Hà Nội: Khôi phục, gìn giữ nhiều dự án di sản văn hoá
Tại Hà Nội, ngay sau khi chính quyền 2 cấp đi vào vận hành, nhiều xã, phường đã lên kế hoạch khôi phục, gìn giữ nhiều dự án di sản trên địa bàn một cách bài bản. Cùng với quyết tâm của chính quyền địa phương còn có sự chung tay của các chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành về di sản.
Tháng 10/2025, UBND xã Quốc Oai phối hợp với các đơn vị liên quan tiến hành Hội nghị lấy ý kiến cơ quan, tổ chức, cá nhân và cộng đồng dân cư đối với Đồ án quy hoạch bảo tồn, tu bổ, phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt chùa Thầy và khu vực núi đá Sài Sơn, Hoàng Xá, Phượng Cách. Đồ án quy hoạch đặt mục tiêu xây dựng những nơi này trở thành không gian văn hóa - tín ngưỡng tiêu biểu của Hà Nội, đồng thời phát triển thành cực du lịch phía Tây Thủ đô kết nối với chùa Tây Phương, làng cổ Đường Lâm, Ba Vì.
Nội dung quy hoạch tập trung tu bổ, tôn tạo các hạng mục di tích gốc; chỉnh trang cảnh quan, loại bỏ công trình xâm hại; phát huy lễ hội truyền thống, nghệ thuật rối nước; ứng dụng công nghệ số trong giới thiệu di sản; hoàn thiện hạ tầng du lịch - lễ hội, bố trí bãi đỗ xe, nhà đón tiếp, quảng trường, biển chỉ dẫn.
Theo Phó Chủ tịch UBND xã Quốc Oai Ngô Văn Hùng, việc tiếp thu ý kiến cộng đồng là yếu tố quan trọng để đồ án quy hoạch vừa bảo đảm toàn diện, hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, vừa thể hiện trách nhiệm và niềm tự hào chung trong việc gìn giữ di sản quý giá. Người dân được lấy ý kiến rất vui, bày tỏ mong muốn đồ án sớm được triển khai nhằm vừa bảo tồn giá trị văn hóa vừa phát triển du lịch bền vững.
Trước đó, xã Hưng Đạo cũng đón tin vui khi Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định phê duyệt nhiệm vụ lập Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích kiến trúc nghệ thuật Quốc gia đặc biệt đình So đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045… Mục tiêu lập quy hoạch nhằm nhận diện, bảo quản, tu bổ, phục hồi các yếu tố gốc cấu thành di tích quốc gia đặc biệt đình So; bảo tồn các giá trị văn hóa phi vật thể gắn với di tích và cộng đồng làng So; tạo lập chuỗi sản phẩm du lịch đặc sắc, phong phú gắn với phát triển không gian văn hóa sáng tạo và phát huy giá trị các làng nghề truyền thống của địa phương…
Gần đây nhất, trong tháng 3/2026, UBND xã Minh Châu phối hợp với Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam tổ chức chương trình khảo sát thực tế, phục vụ Hội thảo khoa học về định hướng phục hồi và phát huy giá trị di sản văn hóa Khu di tích Miếu/Đền Thủy Thần. Chương trình có sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành trong các lĩnh vực lịch sử, văn hóa, khảo cổ học cùng đại diện các Bộ, ngành Trung ương và thành phố Hà Nội như: GS sử học Lê Văn Lan; PGS, Tiến sĩ Trần Lâm Biền- Nhà nghiên cứu văn hoá di sản…
Các tài liệu lịch sử và thư tịch Hán Nôm thể hiện, khu vực từng tồn tại hệ thống các miếu thờ ba vị Thủy Thần, song đến nay không còn dấu tích do biến động lịch sử và thiên tai, đặt ra yêu cầu cấp thiết về nghiên cứu, phục dựng di sản. Khu vực dự kiến phục dựng di tích thuộc thôn Chu Chàng.
PGS, Tiến sĩ Trần Lâm Biền nhận định, Minh Châu vẫn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa đặc sắc, cả vật thể và phi vật thể, phản ánh rõ nét đời sống của cộng đồng cư dân sông nước. Ông cũng nhấn mạnh cần ưu tiên tôn tạo di tích hiện có, kết hợp nghiên cứu sâu hệ thống tín ngưỡng và lựa chọn không gian xây dựng phù hợp với yếu tố linh thiêng truyền thống.
Theo Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Minh Châu Bùi Thái Sơn, xã đang có kế hoạch phát triển du lịch theo hướng khai thác các giá trị văn hóa – lịch sử gắn với không gian sinh thái vùng sông nước, trong đó trọng tâm là du lịch văn hóa tâm linh kết hợp trải nghiệm và nghỉ dưỡng. Việc phục hồi Miếu/Đền Thủy Thần được kỳ vọng không chỉ góp phần bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống mà còn mở ra cơ hội phát triển mới cho xã đảo Minh Châu, từng bước hình thành điểm đến văn hóa – du lịch đặc sắc của Thủ đô trong tương lai.
Việc các địa phương chủ động phối hợp với các ban, ngành, chuyên gia… phục hồi và phát huy giá trị di sản văn hóa hoàn toàn hợp lý, đúng với văn bản chỉ đạo số: 2065/UBND-KGVX của UBND TP Hà Nội về tăng cường quản lý di tích và bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích lịch sử – văn hóa, danh lam thắng cảnh trên địa bàn thành phố.
Tại văn bản này, UBND TP yêu cầu các xã, phường… tổ chức tuyên truyền sâu rộng về ý nghĩa, giá trị của các di tích; sự cần thiết phải bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích và công khai nội dung dự án trước khi triển khai để nhân dân được biết, tích cực tham gia. Đối với người đứng đầu chính quyền, phải chịu trách nhiệm toàn diện trước Thành ủy, HĐND, UBND TP về hoạt động quản lý, bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích; bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa, di tích trên địa bàn có trong danh mục kiểm kê, được xếp hạng, ghi danh, công nhận trong các danh mục của thành phố và quốc gia, các danh sách, danh mục của UNESCO theo quy định của Luật Di sản văn hóa đã được ban hành…
