Khi trạm y tế chủ động “gõ cửa” từng hộ dân
Mới đây, phường Xuân Hòa (TPHCM) đã chính thức triển khai thí điểm mô hình “Đội chăm sóc sức khỏe liên tục gắn với địa bàn – y tế gia đình”. Đây được xem là mô hình đầu tiên của TPHCM và cả nước trong việc tổ chức quản lý sức khỏe cộng đồng theo hướng chủ động, toàn diện, thay vì chờ người dân đến khám khi đã có bệnh.
PGS.TS Tăng Chí Thượng - Giám đốc Sở Y tế TPHCM cho biết, mô hình đánh dấu sự chuyển đổi từ thế bị động sang chủ động của trạm y tế cơ sở. Thay vì chỉ thực hiện khám chữa bệnh ban đầu, trạm y tế sẽ trực tiếp quản lý và theo dõi sức khỏe người dân theo suốt vòng đời.
Theo mô hình mới, mỗi trạm được chia thành nhiều đội chăm sóc sức khỏe. Mỗi đội do một bác sĩ phụ trách, cùng điều dưỡng, dược sĩ, nhân viên y tế công cộng và cộng tác viên sức khỏe tại khu dân cư. Các đội được phân công quản lý một số lượng hộ dân nhất định và duy trì theo dõi lâu dài.
Giám đốc Sở Y tế TPHCM cho hay, nhiệm vụ đầu tiên là phân loại tình trạng sức khỏe. Cụ thể bao nhiêu người khỏe mạnh, bao nhiêu người có yếu tố nguy cơ, bao nhiêu người mắc bệnh mạn tính cần theo dõi. Trên cơ sở đó, đội sẽ chủ động liên hệ, mời tái khám, can thiệp sớm khi cần. Người dân có thể liên hệ trực tiếp với bác sĩ phụ trách thay vì phải tự tìm đường đến bệnh viện lớn.
Mô hình này cũng thiết lập cơ chế phối hợp hai chiều giữa tuyến cơ sở và tuyến trên. Sở Y tế đã phân công cụ thể các bệnh viện hỗ trợ từng trạm y tế, đồng thời trạm ký kết hợp tác với 6 cơ sở y tế lớn như Bệnh viện Nhân dân Gia Định, Bệnh viện Mắt, Bệnh viện Tai Mũi Họng, Bệnh viện Da liễu, Bệnh viện Y học cổ truyền và Viện Pasteur TPHCM. Sau điều trị ổn định tại bệnh viện, bệnh nhân sẽ được chuyển về địa phương để tiếp tục theo dõi, tránh tình trạng “đứt gãy” chăm sóc.
Nếu vận hành hiệu quả, đây có thể là lời giải cho một thực trạng kéo dài nhiều năm: nhiều bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, hen suyễn hoàn toàn có thể quản lý tại tuyến cơ sở, nhưng người dân vẫn vượt tuyến, khiến bệnh viện tuyến trên quá tải không cần thiết.
Điểm đáng chú ý của mô hình Xuân Hòa là đưa khái niệm “y tế gia đình” vào thực tế đô thị lớn. Mỗi đội chăm sóc sức khỏe không chỉ khám bệnh, mà còn theo dõi nguy cơ, sàng lọc, quản lý bệnh theo vòng đời và gắn với từng hộ dân.
Mục tiêu được đặt ra khá cụ thể, đến cuối năm 2026, trên 90% người dân trong khu vực thí điểm có hồ sơ sức khỏe điện tử; trên 95% người thuộc nhóm nguy cơ cao được cập nhật hồ sơ liên tục; trên 70% bệnh nhân tăng huyết áp, đái tháo đường ổn định được quản lý và điều trị tại tuyến cơ sở.
Tuy nhiên, với địa bàn đông dân như TPHCM, quản lý sức khỏe theo hộ gia đình không thể làm thủ công. Ứng dụng công nghệ, xây dựng phần mềm quản lý dữ liệu và bảo đảm liên thông – bảo mật sẽ là điều kiện tiên quyết. Bên cạnh đó, thói quen của người dân cũng cần thay đổi, cần dành nhiều hơn nữa sự tin tưởng đối với trạm y tế thay vì tự vượt tuyến.
Đại diện Sở Y tế TPHCM khẳng định: Đổi mới trạm y tế không phải là một bước đi ngắn hạn hay một phong trào nhất thời. Đây là một quá trình cải cách có tính chiến lược, đòi hỏi sự kiên trì, phối hợp đồng bộ và quyết tâm của cả hệ thống. Nhưng với sự đồng thuận từ cơ sở và sự vào cuộc của ngành y tế, chúng ta có cơ sở tin tưởng rằng trạm y tế sẽ thực sự trở thành “điểm chạm y tế đầu tiên” của người dân – chủ động hơn, gần dân hơn, liên tục hơn và lấy người dân làm trung tâm trong mọi hoạt động.
