Hà Tĩnh: Ngành thủy lợi lý giải nguyên nhân ngập úng tại xã Trường Lưu, kiến nghị giải pháp tiêu thoát lâu dài
Sau bài viết “Hà Tĩnh: Nước kênh thủy lợi tràn vào nhà dân, nhiều hộ thấp thỏm sống chung với ngập úng” đăng trên Báo Đại đoàn kết ngày 1/7/2026, đại diện Chi cục Thủy lợi Hà Tĩnh và Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh đã có những trao đổi làm rõ nguyên nhân, đồng thời thông tin về các giải pháp trước mắt cũng như lâu dài.
Bài viết của Đại đoàn kết phản ánh tình trạng một số hộ dân tại thôn Tân Tiến 2, xã Trường Lưu bị ngập úng do mưa lớn và ảnh hưởng từ hệ thống kênh thủy lợi Ngàn Trươi - Cẩm Trang đoạn qua các cống tiêu thoát thuộc kênh N19.
Theo ông Trần Đức Thịnh, Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi Hà Tĩnh, tình trạng ngập cục bộ tại khu vực này đã được ngành chuyên môn ghi nhận trong quá trình vận hành công trình từ năm 2023. Sau tiếp nhận phản ánh từ Báo Đại đoàn kết, đơn vị phối hợp với ngành chức năng liên quan kiểm tra thực địa, qua đó xác định có nhiều yếu tố cùng tác động dẫn đến ngập úng của các hộ dân chứ không chỉ riêng việc cấp nước của hệ thống Ngàn Trươi.
Lãnh đạo Chi cục Thủy lợi cho biết, khu vực xảy ra ngập là vùng trũng. Khi lấy nước tưới, ít nhiều có nước thấm và nước tự chảy từ vùng cao xuống thấp sẽ tập trung về khu vực này. Trong điều kiện vừa cấp nước phục vụ sản xuất, vừa xuất hiện mưa, khả năng tiêu thoát càng gặp nhiều khó khăn.
“Chúng tôi đã trao đổi, đề nghị Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh kiểm tra, xử lý vấn đề báo chí phản ánh và sửa chữa kịp thời nhằm hạn chế ảnh hưởng đến người dân” - ông Trần Đức Thịnh nói.
Đại diện Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh - đơn vị trực tiếp quản lý, vận hành công trình - cũng thừa nhận hiện tượng thấm nước qua tuyến kênh tồn tại từ khi đưa công trình vào khai thác. Quá trình vận hành những năm qua cho thấy mức độ thấm đã giảm dần, song chưa thể xử lý triệt để.
Đáng chú ý, phía đơn vị quản lý cũng nhìn nhận một số tồn tại về kỹ thuật. Theo ông Trần Đức Dũng, Trạm trưởng Trạm Thủy lợi Bắc Trà Sơn, Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh, cống tiêu thoát lũ số 18, 20, 21, 23, 24 tại khu vực phản ánh, phần gioăng cao su ở miệng cống, sau thời gian sử dụng đã hư hỏng, bị hở, không phát huy được hết tác dụng nên việc chống rò rỉ gặp nhiều khó khăn. Nước từ một số cống tiêu có thể thấm, rò rỉ qua mương thủy lợi của địa phương, kết hợp với trời mưa lớn khiến một số hộ dân ở thôn Tân Tiến 2 bị ngập úng phần công trình phụ và vườn.
“Sau đợt tưới này, chúng tôi sẽ gia cố, sửa chữa lại các cống tiêu số 18, 20, 21, 23, 24. Nhưng đây chỉ là giải pháp tạm thời và chúng tôi cũng không thể đảm bảo là ngập úng sẽ không xảy ra nữa bởi vùng dân cư đó trũng thấp, hệ thống tiêu thoát nước không có”, ông Dũng nói.
Ghi nhận của PV Đại đoàn kết sáng 8/7 tại cống tiêu nước số 18, kênh N19, một tốp công nhân của Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh đang tích cực sửa chữa, gia cố 5 cống tiêu thoát nước qua khu vực do Báo phản ánh.
Ông Nguyễn Xuân Thành, Tổ trưởng tổ cơ khí, Công ty NHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh cho biết, tổ bắt đầu sửa chữa từ ngày 6/7, đến nay đã 3 ngày và đã cơ bản sửa xong 2 cống, đang sửa tiếp cống thứ 3, dự kiến ít ngày nữa sẽ sửa xong 5 cống tiêu thoát nước bị xuống cấp. “Chúng tôi tiến hành thay các gioăng cao su, trát lại những vị trí hoen gỉ, hư hỏng nhằm ngăn nước không chảy vào các hộ dân xung quanh”, ông Thành nói.
Quay trở lại vấn đề giải pháp xử lý, ông Nguyễn Thế Hùng, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh cho rằng, các cống tiêu đó có chức năng tiêu thoát lũ, không phải cống tưới, nếu bịt kín hoàn toàn để ngăn nước thấm trong mùa tưới thì sẽ làm mất khả năng tiêu thoát khi xảy ra mưa lớn, nguy cơ gây ngập trên diện rộng còn nghiêm trọng hơn. Mặt khác, khi công trình thủy lợi Ngàn Trươi - Cẩm Trang thực hiện tiếp giai đoạn mới, công suất tưới cao hơn, nếu không có hệ thống tiêu thoát, nguy cơ ngập úng ở vùng hạ du sẽ cao hơn nữa.
Theo đánh giá của ngành thủy lợi Hà Tĩnh, nguyên nhân sâu xa nằm ở việc hệ thống tiêu thoát nước khu vực chưa đồng bộ. Trước đây, nước tự tiêu qua khu vực Quốc lộ 15A. Sau khi tuyến đường được nâng cấp với cao trình cao hơn, dòng chảy tự nhiên bị thay đổi, làm cho nước tập trung tại vùng trũng. Không chỉ khu vực vừa qua báo chí phản ánh mà một số công trình công cộng như trường học, trụ sở của địa phương cũng từng xảy ra ngập trong các đợt mưa.
Từ thực tế đó, Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh và Chi cục Thủy lợi Hà Tĩnh cho rằng giải pháp căn cơ không phải xử lý cục bộ từng vị trí mà cần đầu tư hệ thống tiêu thoát cho cả vùng.
Ông Nguyễn Văn Huấn - Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh cho biết, Công ty sẽ bỏ kinh phí sửa lại, gia cố lại các cống tiêu thoát bị rò rỉ, tuy nhiên, giải pháp căn cơ nhất là cần thực hiện dự án tiêu thoát nước ở khu vực vùng trũng xã Trường Lưu, cho thoát qua Quốc lộ 15A thì mới giải quyết được bất cập hiện nay.
Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi Hà Tĩnh Trần Đức Thịnh cũng thông tin, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có chủ trương đầu tư khoảng 1.700 tỷ đồng để hoàn thiện hệ thống kênh thứ cấp, đấu nối đồng bộ hệ thống kênh tưới Ngàn Trươi - Cẩm Trang. Song song với đó, tỉnh Hà Tĩnh cũng đã có kiến nghị Bộ tiếp tục bố trí nguồn lực để hoàn thiện các hạng mục chống thấm, gia cố tuyến kênh và xử lý hệ thống tiêu nước.
Đối với các hộ dân đang chịu ảnh hưởng trực tiếp, ngành thủy lợi cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với chính quyền địa phương kiểm tra hiện trường, rà soát phương án khắc phục trước mắt, đồng thời nghiên cứu hướng tiêu nước qua Quốc lộ 15A. Tuy nhiên, đây là giải pháp cần có dự án đầu tư riêng, vượt quá thẩm quyền của đơn vị quản lý, vận hành công trình.