Hơn 180.000 ca ung thư mới mỗi năm, tầm soát sớm và AI nâng cao hiệu quả điều trị

Ngày 15/5, TS.BS Diệp Bảo Tuấn - Giám đốc Bệnh viện Ung Bướu TP Hồ Chí Minh cho biết, ung thư hiện là nguyên nhân tử vong đứng thứ hai tại Việt Nam, chỉ sau bệnh tim mạch.

Theo số liệu được công bố, mỗi năm cả nước ghi nhận khoảng 180.480 ca ung thư mới, hơn 120.000 người tử vong do căn bệnh này. Số người đang sống chung với ung thư trong vòng 5 năm gần đây đã vượt 400.000 trường hợp.

Trong cơ cấu các loại ung thư phổ biến, ung thư vú và ung thư gan cùng chiếm 13,6% số ca mắc mới; tiếp theo là ung thư phổi với 13,5%, ung thư đại trực tràng 9,3% và ung thư dạ dày 9%.

TS.BS Diệp Bảo Tuấn khẳng định, một trong những thách thức lớn hiện nay là nhiều bệnh nhân chỉ được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, làm giảm cơ hội điều trị thành công và gia tăng chi phí.

Tổ chức Y tế Thế giới cũng khuyến nghị, kiểm soát ung thư cần được triển khai toàn diện, từ phòng ngừa, tầm soát, phát hiện sớm, chẩn đoán, điều trị đến chăm sóc giảm nhẹ và xây dựng chính sách hỗ trợ cộng đồng.

Bác sĩ Diệp Bảo Tuấn chia sẻ, Nhật Bản đang áp dụng mô hình Ningen Dock - phương pháp kiểm tra sức khỏe tổng quát định kỳ nhằm phát hiện sớm các bệnh không lây nhiễm, trong đó có ung thư. Theo nhận xét của giới chuyên môn, việc khám sức khỏe định kỳ được ví như công tác "bảo trì" con người, tương tự như việc kiểm tra kỹ thuật cho tàu thuyền trước khi ra khơi.

Tại Việt Nam, mô hình này được đánh giá ngày càng khả thi khi ngành y tế đang đẩy mạnh khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc bệnh và xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử, từng bước chuyển trọng tâm từ điều trị sang dự phòng.

Bên cạnh đó, xu hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong y tế đang được đẩy mạnh. Theo bác sĩ  Diệp Bảo Tuấn, AI có thể hỗ trợ bác sĩ phát hiện những tổn thương rất nhỏ trên phim X-quang phổi hoặc qua nội soi dạ dày mà mắt thường dễ bỏ sót.

Không chỉ giúp giảm sai sót, AI còn rút ngắn đáng kể thời gian xử lý dữ liệu, cho phép phân tích hàng nghìn lát cắt hình ảnh chỉ trong vài giây. Tại Nhật Bản, hệ thống AI trong nội soi tiêu hóa đã giúp tăng tỷ lệ phát hiện polyp đại trực tràng thêm 20-30%”.

Ngoài ra, sinh thiết lỏng được xem là bước tiến mới trong tầm soát ung thư nhờ khả năng phát hiện dấu ấn ung thư qua mẫu máu. Tuy nhiên, kỹ thuật này hiện chưa được xem là phương pháp tầm soát thường quy đối với đa số loại ung thư.

Theo Bệnh viện Ung Bướu TP Hồ Chí Minh, trong năm 2025, bệnh viện đã tiếp nhận hơn 1,08 triệu lượt khám, trong đó khoảng 75% là người bệnh đến từ các tỉnh, thành ngoài thành phố. Riêng các địa phương như Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Thuận và Đồng Nai đã có hơn 200.000 lượt bệnh nhân đến khám tại bệnh viện.

Trước nhu cầu điều trị ngày càng tăng, bệnh viện đã đề xuất bổ sung thêm 200 giường nội trú. Trong thời gian tới, Bệnh viện Ung Bướu TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu trở thành trung tâm điều trị ung thư ngang tầm các nước trong khu vực Đông Nam Á, với việc đầu tư các đơn vị chuyên sâu như tầm soát công nghệ cao, sinh học phân tử - gen, phẫu thuật robot, ghép tủy và xạ trị proton.