Hướng tới một môi trường du lịch an toàn

Nhận diện chiêu trò

Những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế số và thương mại điện tử, ngành du lịch đã có bước chuyển mình đáng kể. Người dân có thể đặt vé máy bay, phòng khách sạn, tour du lịch chỉ bằng vài thao tác trên điện thoại thông minh. Công nghệ mang lại sự thuận tiện chưa từng có, nhưng đồng thời cũng mở ra những khoảng trống để các đối tượng lừa đảo lợi dụng. Phía sau những lời quảng cáo hấp dẫn, những chương trình khuyến mại được tung ra dồn dập trên không gian mạng, không ít “cái bẫy” đang được giăng sẵn, chờ đợi những người nhẹ dạ, thiếu cảnh giác.

Một trong những hình thức phổ biến nhất hiện nay là giả mạo các công ty du lịch, khách sạn, khu nghỉ dưỡng hoặc hãng hàng không nổi tiếng. Các đối tượng lập fanpage, website với giao diện gần giống trang chính thức, sử dụng hình ảnh chuyên nghiệp, thậm chí mua tích xanh hoặc chạy quảng cáo để tạo lòng tin. Sau khi khách hàng liên hệ, các đối tượng đưa ra những chương trình khuyến mại hấp dẫn như giảm giá 50-70%, combo nghỉ dưỡng siêu rẻ hoặc tour "săn sale" chỉ diễn ra trong vài giờ. Khi khách chuyển tiền đặt cọc hoặc thanh toán toàn bộ chi phí, các đối tượng lập tức cắt liên lạc hoặc tiếp tục viện nhiều lý do để yêu cầu chuyển thêm tiền.

Một thủ đoạn khác là giả danh nhân viên chăm sóc khách hàng gọi điện thông báo trúng thưởng, nâng hạng phòng miễn phí hoặc hỗ trợ hoàn tiền. Người dân được yêu cầu truy cập vào đường link lạ, cài đặt ứng dụng hoặc cung cấp mã OTP. Chỉ trong vài phút, tài khoản ngân hàng có thể bị chiếm đoạt.

Đáng lo ngại hơn, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang khiến các hình thức lừa đảo trở nên khó nhận biết hơn. Hình ảnh, video và giọng nói giả mạo có thể được tạo ra với độ chân thực rất cao, khiến nhiều người mất cảnh giác.

Vì sao nhiều người vẫn trở thành nạn nhân?

Điều đáng nói là không ít nạn nhân của những vụ lừa đảo này là những người có trình độ học vấn, có kinh nghiệm sử dụng công nghệ. Điều đó cho thấy, trong môi trường số, không ai hoàn toàn miễn nhiễm trước các nguy cơ nếu thiếu sự cảnh giác cần thiết.

Thực tế cho thấy, các đối tượng lừa đảo thường khai thác rất hiệu quả tâm lý của con người. Đó là tâm lý muốn mua được giá rẻ, muốn hưởng ưu đãi lớn hoặc sợ bỏ lỡ cơ hội. Khi đứng trước những lời mời chào hấp dẫn như “chỉ còn một suất cuối cùng”, “giảm giá 70%”, “combo nghỉ dưỡng 5 sao giá chỉ bằng một nửa thị trường”, nhiều người đã không kịp dừng lại để kiểm chứng thông tin.

Các chuyên gia an ninh mạng cho rằng yếu tố tâm lý là nguyên nhân hàng đầu khiến các vụ lừa đảo du lịch liên tiếp xảy ra. Trước hết là tâm lý ham ưu đãi. Khi nhìn thấy một gói nghỉ dưỡng có giá thấp hơn thị trường từ vài chục đến hàng trăm phần trăm, nhiều người dễ bị cuốn theo mà quên kiểm chứng thông tin.

Bên cạnh đó là tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội. Những câu như "chỉ còn một phòng cuối cùng", "ưu đãi kết thúc sau 30 phút", "đợt sale duy nhất trong năm" thường được sử dụng để tạo áp lực, khiến khách hàng đưa ra quyết định vội vàng.

Ngoài ra, nhiều người vẫn chưa có thói quen xác thực nguồn thông tin trên môi trường số. Chỉ cần thấy fanpage có nhiều lượt theo dõi hoặc website được thiết kế đẹp mắt là tin tưởng chuyển tiền mà không kiểm tra kỹ. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, khoảng cách giữa tiện ích và rủi ro ngày càng mong manh. Chỉ một cú nhấp chuột thiếu cẩn trọng cũng có thể khiến người dùng phải trả giá đắt.

Chung tay xây dựng môi trường du lịch an toàn

Lừa đảo du lịch không chỉ gây thiệt hại cho từng cá nhân mà còn ảnh hưởng đến hình ảnh của ngành du lịch và môi trường kinh doanh lành mạnh. Mỗi vụ lừa đảo thành công không chỉ gây tổn thất cho một cá nhân mà còn làm ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp chân chính, làm méo mó môi trường kinh doanh và tạo ra tâm lý hoài nghi trong cộng đồng. Một điểm đến hấp dẫn không chỉ được đánh giá bởi cảnh quan đẹp hay dịch vụ tốt mà còn bởi mức độ an toàn và tin cậy. Khi các hành vi lừa đảo xuất hiện ngày càng nhiều, hình ảnh của ngành du lịch cũng bị tác động tiêu cực.

Để ngăn chặn tình trạng này, cần sự vào cuộc quyết liệt của cơ quan chức năng, doanh nghiệp và các nền tảng số. Những chiêu trò lừa đảo đã được nhận diện, nhưng cảnh báo từ các cơ quan chức năng chưa đủ mạnh với cộng đồng. Cần gỡ bỏ các trang mạng lừa đảo, cần sự lên tiếng quyết liệt hơn từ các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch và các nền tảng số.

Mặt khác, điều quan trọng là nâng cao nhận thức của cộng đồng. Mỗi người dân cần trở thành một "lá chắn" cho chính mình và cho những người xung quanh bằng việc chia sẻ thông tin, cảnh báo các thủ đoạn mới và chủ động tố giác hành vi vi phạm.

Trước hết mỗi người dân cần trở thành một "người tiêu dùng thông minh" trong môi trường số, cần kiểm tra kỹ thông tin doanh nghiệp du lịch, khách sạn hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ thông qua các kênh chính thức. Nên đối chiếu số điện thoại, địa chỉ, website và các giấy phép kinh doanh nếu có.

Đối với các chương trình khuyến mại, cần tỉnh táo trước những mức giá quá hấp dẫn so với mặt bằng chung. Trong kinh doanh, không có quá nhiều "món hời" bất thường. Giá càng rẻ bất thường thì rủi ro càng cao. Người dân tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, thông tin tài khoản ngân hàng cho bất kỳ ai dưới bất kỳ hình thức nào. Các ngân hàng, doanh nghiệp uy tín không bao giờ yêu cầu khách hàng cung cấp các thông tin bảo mật này.

Khi thực hiện thanh toán, nên ưu tiên các phương thức có khả năng truy vết và bảo vệ người tiêu dùng. Cần lưu giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ, nội dung trao đổi để làm căn cứ xử lý khi phát sinh tranh chấp. Đặc biệt, mỗi người cần nâng cao kiến thức về an toàn số, thường xuyên cập nhật các phương thức lừa đảo mới được cơ quan chức năng cảnh báo. Trong thời đại số, kỹ năng tự bảo vệ mình trên không gian mạng cũng quan trọng không kém việc khóa cửa khi ra khỏi nhà.