Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam: Đổi mới, tinh gọn, đẩy mạnh chuyển đổi số

PGS.TS Trần Đức Cường, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam khóa VII cho biết, hiện Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam duy trì được mạng lưới gồm 40 hội, chi hội thành viên với gần 7.000 hội viên. Đó là một lực lượng trí thức sử học có mặt ở nhiều viện nghiên cứu, trường đại học, cơ quan và địa phương; trực tiếp nghiên cứu, giảng dạy, biên soạn lịch sử, tham gia bảo tồn di sản và truyền bá tri thức lịch sử trong xã hội.

Nhiệm kỳ trước, nhiều công trình, hội thảo khoa học lớn được triển khai cho thấy vai trò chuyên môn của Hội như: Tham gia Đề án nghiên cứu, biên soạn bộ Lịch sử Việt Nam; nghiên cứu, tuyên truyền về chủ quyền quốc gia, lãnh thổ; nghiên cứu về vùng đất Nam Bộ; tổ chức nhiều hội thảo về danh nhân, di sản, địa phương chí và những vấn đề lớn trong lịch sử dân tộc.

Phát huy các kết quả đạt được, nhiệm kỳ 2026-2031, Hội Khoa học Lịch sử Việt tiếp tục kiện toàn và phát triển tổ chức, hoạt động của Hội; xây dựng cơ sở Hội ở những tỉnh, thành phố có nhu cầu thành lập mà đến nay vẫn chưa có tổ chức Hội; tăng cường và trẻ hóa đội ngũ Ban chấp hành, nhất là các vị trí lãnh đạo chủ chốt của Hội;

Phát biểu chỉ đạo Đại hội, ông Phạm Tất Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương cho biết, Đại hội diễn ra trong bối cảnh rất đặc biệt. Đúng năm kỷ niệm 60 năm thành lập Hội; năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI, đại biểu hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031 và Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI đã thành công rất tốt đẹp.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã xác định những định hướng chiến lược đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển, thịnh vượng, hùng cường. Hệ thống chính trị đang vận hành theo mô hình tổ chức mới, tinh gọn hơn. Trong đó, có chủ trương sắp xếp, tinh gọn các Hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ để hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng hoạt động của các Hội, tăng cường vai trò thu hút, tập hợp hội viên, đóng góp hiệu quả hơn cho việc phát triển kinh tế - văn hóa – xã hội của đất nước.

Vì vậy, Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Khoa học lịch sử Việt Nam Nam lần này là dấu mốc mở đầu chặng đường phát triển mới của Hội với mô hình tổ chức và yêu cầu nhiệm vụ mới cao hơn. Ủy ban Trung ương MTQ Việt Nam ghi nhận, đánh giá cao Ban Chấp hành, Ban Thường vụ của Hội bởi những nỗ lực, quyết tâm trong công tác chuẩn bị tổ chức Đại hội đảm bảo trang trọng, chu đáo và hiệu quả nhất. 

“Để Hội Khoa học lịch sử Việt Nam Nam hoạt động thiết thực, hiệu quả trong nhiệm kỳ tới hoàn thành tốt trọng trách được Đảng, Nhà nước và MTTQ Việt Nam và xã hội giao phó, bên cạnh việc tiếp tục phát huy những thành tích, kết quả đã đạt được của Hội trong nhiệm kỳ qua, Hội cũng cần có ngay giải pháp để khắc phục những tồn tại, hạn chế, khó khăn đã được chỉ ra trong báo cáo chính trị; tập trung triển khai thực hiện tốt phương hướng, nhiệm vụ đã được xác định trong 5 năm tới” - ông Phạm Tất Thắng đề nghị.

Các đại biểu tham dự tại Đại hội. Ảnh: Quang Vinh

Thay mặt Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, ông Phạm Tất Thắng gợi mở một số nội dung và mong muốn Hội tiếp tục đẩy mạnh hoạt động chuyên môn, củng cố tổ chức, tập hợp hội viên, các nhà khoa học để nghiên cứu, làm rõ hơn nữa những chứng lý lịch sử góp phần bảo vệ chủ quyền quốc gia, lãnh thổ đất nước cũng như lý luận về con đường xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc dưới sự lãnh đạo của Đảng. Qua đó, đúc rút những bài học kinh nghiệm trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc và cung cấp luận cứ khoa học góp phần cho việc xây dựng, hoàn thiện đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và chế độ, phản bác các luận điệu, tuyên truyền, xuyên tạc lịch sử của các thế lực thù địch...

Bên cạnh đó, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam cùng với Hội ở các tỉnh, thành, bộ, ngành và chi hội trong cả nước tiếp tục và chủ động tham gia truyền bá kiến thức lịch sử và giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc trên hệ thống thông tin đại chúng, trên sách báo và trong các cuộc hội thảo và tọa đàm khoa học. Đồng thời, phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục môn lịch sử, giáo dục truyền thống, xây dựng nhân cách và bản lĩnh cho thế hệ trẻ.

Tiếp tục làm tốt chức năng tư vấn, phản biện, bảo vệ các di tích lịch sử văn hóa, danh lam, thắng cảnh, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia. Tích cực phối hợp với các cơ quan liên quan trong việc nghiên cứu, sưu tầm, bảo quản và giới thiệu các giá trị văn hóa phi vật thể trong cả nước và trong từng địa phương nhằm gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và làm giàu kho tàng văn hóa của cộng đồng các dân tộc Việt Nam.

Theo ông Phạm Tất Thắng, Hội cần chủ động ứng dụng công nghệ thông tin chuyển đổi số trong hoạt động của Hội; từng bước hình thành hệ thống dữ liệu số về  lịch sử Việt Nam Nam để phục vụ công tác nghiên cứu, tuyên truyền lịch sử và bảo vệ, gìn giữ tư liệu lịch sử dân tộc ta. Tăng cường các hoạt động quốc tế, trao đổi thông tin, tư liệu lịch sử, chia sẻ kinh nghiệm về nghiên cứu lịch sử, tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của giới sử học trên thế giới trong việc xây dựng hình ảnh chân thật về lịch sử và văn hóa Việt Nam.

Ngoài ra, Hội cần tiếp tục đổi mới tổ chức, tinh gọn bộ máy; chuẩn hóa vị trí việc làm; nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ Hội, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Đổi mới mạnh mẽ nội dung phương thức hoạt động, hướng mạnh về cơ sở, về đối tượng nghiên cứu, bảo tồn, phát huy giá trị của lịch sử.

Ông Phạm Tất Thắng tin tưởng, Ban Chấp hành Hội Khoa học lịch sử Việt Nam Nam khóa VIII nhiệm kỳ 2026-2031 sẽ cùng toàn thể cán bộ, hội viên tiếp tục giữ vững tinh thần đoàn kết, chủ động, đổi mới sáng tạo, phát huy thành tích đã đạt được, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đặt ra trong nhiệm kỳ mới, xứng đáng với sự tin tưởng giao phó của Đảng, Nhà nước, MTTQ Việt Nam và sự tin yêu của nhân dân.