Hỗ trợ cho người cai nghiện ma túy tự nguyện

Tuyên truyền phòng chống tệ nạn ma túy.

Gia tăng người nghiện

Theo đánh giá của Bộ LĐTB&XH, dù đã thực hiện nhiều giải pháp nhưng đến thời điểm hiện tại, việc sử dụng, lạm dụng ma túy đang có chiều hướng gia tăng. Điều đáng nói là hơn 210.000 người nghiện ma túy mà Bộ Công an công bố đến cuối tháng 12-2016 chỉ là con số đếm được. Phần chìm có bao nhiêu người nghiện ma túy vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ. Theo thống kê, số người nghiện chủ yếu dưới 35 tuổi, là lực lượng lao động chính trong các gia đình.

Thứ trưởng Bộ LĐTB&XH Nguyễn Trọng Đàm cho biết, hiện nay tình hình buôn bán, vận chuyển ma túy vẫn đang diễn biến hết sức phức tạp với số lượng lớn và bằng nhiều con đường khác nhau, tội phạm ma túy có tính chất ngày càng nguy hiểm. Đồng thời, trong nước thì vấn đề sử dụng, lạm dụng ma túy cũng đang có chiều hướng gia tăng. Cả nước có đến 70% số xã có người nghiện ma túy và xu hướng ngày càng gia tăng. Số người nghiện không ngừng gia tăng, bình quân năm sau cao hơn năm trước khoảng 6-8%. Nhiều loại ma túy mới được đưa vào sử dụng như ATS, cỏ Mỹ, tem cười…

Đáng chú ý, theo nghiên cứu của Trung tâm Hỗ trợ sáng kiến phát triển cộng đồng (SCDI), độ tuổi sử dụng ma túy ở 3 thành phố lớn Hà Nội, TP HCM, Hải Phòng rất trẻ. Tính trung bình tại Hà Nội và Hải Phòng, tuổi bắt đầu sử dụng là 16, TP HCM là 17. Người nghiện chủ yếu dưới 35 tuổi, lực lượng lao động chính ở các gia đình, có 8% người nghiện ở tuổi vị thành niên, học sinh.

Cũng theo Thứ trưởng Nguyễn Trọng Đàm, mặc dù các chuyên gia y tế thế giới, hàng đầu chỉ ra nghiện là bệnh mãn tính của não bộ nhưng có thể cai nghiện được. Thực tế đã có người cai nghiện thành công. Để làm được điều này, ngoài yếu tố bản thân người nghiện, rất cần có sự giúp đỡ, hỗ trợ của gia đình và xã hội. Tuy nhiên, hiện nay, chúng ta đã hết sức cố gắng, nỗ lực nhưng hiệu quả rất thấp, có đến 70 - 80% số người nghiện ma túy tái nghiện. Lý do bởi, xã hội vẫn coi người nghiện như con bệnh lây nhiễm, nên kỳ thị, xa lánh; điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị, con người và nguồn lực còn rất hạn chế.

Sẽ có chính sách hỗ trợ cai nghiện tự nguyện

Đổi mới công tác cai nghiện là đề án đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt với quan điểm nghiện ma túy là bệnh mãn tính nên cai nghiện là quá trình lâu dài làm thay đổi nhận thức, hành vi, đa dạng hóa các biện pháp và mô hình điều trị, tăng cai nghiện tự nguyện ở gia đình, cộng đồng, giảm dần cai nghiện bắt buộc tại cơ sở. Hiện Bộ LĐTB&XH đã xây dựng Nghị định về cai nghiện ma túy, đang chuyển sang Bộ Tư pháp thẩm định, sau đó trình Chính phủ phê duyệt. Nghị định này điều chỉnh hai nội dung, thứ nhất là rút gọn trình tự thủ tục, hồ sơ đi cai nghiện, thứ hai là đối tượng cai nghiện tự nguyện được hưởng 70% chi phí so với người cai bắt buộc.

Cai nghiện tại cộng đồng không phải là mô hình mới, song thực tế kết quả đem lại từ mô hình này chưa nhiều. Điển hình như tại tỉnh Khánh Hòa dù đã thành lập các điểm tư vấn để vừa tư vấn, vừa điều trị cho người nghiện (Toàn bộ chi phí điều trị cho bệnh nhận hiện nay được SCDI hỗ trợ) song theo ông Trần Quốc Thông- quyền Chi cục trưởng Chi cục PCTNXH Khánh Hòa, mô hình điểm tư vấn gặp không ít khó khăn, đó là chưa có mô hình điều trị chuẩn và thống nhất trong cả nước; nguồn lực ở cộng đồng còn thiếu; sự kỳ thị là rào cản lớn ảnh hưởng đến tính hiệu quả.

“Hoạt động của các điểm tư vấn này phát huy hiệu quả tốt. Tại đây, người nghiện được điều trị trong môi trường mở; người thân được đến chăm sóc, hỗ trợ người bệnh; điểm tư vấn không chỉ điều trị cắt cơn mà còn tiếp tục hỗ trợ sau điều trị; đây cũng là nơi kết nối các chương trình dạy nghề, vay vốn tạo việc làm để người nghiện có việc làm ổn định cuộc sống. Đặc biệt bảo đảm được bí mật thông tin cho người nghiện và gia đình cảm thấy yên tâm. Do đó ngành chức năng cần sớm có cơ chế, chính sách tạo hành lang pháp lý cho mô hình điều trị tại cộng đồng”- ông Trần Quốc Thông kiến nghị.

Về vấn đề này Bộ LĐTB&XH cũng thừa nhận bên cạnh những nguyên nhân về kinh phí, nguồn nhân lực…thì sự kỳ thị của cộng đồng, xã hội cũng là một trong nhân tố khiến tỷ lệ tái nghiện gia tăng. Nghiên cứu của SCDI ở 3 thành phố lớn cũng cho thấy, có tới hơn 20% người nghiện bị chính gia đình mình kỳ thị; hơn 40% cảm thấy bị coi thường; 65,9% người nghiện lo sợ phản ứng của mọi người nếu biết mình sử dụng ma túy; 67,8% cho rằng nếu không sử dụng ma túy sẽ có cơ hội tốt hơn, nhưng tỉ lệ người nghiện đi điều trị lại rất thấp: ở Hà Nội là 7,1%, TP HCM gần 20%, Hải Phòng 10,1%.