Hoàn thiện quy định tổ chức, tham dự thi kỹ năng nghề trong nước và quốc tế

Dự thảo nhằm tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho việc tổ chức các kỳ thi kỹ năng nghề, tuyển chọn, huấn luyện thí sinh và tham dự các kỳ thi kỹ năng nghề quốc tế.

Cụ thể hóa các khâu tổ chức thi kỹ năng nghề

Theo dự thảo, phạm vi điều chỉnh gồm chuẩn bị, tổ chức kỳ thi kỹ năng nghề cấp tỉnh, kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia; chuẩn bị và tham dự các kỳ thi kỹ năng nghề ASEAN, châu Á và thế giới.

Đối tượng áp dụng được mở rộng, gồm người học, nhà giáo, người dạy nghề, nghệ nhân, chuyên gia, lao động có kỹ năng nghề; các cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục, hiệp hội, doanh nghiệp và các tổ chức, cá nhân liên quan.

Việt Nam đã tổ chức 12 kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia, tham gia 11 kỳ thi kỹ năng nghề ASEAN và 9 lần tham dự kỳ thi kỹ năng nghề thế giới. Do quy định về độ tuổi của Tổ chức Kỹ năng nghề thế giới, trong đó có giới hạn không quá 22 tuổi và không quá 25 tuổi đối với một số nghề, thí sinh tham dự các kỳ thi trong nước và quốc tế hiện chủ yếu là học sinh, sinh viên các cơ sở giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học.

Tuy nhiên, hiện chưa có văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn cụ thể hoạt động tổ chức, tham dự thi kỹ năng nghề các cấp. Vì vậy, dự thảo quy định cụ thể các khâu từ lựa chọn nghề, xây dựng kế hoạch, ban hành quy chế, xây dựng đề thi, đăng ký, huấn luyện đến cử thí sinh tham dự và tổ chức thi.

Đáng chú ý, nghề được lựa chọn tổ chức thi có thể thuộc danh mục nghề nghiệp Việt Nam, danh mục nghề đào tạo; nghề được tổ chức tại các kỳ thi kỹ năng nghề quốc tế; hoặc nghề mới, đáp ứng yêu cầu ưu tiên của hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và hội nhập quốc tế. Các nghề cũng có thể được đề xuất bởi bộ, ngành, địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp.

Để các bên có thời gian chuẩn bị, dự thảo quy định kế hoạch tổ chức kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia phải được công bố tối thiểu 9 tháng trước ngày khai mạc, trong khi Quy chế chuẩn bị, tổ chức kỳ thi phải được ban hành tối thiểu 6 tháng trước ngày khai mạc.

Gắn thi kỹ năng nghề với nhu cầu doanh nghiệp

Đối với những nghề tại kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia trùng với nghề được tổ chức tại các kỳ thi kỹ năng nghề quốc tế, dự thảo quy định đề thi được biên soạn dựa trên mô tả kỹ thuật, tài liệu liên quan và đề thi được sử dụng tại kỳ thi quốc tế. Qua đó, hoạt động thi trong nước được định hướng tiếp cận yêu cầu kỹ thuật và thực tiễn nghề nghiệp ở cấp độ quốc tế.

Dự thảo cũng tăng cường sự tham gia của cơ sở giáo dục, hiệp hội và doanh nghiệp trong tuyển chọn, huấn luyện thí sinh; huy động chuyên gia, cơ sở vật chất, trang thiết bị và các nguồn lực hợp pháp phục vụ tổ chức, tham dự kỳ thi.

Nguồn kinh phí được thiết kế theo hướng kết hợp ngân sách nhà nước với nguồn xã hội hóa, nguồn tự bảo đảm của cơ sở giáo dục, cơ quan, tổ chức, hiệp hội, doanh nghiệp và các nguồn hợp pháp khác. Ngân sách nhà nước được định hướng ưu tiên cho các nghề trọng điểm, nghề mũi nhọn có tính cạnh tranh cao, nhu cầu lớn và khả năng chuyển dịch lao động trên thị trường quốc tế.

Mở rộng cơ hội phát hiện, bồi dưỡng người có kỹ năng nghề cao

Theo dự thảo, kỳ thi kỹ năng nghề không chỉ nhằm lựa chọn thí sinh tham dự các kỳ thi tiếp theo mà còn góp phần thúc đẩy học tập, rèn luyện kỹ năng nghề, nâng cao chất lượng dạy và học; giúp các cơ sở giáo dục tiếp cận thiết bị, công nghệ mới trong thực tiễn sản xuất, kinh doanh, dịch vụ.

Đối với kỳ thi kỹ năng nghề quốc tế, thí sinh có thể được lựa chọn từ những người đã đoạt giải tại kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia. Đồng thời, người học không tham dự kỳ thi quốc gia vẫn có thể được cơ sở giáo dục, hiệp hội, cơ quan, tổ chức hoặc doanh nghiệp lựa chọn, đề cử tham dự kỳ thi quốc tế bằng nguồn kinh phí xã hội hóa, tự bảo đảm, nếu đáp ứng các quy định của kỳ thi quốc tế.

Dự thảo cũng cho phép lựa chọn cơ sở giáo dục, doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức làm đơn vị chủ trì huấn luyện thí sinh tham dự các kỳ thi quốc tế.

Bên cạnh tổ chức thi, dự thảo dành một chương quy định về công nhận, vinh danh, khen thưởng đối với tập thể, cá nhân, qua đó gắn kết quả thi kỹ năng nghề với các chính sách hiện hành dành cho người học, nhà giáo và những cá nhân có thành tích, đóng góp trong phát triển kỹ năng nghề.