Hướng tới tự chủ tuyển sinh hoàn toàn

Thí sinh dự thi kỳ thi Đánh giá năng lực của ĐHQG Hà Nội năm 2015.

Tại hội nghị đánh giá tình hình triển khai Nghị quyết 77 của Chính phủ về thí điểm đổi mới cơ chế hoạt động đối với các cơ sở giáo dục ĐH công lập giai đoạn 2014-2017 vừa diễn ra, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cũng chia sẻ về vấn đề tự chủ tuyển sinh: Thế giới không có kỳ thi chung do Bộ GD&ĐT tổ chức như ở Việt Nam. Luật cũng quy định trường ĐH tự chủ. Đến lúc chúng ta phải làm như quốc tế, tức là chỉ thi tốt nghiệp THPT, là điều kiện để vào học ĐH. Còn tuyển sinh là việc của các trường, Bộ GD&ĐT không đứng ra làm thay.

Phó Thủ tướng cho biết: Đã có nhiều trường ĐH đến gặp tôi chia sẻ những băn khoăn. Anh em đều nói rằng ý thức được câu chuyện tuyển sinh ĐH là chuyện của trường. Họ tâm sự rằng, về đúng theo luật không còn kỳ thi ĐH chung và nếu Bộ không đứng ra tổ chức kỳ thi chung thì anh em sẵn sàng bắt tay vào tự chủ tuyển sinh. Nhưng bây giờ Bộ còn làm kỳ thi chung thì tội gì mà không “thụ hưởng”?

Theo Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam: Câu chuyện thi là câu chuyện rất nóng. Bộ đã công bố phương án thi năm nay, và có nói sẽ phải đổi mới. Mà một trong những nguyên tắc của đổi mới là căn cứ vào xu thế thế giới. Trong khi xu thế thế giới, câu chuyện của ĐH là tự chủ. Và trong tự chủ thì có câu chuyện của tuyển sinh. Vì thế, không bao giờ người ta đặt ra là nhà nước, Bộ phải đứng ra tổ chức một kỳ thi tuyển sinh vào các trường. Có nước tiên tiến người ta xét những người có tài đặc biệt… thì đó là tự chủ. Ở Việt Nam, luật pháp cũng đã quy định tuyển sinh ĐH là hợp quyền của các trường, Bộ không có quyền làm cái này. Cho nên bây giờ Bộ chỉ nên làm tốt kỳ thi tốt nghiệp THPT thôi. “Tôi cũng đã nói với Bộ phải lưu ý, đến một ngày nào đó chúng ta phải theo quốc tế hoàn toàn, điều kiện để học sinh vào học ĐH là tốt nghiệp, có bằng THPT, bằng để sau này liên thông các nước từ trung cấp trở lên là điều kiện cần, còn điều kiện đủ là do từng trường một, Bộ không đứng ra làm hộ. Chúng ta phải tiến tới thực hiện. Vào năm bao nhiêu thì chúng ta phải làm, không ảnh hưởng tới chất lượng và nhanh nhất có thể”- Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cũng nhận định, kỳ thi THPT hiện tại đã có những đổi mới, tiệm cận với thế giới: Trước 2015 chúng ta có 4 kỳ thi trong 1 năm, riêng ĐH là 3 kỳ. Năm 2015, chúng ta đã có bước chuyển đổi, là 1 kỳ thi chung. Bản chất không phải thi ĐH mà là kỳ thi phổ thông nhưng dùng kết quả để xét vào ĐH. Cũng trong năm 2015, chúng ta mới làm được 1 bước là tổ chức 36 cụm thi, ở hơn 20 tỉnh. Năm 2016 đã tiến thêm 1 bước là tổ chức ở tất cả các tỉnh, với 70 cụm thi.

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam cũng nêu câu hỏi, “mô hình năm nay có phải giữ mãi không”, và khẳng định “chắc chắn là không phải”. Đây là bước để tiệm cận đến phương án cuối cùng: Thi THPT là chuyện của phổ thông trung học. Còn các trường ĐH thì phải quyết định phương án tuyển sinh của trường mình, các trường có liên kết nhóm hay dưới sự bảo trợ đứng ra của Hiệp hội… là quyền của các trường. Họp hội nghị khắp nơi, các trường đều nói chúng tôi sẵn sàng nhưng bây giờ Bộ tổ chức thi cho chung thế, tội gì không thụ hưởng? Câu chuyện này sẽ là câu chuyện của ĐH sẽ phải định ra năm nào sẵn sàng, để chúng ta phải nhìn theo.

Từ những phân tích trên, Phó Thủ tướng đề xuất: “Bộ GD&ĐT cần sớm xây dựng phương án tuyển sinh phù hợp với thực tế, là trong số hàng triệu thí sinh tham dự kỳ thi THPT quốc gia, có một tỷ lệ không nhỏ không có nguyện vọng học ĐH. Nhu cầu cạnh tranh vào ĐH cũng chỉ tập trung ở khoảng 30 trường ĐH hàng đầu, với quy mô chỉ tiêu tuyển khoảng 60.000 sinh viên. Vì vậy, cần đổi mới tuyển sinh ĐH. Bộ GD&ĐT phải sớm công bố lộ trình năm nào sẽ giao tuyển sinh hoàn toàn cho các trường để họ sớm chuẩn bị. Vấn đề tuyển sinh, có cần thiết phải có nhiều đợt tuyển sinh trong năm không cũng cần phải tính toán...

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng cũng đưa ra ý kiến: Năm 2015, ĐHQG đã tự chủ tuyển sinh rồi. ĐHQG có sẵn sàng chia sẻ cho các trường không? Trả lời câu hỏi trên, ông Nguyễn Kim Sơn - Phó Giám đốc ĐHQG Hà Nội cho hay: Phương thức tuyển sinh của ĐHQG Hà Nội năm qua đã nhận được kết quả tốt. Trong năm 2016, ĐHQG Hà Nội đang chia sẻ cho 6 trường. Còn sang năm nếu có nhiều trường hơn thì ĐHQG hoàn toàn sẵn sàng, để cùng ngồi với nhau xem làm cách nào để tuyển sinh tốt nhất.

Tuy nhiên về phương thức thi của ĐHQG, một số lãnh đạo trường ĐH cũng có băn khoăn lớn. Ví dụ như ngân hàng đề thi có đủ lớn để đảm bảo đủ tính khách quan, cho rất nhiều trường cùng tham gia vào không. Ví dụ bây giờ cho mấy trăm nghìn thí sinh thi thì có đảm bảo không? Nếu các trường khi tham gia vào, có phải tham gia vào làm ngân hàng đề thi không?

Giải đáp băn khoăn này, ông Nguyễn Kim Sơn cho biết: Về ngân hàng đề thi, từ 2015 – 2016, ĐHQG Hà Nội đã gia tăng độ lớn của bộ đề lên gấp 2 lần, và sẽ còn được gia tăng tiếp trong thời gian tới. Hoàn toàn có thể đáp ứng được cho 5-6 trăm nghìn thí sinh. Thứ hai, việc chuyên môn làm đề thì cần có các chuyên gia, chứ không phải cứ hăng hái làm đề là tham gia được, mà có thể phải qua những khóa tập huấn chuyên môn. “Chúng tôi cũng rất sẵn sàng và hoàn toàn ủng hộ, huy động các chuyên gia vào những công việc lớn nếu các chuyên gia có khả năng chuyên môn và nhiệt tình tham gia”- ông Sơn nhấn mạnh.