Hậu đảo chính ở Thổ Nhĩ Kỳ: Hàng loạt tướng lĩnh, thẩm phán bị bắt
Chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ trong cuối tuần qua đã thực hiện hàng loạt các vụ bắt giữ quan chức quân đội, gồm cả các quan chức cấp cao, binh sỹ có liên quan tới vụ đảo chính bất thành xảy ra trong đêm 15/7. Trong số này, có một lữ đoàn trưởng cùng hơn 50 binh sỹ bị bắt tại tỉnh miền Tây Denizli.
Thổ Nhĩ Kỳ đã bắt giữ hàng loạt người có liên quan tới vụ đảo chính đêm 15/7 (Nguồn: Euronews).
Tính đến nay, đã có trên 3.000 binh sỹ bị bắt giữ và 2.700 thẩm phán bị sa thải vì có liên quan tới vụ đảo chính khiến cho ít nhất 265 người thiệt mạng trong các vụ đụng độ này. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan cho hay Quốc hội có thể đưa ra đề xuất xử tử hình những người có liên quan.
Ông Erdogan cũng buộc tội giáo sỹ Fethullah Gulen hiện đang sống lưu vong ở Mỹ, đứng đằng sau vụ đảo chính này, điều mà ông Gulen đã bác bỏ trước đó. Cuộc đảo chính bắt đầu trong đêm 15/7 khi một phe phái của quân đội nước này chiếm đóng các cây cầu chính ở thành phố Istanbul và tấn công vào các tòa nhà thuộc khu phức hợp Quốc hội ở thủ đô Ankara.
Trong bối cảnh đó, ông Erdogan đã thực hiện một lời kêu gọi qua truyền hình trực tiếp và thu hút được hàng nghìn người dân đổ ra đường để chống lại lực lượng đảo chính. Đến sáng 16/7, các binh sỹ tham gia đảo chính đã buộc phải đầu hàng và rời khỏi các vị trí mà họ chiếm đóng.
Tuy nhiên, sau một đêm kinh hoàng tràn ngập các vụ nổ, đọ súng và đụng độ, ít nhất 161 thường dân và cảnh sát đã thiệt mạng, trong khi 1.440 người khác bị thương. Chính phủ nước này cho hay 104 “kẻ âm mưu đảo chính” đã bị tiêu diệt.
Hàng loạt tướng lĩnh bị bắt giữ
Thiếu tướng Ozhan Ozbakir, chỉ huy lực lượng quân đội đồn trú ở tỉnh miền Tây Denizli và lực lượng biệt kích số 11, nằm trong số những quan chức quân sự cấp cao của Thổ Nhĩ Kỳ bị bắt giữ trong hôm Chủ nhật vừa qua - Hãng truyền thông nhà nước Anadolu cho hay.
Những nhân vật quân sự cấp cao khác cũng bị bắt giữ bao gồm Tướng Erdal Ozturk, chỉ huy quân đoàn số ba, Tướng Adem Huduti, chỉ huy quân đoàn số hai và Akin Ozturk, cựu tư lệnh không quân.
Thổ Nhĩ Kỳ cũng yêu cầu Hy Lạp dẫn độ 8 quan chức quân đội, những người đã dùng máy bay trực thăng quân sự bay sang nước này tị nạn chính trị sau khi cuộc đảo chính bất thành.
Ngoài ra, một trong số những thẩm phán kỳ cựu nhất của Thổ Nhĩ Kỳ, ông Alparslan Altan, cũng bị bắt giữ để thẩm vấn. Hiện có khoảng 44 thẩm phán và công tố viên đã bị bắt giữ trong đêm 16/7 ở trung tâm thành phố Konya và 92 người khác ở thành phố Gazientep - Hãng tin Dogan cho hay.
Tổng thống Erdogan đã nói rằng những kẻ đứng đằng sau vụ đảo chính này sẽ phải trả giá đắt, và gọi cuộc đảo chính là “một món quà từ Chúa Trời… bởi nó sẽ trở thành một lý do để làm trong sạch lực lượng quân đội”. Ông cũng kêu gọi Mỹ dẫn độ Fethullah Gulen về Thổ Nhĩ Kỳ.
Đáp lại, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry nói rằng, Thổ Nhĩ Kỳ nên “đưa ra bất kỳ chứng cứ hợp pháp nào. Và Mỹ sẽ chấp nhận, xem xét đề nghị và đưa ra kết luận cuối cùng một cách hợp lý”.
Bản thân ông Gulen cũng bác bỏ cáo buộc ông có liên quan tới cuộc đảo chính và nói rằng “với tư cách là một người từng trải qua nhiều cuộc đảo chính trong vòng 5 thập kỷ qua, sẽ là điều sỉ nhục đối với tôi khi bị cáo buộc có liên quan tới một hành động như vậy”
Trước đó, trong hôm 16/7, Bộ trưởng Lao động Thổ Nhĩ Kỳ Suleyman Soylu từng cho rằng Mỹ có thể đứng đằng sau cuộc đảo chính này – một lời cáo buộc khiến Ngoại trưởng Mỹ John Kerry cực lực lên án. “Sự ám chỉ hay tuyên bố về vai trò của Mỹ trong cuộc đảo chính thất bại rõ ràng là sai lầm và làm tổn hại tới quan hệ song phương của chúng ta” - ông Kerry nói.
Vì sao xảy ra đảo chính?
Theo giới phân tích, cuộc đảo chính vừa qua xảy ra phần lớn là do đất nước Thổ Nhĩ Kỳ đang bị chia rẽ sâu sắc về công cuộc đổi mới đất nước và bởi tình trạng bạo lực từ nội chiến Syria lây lan.
Tổng thống Erdogan và đảng AK của ông đã liên tục giành chiến thắng trong các cuộc bầu cử, nhưng vẫn luôn có những hoài nghi về cam kết của ông đối với nền dân chủ quốc gia. Ông Erdogan ngày càng cho thấy rõ tham vọng trở muốn nắm quyền lực nhiều hơn, thậm chí trở thành một vị Tổng thống có quyền lực tuyệt đối.
Ngay từ khi bắt đầu, Chính phủ ông Erdogan đã can thiệp sâu sắc vào cuộc nội chiến ở Syria, ủng hộ phe nổi dậy chống lại Tổng thống Bashar al-Assad. Hậu quả là tình trạng bạo lực đã lan qua cả biên giới giữa hai nước, gây bùng phát một cuộc chiến giữa Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ và đảng người Kurd PKK, và biến nước này thành một mục tiêu cho những kẻ phiến quân tự gọi mình là Nhà nước Hồi giáo (IS).