Khi chính quyền đến gần dân hơn

Dân hài lòng khi chuyển mạnh từ “quản lý hành chính” sang “phục vụ”

Hơn 8 giờ sáng ngày 30/6, tại Điểm phục vụ hành chính công phường Dương Nội, TP Hà Nội, khá đông người dân đến thực hiện các thủ tục hành chính. Là một trong những người đến từ sớm để hoàn thiện thủ tục về đất đai, bà Đặng Thị Hợp (68 tuổi, tổ dân phố Trung Kiên) chia sẻ cá nhân bà đi làm thủ tục hành chính nhiều lần nên cảm nhận rất rõ sự khác biệt.

“Trước đây phải đi lại nhiều lần vì thủ tục còn phức tạp, còn bây giờ mọi việc diễn ra rất thuận lợi. Hôm nay mấy chị em tôi đến làm thủ tục liên quan đến sổ đỏ, mọi hồ sơ đều được hướng dẫn và hoàn tất rất nhanh”- bà Hợp chia sẻ và cho biết điều khiến bà ấn tượng không chỉ là thời gian giải quyết được rút ngắn mà còn là tinh thần phục vụ tận tình của đội ngũ cán bộ. Với những người lớn tuổi chưa thành thạo công nghệ, cán bộ tại Điểm phục vụ hành chính công luôn kiên nhẫn hướng dẫn từng bước để người dân có thể thực hiện các thao tác trên môi trường số.

Theo ông Phùng Chí Tâm, Chủ tịch UBND phường Dương Nội, trong năm đầu triển khai mô hình mới, phường đã tiếp nhận và giải quyết gần 11.000 hồ sơ hành chính. Trong đó, hơn 76% hồ sơ được thực hiện trực tuyến; tỷ lệ giải quyết đúng và trước hạn đạt 100%; mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đạt tuyệt đối.

“Điều quan trọng hơn là mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ thay đổi quy trình giải quyết thủ tục hành chính mà còn tạo ra bước chuyển trong tư duy quản trị, điều hành của chính quyền địa phương”- ông Tâm nhấn mạnh.

Tương tự, ở TP Hải Phòng cũng đã ghi nhận những chuyển biến tích cực trong cải cách hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân. Không chỉ bảo đảm bộ máy vận hành thông suốt, chính quyền cơ sở còn đổi mới phương thức điều hành, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả. Là người thường xuyên thực hiện các thủ tục hành chính tại địa phương, bà Nguyễn Thị Oanh (thôn Thái Lai, xã Tân Minh, TP Hải Phòng) cảm nhận rõ những thay đổi sau một năm thực hiện mô hình mới.

“Tôi đến Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã để làm thủ tục xác nhận hồ sơ đất đai, đăng ký khai sinh cho cháu và chứng thực một số giấy tờ. Điều tôi thấy thay đổi rõ nhất là nhiều thủ tục được giải quyết ngay tại xã, không phải đi lên cấp huyện như trước. Cán bộ hướng dẫn rất cụ thể, quy trình được niêm yết rõ ràng, thời gian giải quyết cũng nhanh hơn. Nếu có hồ sơ thiếu thì được hướng dẫn bổ sung ngay, không phải đi lại nhiều lần”- bà Oanh chia sẻ.

Ông Nguyễn Quang Huy, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Tân Minh cho rằng, sau 1 năm triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thay đổi lớn nhất không chỉ là thay đổi về tổ chức bộ máy mà là sự thay đổi trong tư duy quản trị và phương thức phục vụ nhân dân. Trước đây, nhiều công việc phải thông qua cấp trung gian nên quá trình xử lý có lúc còn kéo dài. Nay khi thực hiện mô hình mới, cấp xã được giao nhiều thẩm quyền hơn, đồng thời cũng phải chịu trách nhiệm cao hơn trước Đảng, trước Nhân dân và trước pháp luật. Điều đó buộc đội ngũ cán bộ phải chuyển mạnh từ tư duy “quản lý hành chính” sang tư duy “phục vụ”, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Tăng cường cán bộ chất lượng, xử lý tài sản dôi dư

Nói về những khó khăn, ông Nguyễn Quang Huy, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Tân Minh, TP Hải Phòng chia sẻ, mô hình mới vẫn còn một số khó khăn cần tiếp tục tháo gỡ. Theo đó, khối lượng công việc chuyển về cấp xã tăng lên rất lớn trong khi đội ngũ cán bộ còn mỏng; một số quy định pháp luật và hướng dẫn chuyên ngành vẫn đang trong quá trình hoàn thiện; hạ tầng công nghệ thông tin, cơ sở dữ liệu dùng chung và việc liên thông giữa các hệ thống cần tiếp tục được đầu tư đồng bộ hơn.

Vì thế, từ thực tiễn triển khai tại địa phương, ông Huy kiến nghị Trung ương tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng phân cấp rõ hơn, phân quyền mạnh hơn gắn với kiểm tra, giám sát; quan tâm đào tạo đội ngũ cán bộ cấp xã; đầu tư đồng bộ hạ tầng số và cơ sở dữ liệu.

Để hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp tốt hơn trong thời gian tới, ông Phùng Chí Tâm, Chủ tịch UBND phường Dương Nội, TP Hà Nội cũng kiến nghị, cần tăng cường nhân lực có chuyên môn, đặc biệt là cán bộ chuyên môn về quy họach - đô thị đáp ứng đầy đủ để phục vụ người dân được nhanh gọn, thuận tiện và hiệu quả hơn. Đối với vấn đề bản đồ địa giới hành chính cần được số hóa chuẩn. Đặc biệt, việc cập nhật số liệu, chỉ giới đúng, chuẩn và đẩy nhanh tiến độ bàn giao.

Thông qua hoạt động tiếp xúc cử tri và giám sát thực tiễn, ông Nguyễn Ngọc Sơn, Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cho biết, cử tri phản ánh, hiện năng lực ở cấp xã đang quá tải, khối lượng thẩm quyền và hồ sơ dồn về xã tăng vọt, trong khi nhân lực, trình độ chuyên môn và công cụ chưa theo kịp, đặc biệt ở các lĩnh vực chuyên môn sâu như đất đai, xây dựng, tư pháp, hộ tịch. Một vấn đề được cử tri quan tâm là việc sử dụng trụ sở, công sở sau sáp nhập. Sau khi bỏ cấp huyện và sắp xếp lại đơn vị hành chính, một lượng lớn trụ sở, công sở cũ, trụ sở UBND huyện, các phòng ban chuyên môn cấp huyện, trụ sở xã cũ trở thành tài sản dôi dư.

Ông Sơn cho rằng tài sản dôi dư phải được coi là nguồn lực phát triển, không để thất thoát, lãng phí; cần cơ chế đặc thù, rút gọn thủ tục để chuyển đổi công năng, ưu tiên cho giáo dục, y tế và dịch vụ công gần dân.

Từ thực tế đi khảo sát tại Hưng Yên và Thanh Hoá, TS Nguyễn Tiến Dĩnh, Hiệp Hội Khoa học hành chính Việt Nam cho rằng, sau 1 năm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, thời gian đầu hoạt động của bộ máy còn nhiều khó khăn, nhưng đến nay đã đi vào ổn định, đáp ứng được yêu cầu của Nhân dân theo mục tiêu đưa chính quyền về gần dân, sát dân, phục vụ Nhân dân nhanh hơn, tốt hơn, hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, TS Nguyễn Tiến Dĩnh cũng nhận thấy, tại cấp cơ sở có khó khăn khi khối lượng công việc nhiều, thẩm quyền lớn, trong khi đó tổ chức bộ máy ngoài Trung tâm phục vụ hành chính công, và Văn phòng; thì có 2 phòng chuyên môn gồm: kinh tế hạ tầng đô thị; văn hoá xã hội; thì còn có nhiều lĩnh vực trước kia quận, huyện có 7-8 phòng, bây giờ chỉ còn 2 phòng chuyên môn nên khối lượng công việc lớn, phải đảm nhận nhiều việc. Trưởng phòng cũng không thể am hiểu hết các lĩnh vực, đội ngũ công chức thiếu, chất lượng đội ngũ cán bộ chưa đồng đều, nhiều vị trí việc làm bố trí cán bộ chưa đúng chuyên môn nên có sự khó khăn trong công tác tham mưu, nhất là trong các lĩnh vực: đất đai, y tế, giáo dục, đô thị. Chưa kể, hạ tầng thông tin, cơ sở dữ liệu, cung cấp dịch vụ công trực tuyến cho Nhân dân còn khó khăn.

Do đó theo ông Dĩnh, cần xem xét lại tổ chức bộ máy tại một số địa phương, nhất là tăng cường đội ngũ cán bộ công chức có chất lượng chuyên môn, đáp ứng được vị trí việc làm. Bên cạnh việc tăng cường bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ kỹ năng cho cán bộ công chức hiện nay thì cần tăng cường, bổ sung thêm cán bộ công chức có chất lượng, đây là vấn đề rất quan trọng trong giai đoạn hiện nay.

Ông Nguyễn Ngọc Sơn, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường:

Thước đo cuối cùng là chất lượng dịch vụ công mà người dân, doanh nghiệp thực nhận

Mục tiêu cốt lõi của cuộc cải cách thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là tinh gọn bộ máy, đưa chính quyền về gần dân hơn, và cắt bỏ tầng nấc trung gian để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị. Sau 1 năm, có thể khẳng định đây là một cải cách thể chế mang tính lịch sử, và những kết quả nền tảng đã định hình rõ. Về mặt cấu trúc, mục tiêu tinh gọn đã đạt được. Việc bỏ cấp huyện và tổ chức lại đơn vị hành chính đã xóa một tầng trung gian tồn tại nhiều thập kỷ, rút ngắn đáng kể đường đi của quyết định hành chính từ tỉnh xuống xã. Đây là phần “cứng” của cải cách và về cơ bản đã hoàn thành. Về mục tiêu đưa chính quyền gần dân, phục vụ dân tốt hơn thì kết quả đang ở giai đoạn chuyển tiếp. Bộ máy đã gọn. Thước đo cuối cùng của cải cách không phải số đơn vị hành chính giảm được, mà là chất lượng dịch vụ công mà người dân và doanh nghiệp thực nhận. Trên thước đo đó, chúng ta đã đi được chặng quan trọng nhất.