nước thu hồi đất. Cụ thể, hộ gia đình, cá nhân đủ điều kiện được bồi thường sẽ được xem xét giao đất ở hoặc mua nhà tái định cư nếu toàn bộ đất ở bị thu hồi nhưng phần nhà, đất còn lại nhỏ hơn diện tích tối thiểu được phép tách thửa theo quy định. Trường hợp bị thu hồi một phần đất ở nhưng diện tích còn lại không đủ điều kiện xây dựng nhà ở cũng thuộc diện được xem xét bố trí tái định cư.

Ngoài các chính sách hỗ trợ trực tiếp, dự thảo còn đề xuất cơ chế giải quyết các tồn đọng liên quan đến đất dịch vụ, đất ở đối với các hộ có đất nông nghiệp bị thu hồi trước đây.

Theo UBND TP Hà Nội, Nghị quyết được xây dựng nhằm cụ thể hóa các cơ chế đặc thù được Luật Thủ đô 2026 cho phép, đồng thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất. Nếu được HĐND thành phố thông qua, các quy định mới được kỳ vọng sẽ góp phần bảo đảm quyền lợi cho người dân, đồng thời đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng và triển khai các dự án phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.

Đáp ứng nguyện vọng của người dân

Liên quan đến Nghị quyết này, tại phiên thảo luận của Tổ số 3 vào sáng 12/6, các đại biểu kiến nghị cần thống nhất chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư trên toàn thành phố. Đại biểu Lê Minh Đức cho rằng, quy định giao cho UBND cấp xã quyết định biện pháp và mức hỗ trợ khác có thể dẫn đến tình trạng "mỗi địa phương áp dụng một chính sách khác nhau, phát sinh tâm lý đòi hỏi quyền lợi giữa người dân ở các địa bàn khác nhau".

Một số đại biểu cũng đề nghị làm rõ cơ chế quản lý, sử dụng với phần diện tích đất còn lại trong trường hợp không được xây nhà sau thu hồi đất, nhằm tránh phát sinh các công trình xây dựng trái phép trên thực tế.

Đại biểu Võ Đăng Dũng - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Khương Đình cho biết, phường Khương Đình là địa bàn đang thực hiện rất nhiều công trình giải phóng mặt bằng (GPMB). Vừa qua, phường đã thực hiện công tác GPMB dự án đường Vành đai 2,5, đoạn từ Nguyễn Trãi đến Đầm Hồng với chiều dài là 1,52km. Đến nay, đã hoàn thành xong và đang thi công đường, dự kiến sẽ thông tuyến kỹ thuật vào ngày 10/10/2026.

Quá trình thực hiện công tác GPMB, đại biểu rút ra được nhiều bài học kinh nghiệm, đặc biệt là cơ chế chính sách. Theo ông Dũng, ngoài những yếu tố khác thì việc được tháo gỡ cơ chế chính sách của thành phố là một điều quan trọng để quyết định thành công của GPMB. Do vậy, đại biểu đề nghị công trình xây dựng không hợp pháp xây dựng trên đất đủ điều kiện được bồi thường từ ngày 1/7/2014 đến ngày 1/8/2024 không vi phạm pháp luật đất đai được hỗ trợ bằng 50% mức bồi thường theo quy định so với 20% như trong dự thảo Nghị quyết.

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, ngay sau khi các nghị quyết triển khai Luật Thủ đô năm 2026 được thông qua, thành phố sẽ rà soát toàn bộ các trường hợp liên quan đến đất dịch vụ, giao đất không đúng thẩm quyền và các tồn tại lịch sử khác trong lĩnh vực đất đai. Mục tiêu để tháo gỡ những vướng mắc kéo dài liên quan đến đất đai, đáp ứng nguyện vọng chính đáng của người dân.