Hà Tĩnh: Ngao chết hàng loạt, người nuôi thiệt hại nặng nề

Khi thủy triều rút sâu tại khu vực bãi bồi ven sông Vịnh, nhiều bãi nuôi ngao ở phường Hải Ninh lộ rõ cảnh tượng ngao chết dày đặc. Lớp vỏ trắng xen lẫn trong cát và bùn đất kéo dài trên diện rộng. Dù người dân đã liên tục thu gom trong nhiều ngày, lượng ngao chết tồn đọng vẫn còn khá lớn.

Tại các bãi nuôi, nhiều hộ phải thuê thêm lao động thời vụ để xử lý lượng ngao chết. Người dân sử dụng các dụng cụ thủ công gom vỏ ngao vào túi lưới rồi vận chuyển đi tiêu hủy nhằm bảo đảm vệ sinh môi trường, tránh phát sinh ô nhiễm tại khu vực nuôi.

Ghi nhận tại bãi nuôi của hộ Nguyễn Thị Thuận, ngao chết có nhiều kích cỡ khác nhau, chủ yếu khoảng 500 - 600 con/kg. Tỷ lệ ngao chết chiếm từ 30-50%. Theo hộ dân, tháng 8/2025, gia đình thả khoảng 5 tấn ngao giống. Tuy nhiên, khoảng ba tuần trở lại đây, gần 2 tấn ngao bị chết. Phần thịt ngao phân hủy, chỉ còn lớp vỏ phủ kín bãi nuôi. Không chỉ thiệt hại nguồn thu, mất vốn đầu tư, gia đình còn phải chi thêm từ 5 - 6 triệu đồng để thuê nhân công thu gom, xử lý ngao chết và vệ sinh bãi nuôi nhằm bảo vệ số ngao còn sống sót.

Theo người dân địa phương, hiện tượng ngao chết xuất hiện bất ngờ khiến nhiều hộ trở tay không kịp. Một số diện tích bị thiệt hại nặng, ngao chết gần như hoàn toàn. Ông Trần Bá Toàn - Chủ tịch UBND phường Hải Ninh cho biết, tình trạng ngao chết hàng loạt đã xuất hiện gần một tháng nay. Qua thống kê ban đầu, khoảng 30ha nuôi ngao của 5 hộ dân tại vùng Hải Khẩu bị ảnh hưởng với các mức độ khác nhau. Có khu vực tỷ lệ ngao chết từ 30 - 50%, một số bãi thiệt hại gần như toàn bộ. “Tổng sản lượng ngao thiệt hại ước tính gần 100 tấn, thiệt hại kinh tế khoảng từ 2 - 3 tỷ đồng” - ông Toàn thông tin.

Ngay sau khi xảy ra sự việc, UBND phường Hải Ninh phối hợp với Chi cục Thủy sản Hà Tĩnh lấy mẫu bùn, nước và mẫu ngao để kiểm tra, xác định nguyên nhân. Đồng thời, chính quyền địa phương hướng dẫn người dân thu gom ngao chết, phơi tại khu đất cao để xử lý bằng vôi, tuyệt đối không đổ vỏ ngao xuống khu vực cửa sông.

Người nuôi cũng được khuyến cáo thu hoạch số ngao còn sống đã đạt kích cỡ thương phẩm nhằm hạn chế thiệt hại, di chuyển số ngao chưa đạt kích cỡ sang những bãi triều phù hợp hơn. Đối với các khu vực nuôi bị ảnh hưởng, người dân được hướng dẫn cày xới, phơi bãi, bón vôi khử trùng, đặc biệt tại những vùng có nhiều bùn đen.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hà Tĩnh Trần Hữu Khanh, sau khi nhận được thông tin về hiện tượng ngao chết tại phường Hải Ninh, đơn vị đã chỉ đạo Chi cục Thủy sản phối hợp với Trung tâm Quan trắc Tài nguyên và Môi trường cùng chính quyền địa phương kiểm tra thực địa, lấy mẫu nước và mẫu ngao gửi Trung tâm Chẩn đoán Thú y Trung ương phân tích nguyên nhân.

Kết quả kiểm tra ban đầu cho thấy mật độ nuôi tại các bãi khoảng 150 - 200 con/m². Nguồn giống được người dân mua từ tỉnh Ninh Bình. Qua kiểm tra nhanh môi trường tại bãi nuôi của hộ bà Nguyễn Thị Thuận, các chỉ số ghi nhận gồm pH nước 7,5; độ mặn 15‰; độ kiềm 71,6 mg CaCO3/lít.

Sở Nông nghiệp và Môi trường nhận định sơ bộ, nguyên nhân ngao chết có thể liên quan đến biến động bất lợi của thời tiết và môi trường trong thời điểm giao mùa. Sau giai đoạn nắng nóng kéo dài xuất hiện các trận mưa đột ngột khiến nhiệt độ thay đổi nhanh. Bên cạnh đó, thời gian phơi bãi kéo dài từ khoảng 8 giờ sáng đến 15 giờ chiều cũng có thể ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng của ngao nuôi.

Ngoài các yếu tố thời tiết, cơ quan chức năng cho rằng việc nuôi với mật độ dày, thả nuôi liên tục nhưng chưa thực hiện cải tạo bãi đúng quy trình cũng là những yếu tố cần được lưu ý trong quá trình đánh giá nguyên nhân.

Theo báo cáo của địa phương, nguồn ngao giống hiện chủ yếu được nhập từ các tỉnh phía Bắc. Tuy nhiên, nhiều hộ dân chưa cung cấp được giấy chứng nhận kiểm dịch đối với con giống. Đây cũng là một trong những khó khăn trong công tác quản lý và truy xuất nguyên nhân khi xảy ra dịch bệnh hoặc hiện tượng bất thường.

Trong thời gian chờ kết quả xét nghiệm chính thức, ngành chức năng tiếp tục khuyến cáo người dân khẩn trương thu gom ngao chết để tiêu hủy, chôn lấp đúng quy định; không vứt xác ngao ra khu vực cửa sông hoặc các vùng nuôi lân cận nhằm tránh nguy cơ ô nhiễm lan rộng.

Đồng thời, các hộ nuôi được yêu cầu tạm dừng thả giống mới trong thời điểm hiện nay, tăng cường theo dõi môi trường nuôi, lựa chọn giống có nguồn gốc rõ ràng, thực hiện cải tạo bãi sau mỗi vụ nuôi và không thả nuôi với mật độ quá cao.

Hiện ngành chuyên môn tỉnh Hà Tĩnh đang tiếp tục rà soát, thống kê thiệt hại, theo dõi diễn biến tại các bãi nuôi ngao ven sông Vịnh để kịp thời hướng dẫn người dân triển khai các biện pháp xử lý, khắc phục.