Huy động nguồn lực cho mục tiêu tuần hoàn nhựa

Cần tới 8,5 tỷ USD

Dẫn số liệu báo cáo của WB, giới chuyên gia kinh tế nhận định, để đạt được các mục tiêu giảm nhựa như giảm hơn 43% nhựa rò rỉ vào năm 2030 và đạt mức giảm 75% rác thải nhựa ra biển, theo ước tính Việt Nam cần nguồn tài chính khoảng 8,5 tỷ USD trong 5 năm tới. Trong đó, 2-2,5 tỷ USD phục vụ việc giảm, thay thế nhựa ở đầu nguồn; 1,4-2 tỷ USD cho thu thập, phân loại; 2,8-3,4 tỷ USD cho tái chế; khoảng 1 tỷ USD cho các biện pháp can thiệp; 700-900 triệu USD cho biện pháp xử lý cuối cùng. Và sau khi trừ đi các khoản đóng góp từ Chính phủ, hợp tác đa phương, song phương, doanh nghiệp (DN) tư nhân thì nguồn tiền thiếu hụt khoảng 6-7 tỷ USD.

Để có nguồn bổ sung, giới chuyên gia kinh tế đưa ra 6 khuyến nghị: trước hết là cải cách và tối ưu hóa khung trách nhiệm mở rộng nhà sản xuất; tăng cường tiêu chuẩn và chứng nhận chất lượng; thúc đẩy đầu tư cho đổi mới trong nhựa tái chế và nhựa thay thế; chính thức hóa và hỗ trợ khu vực phi chính thức; thiết lập hệ sinh thái tái chế có thể mở rộng thông qua các cụm công nghiệp; tăng cường quản lý chất thải đô thị và nông thôn. Trong khi đó theo Bà Ramla Khalidi - Trưởng Đại diện thường trú UNDP Việt Nam, nếu như 10 năm trước, Việt Nam thường được xếp vào nhóm các quốc gia gây ô nhiễm nhựa hàng đầu thế giới thì ngày nay câu chuyện đó đang thay đổi, không phải vì vấn đề đã được giải quyết hoàn toàn, mà vì Việt Nam đang có những bước đi thực chất và đo lường được để giải quyết vấn đề.

Vẫn theo bà Ramla Khalidi, sự tham gia của khu vực tư nhân đang gia tăng, được thúc đẩy bởi các sản phẩm tín dụng xanh của ngân hàng và dòng vốn đầu tư cho các startup. Huy động tài chính quy mô lớn, tài chính công là cần thiết, nhưng sẽ không đủ. Việc lấp đầy khoảng trống này phụ thuộc vào đầu tư tư nhân vào những dự án được quản lý rủi ro và lợi nhuận rõ ràng.

Đồng quan điểm, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành nhấn mạnh thúc đẩy huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính cho các hành động về nhựa. Với trọng tâm là tăng cường tính kết nối, khuyến khích sự tham gia của khu vực tư nhân, cũng như tạo điều kiện thuận lợi để các nguồn vốn trong nước và quốc tế được chuyển hóa thành các dự án, cũng như sáng kiến cụ thể.

Tiếp tục hoàn thiện chính sách

Theo Thứ trưởng Lê Công Thành, ô nhiễm nhựa không đơn thuần là một vấn đề về môi trường, mà là vấn đề của phát triển kinh tế xã hội, gắn chặt với mô hình sản xuất - tiêu dùng, với cấu trúc thị trường và với cách thức huy động các nguồn lực của xã hội. Hiện Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục hoàn thiện các chính sách chuyển đổi mô hình kinh doanh về thu gom, tái chế và xử lý chất thải nhựa đúng quy chuẩn tiêu chuẩn về môi trường, nhằm tạo động lực quan trọng để mở rộng quy mô và nhân rộng các giải pháp bền vững. Các hành động về nhựa sẽ được gắn chặt với các mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam. Theo đó, giải pháp cho ô nhiễm nhựa không thể chỉ dừng lại ở khâu thu gom hay xử lý, mà cần một cách tiếp cận mang tính hệ thống, dựa trên chính sách phù hợp, cơ chế thị trường, đổi mới sáng tạo và hợp tác đa bên.

Chia sẻ về những giải pháp nhằm quản lý và giảm thiểu chất thải nhựa, Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Hồ Kiên Trung cho hay, chúng ta phải ban hành lộ trình hạn chế nhập khẩu phế liệu nhựa làm nguyên liệu sản xuất. Sắp tới chúng tôi sẽ tham mưu Chính phủ lộ trình để không nhập khẩu phế liệu nhựa nữa mà tăng cường sử dụng phế liệu trong nước. Theo ông Trung, Việt Nam đã có các DN tái chế nhựa và xuất khẩu ra nước ngoài. Ngược lại các công ty nước ngoài cũng đang muốn đầu tư vào lĩnh vực này ở Việt Nam. Điều này cho thấy nhựa là một thị trường rất tiềm năng, nếu chúng ta chậm chân thì chính DN Việt Nam sẽ thiệt thòi trên sân chơi chính quê hương mình. Hiện nay việc phát triển ngành công nghiệp tái chế là một xu thế tất yếu, không phải chỉ ở Việt Nam mà ở nhiều nước khác.

Ông Trung cho biết thêm, phải ban hành lộ trình hạn chế nhập khẩu phế liệu nhựa làm nguyên liệu sản xuất. Và sắp tới Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tham mưu cho Chính phủ lộ trình để không nhập khẩu phế liệu nhựa nữa mà tăng cường sử dụng phế liệu trong nước. Bên cạnh đó, một giải pháp tiếp theo được kiến nghị đó là đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức, hợp tác quốc tế, ứng dụng khoa học công nghệ để quản lý nhựa cũng như giảm thiểu chất thải nhựa. Trong khi đó, theo bà Ramla Khalidi, Việt Nam đã có bước “nhảy vọt” về chính sách, chuyển đổi thành công từ các biện pháp khuyến khích tự nguyện sang khung trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) toàn diện hơn, bắt buộc hơn.