Khơi dậy sức hút từ những miền biển nguyên sơ vùng duyên hải: Từ dòng chảy văn hóa làng biển đến ngưỡng OCOP du lịch

Đánh thức tiềm năng từ những miền biển nguyên sơ

Sở hữu hơn 137 km bờ biển với nhiều bãi tắm đẹp, cảnh quan thiên nhiên đặc sắc cùng những làng chài giàu bản sắc văn hóa, Hà Tĩnh đang từng bước khai thác hiệu quả lợi thế biển để phát triển du lịch. Bên cạnh các điểm đến đã tạo dựng thương hiệu, nhiều vùng biển vẫn còn giữ nguyên vẻ đẹp tự nhiên, mở ra dư địa lớn cho phát triển du lịch trải nghiệm, du lịch cộng đồng và các dịch vụ ven biển.

Mùa hè là thời điểm du lịch biển Hà Tĩnh bước vào cao điểm. Trên dải bờ biển trải dài từ Nghi Xuân đến Kỳ Anh, các khu, điểm du lịch đồng loạt khoác lên diện mạo sôi động với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và giải trí hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài tỉnh.

Ngay từ đầu mùa du lịch hè 2026, các địa phương ven biển đã tổ chức chuỗi sự kiện khai trương du lịch biển quy mô lớn, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ. Nhờ sự chuẩn bị đồng bộ về hạ tầng và dịch vụ, kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5 vừa qua ghi nhận lượng du khách tăng cao, nhiều khu du lịch biển luôn trong tình trạng nhộn nhịp.

Chị Nguyễn Thị Minh Anh (phường Hà Huy Tập, tỉnh Hà Tĩnh) chia sẻ: “Gia đình tôi đã có những ngày cuối tuần rất thú vị tại các khu du lịch biển. Ngoài cảnh quan sạch đẹp, hải sản tươi ngon, giá cả hợp lý thì các sản phẩm vui chơi, giải trí mới cũng tạo nhiều trải nghiệm hấp dẫn”.

Không chỉ đầu tư cơ sở vật chất, các khu, điểm du lịch như Xuân Thành, Xuân Hải, Thiên Cầm, Kỳ Xuân, Kỳ Ninh... còn liên tục làm mới sản phẩm du lịch bằng các chương trình biểu diễn dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh, giải thể thao phong trào, đua thuyền truyền thống, dịch vụ xe điện tham quan ven biển và nhiều hoạt động cộng đồng đặc sắc.

Song song với đó, nhiều địa phương và doanh nghiệp đã mở rộng hệ thống lưu trú, bổ sung thêm phòng nghỉ nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách. Những nỗ lực này đang góp phần nâng chất lượng dịch vụ, tạo động lực để du lịch biển Hà Tĩnh phát triển theo hướng chuyên nghiệp và bền vững.

Tuy nhiên, bên cạnh những điểm đến đã được nhiều người biết đến, Hà Tĩnh vẫn còn nhiều vùng biển nguyên sơ với cảnh quan đặc sắc và không gian văn hóa làng biển riêng có. Đây được xem là nguồn lực quan trọng để mở rộng không gian phát triển du lịch trong thời gian tới.

Đánh thức miền biển còn “ngủ quên”

Dọc tuyến ven biển từ xã Cẩm Trung đến xã Kỳ Xuân, nhiều bãi biển vẫn gần như giữ nguyên vẻ đẹp tự nhiên, trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách yêu thích khám phá và trải nghiệm.

Điểm nhấn nổi bật của khu vực là ngọn hải đăng Cửa Nhượng nằm trên ghềnh đá ven biển xã Cẩm Trung. Giữa nền trời và biển xanh, công trình với hai gam màu đỏ - trắng nổi bật tạo nên dấu ấn riêng cho vùng biển này.

Bao quanh chân hải đăng là hệ thống ghềnh đá tự nhiên với nhiều hình thù độc đáo. Những khối đá vươn mình ra biển tạo nên cảnh quan ấn tượng, đồng thời trở thành địa điểm lý tưởng để ngắm bình minh, chụp ảnh, cắm trại và trải nghiệm các hoạt động ngoài trời.

Cách đó không xa, bãi biển Kỳ Xuân dài khoảng 13 km vẫn giữ được nét hoang sơ hiếm có. Sự hòa quyện giữa làn nước trong xanh, bờ cát trắng mịn và những dãy núi ven biển tạo nên bức tranh thiên nhiên hài hòa, giàu sức hút.

Không chỉ có cảnh quan đẹp, vùng biển này còn lưu giữ đậm nét văn hóa làng chài truyền thống. Trong những vùng nước lặng phía trong các rạn đá, hàng trăm tàu thuyền đánh cá neo đậu san sát. Những tấm lưới trải dài trên mặt nước cùng nhịp sống lao động của ngư dân tạo nên nét đặc trưng riêng của vùng bãi ngang Hà Tĩnh.

Dọc tuyến ven biển, các khu dân cư nằm xen giữa những tuyến đường hiện đại tạo nên sự kết nối hài hòa giữa thiên nhiên và đời sống cộng đồng. Đây cũng là điều kiện thuận lợi để phát triển các loại hình du lịch cộng đồng, du lịch trải nghiệm gắn với văn hóa làng biển.

Mặc dù sở hữu nhiều lợi thế, song hoạt động du lịch tại khu vực này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Nhận thức rõ điều đó, các địa phương ven biển đang tích cực chỉnh trang cảnh quan, vệ sinh môi trường, nâng cấp hạ tầng và siết chặt công tác quản lý dịch vụ nhằm tạo dựng hình ảnh điểm đến văn minh, thân thiện.

Theo ông Lê Tài Tuấn, Chủ tịch UBND xã Kỳ Xuân, địa phương đã huy động các tổ chức đoàn thể và người dân đồng loạt ra quân làm sạch môi trường biển, phát quang các tuyến đường, đồng thời yêu cầu các hộ kinh doanh thực hiện nghiêm việc niêm yết giá công khai, minh bạch, không để xảy ra tình trạng chèo kéo hay tăng giá bất hợp lý.

“Bên cạnh yếu tố cảnh quan sạch đẹp, công tác quản lý dịch vụ cũng được thắt chặt để bảo vệ quyền lợi du khách. Toàn bộ các hộ kinh doanh đều được yêu cầu ký cam kết và thực hiện niêm yết giá công khai, minh bạch các mặt hàng, tuyệt đối không để xảy ra tình trạng chặt chém hay chèo kéo khách du lịch”, ông Lê Tài Tuấn nhấn mạnh.

Cùng với việc xây dựng cảnh quan và nâng cao chất lượng dịch vụ, các địa phương ven biển cũng đang từng bước hoàn thiện quy hoạch, hướng tới khai thác hiệu quả tài nguyên du lịch gắn với bảo vệ môi trường và gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương.

Với vẻ đẹp nguyên sơ, cảnh quan đa dạng cùng những giá trị văn hóa làng biển đặc sắc, dải bờ biển Hà Tĩnh đang sở hữu nhiều dư địa để phát triển du lịch trải nghiệm, du lịch cộng đồng và kinh tế đêm. Nếu được đầu tư đồng bộ về hạ tầng, dịch vụ và quy hoạch, những miền biển còn giữ nguyên nét tự nhiên này sẽ trở thành các điểm đến mới, góp phần tạo thêm động lực cho ngành du lịch Hà Tĩnh trong những năm tới.

Từ vị mặn làng biển đến hành trình OCOP du lịch

Không chỉ dừng lại ở khai thác cảnh quan biển, Hà Tĩnh đang từng bước đưa các giá trị văn hóa và sản phẩm đặc trưng vùng biển trở thành một phần trong chuỗi trải nghiệm du lịch. Trong đó, sự vươn lên của các sản phẩm OCOP từ làng chài ven biển đang mở ra hướng phát triển mới cho kinh tế biển địa phương.

Tháng 5/2026, hai sản phẩm nước mắm đầu tiên của Hà Tĩnh được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia: Nước mắm Luận Nghiệp và Nước mắm Phú Khương. Thành công này không chỉ khẳng định giá trị nghề truyền thống mà còn cho thấy hướng phát triển hiệu quả của kinh tế biển thông qua nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường.

Với hơn 137 km bờ biển, nhiều cửa lạch, cảng cá và ngư trường giàu tiềm năng, nghề khai thác và chế biến thủy sản từ lâu đã trở thành sinh kế của hàng vạn lao động ven biển Hà Tĩnh. Tuy nhiên, thay vì chỉ dựa vào khai thác nguồn lợi tự nhiên, nhiều cơ sở sản xuất hiện nay đang lựa chọn hướng đi mới: gia tăng giá trị sản phẩm thông qua chế biến sâu và xây dựng thương hiệu.

Tại phường Hải Ninh, nơi được xem là một trong những cái nôi của nghề làm nước mắm truyền thống Hà Tĩnh, những chum sành ủ chượp vẫn hiện diện như một phần không thể thiếu của làng biển. Cá cơm tươi được thu mua ngay sau khi tàu cập bến, lựa chọn kỹ lưỡng rồi trộn muối theo tỷ lệ truyền thống trước khi đưa vào ủ trong thời gian dài. Có những mẻ nước mắm phải mất gần 2 năm mới cho ra thành phẩm với màu cánh gián đặc trưng, hương thơm dịu và vị ngọt hậu tự nhiên.

Từ nền tảng nghề truyền thống ấy, sản phẩm “Nước mắm Luận Nghiệp” của Hợp tác xã Thu mua và Chế biến thủy hải sản Chiến Thắng từng bước được chuẩn hóa quy trình sản xuất, hoàn thiện hệ thống nhận diện thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và nâng cao chất lượng sản phẩm. “Nước mắm Luận Nghiệp” lần lượt được công nhận OCOP 3 sao, 4 sao và nay là 5 sao cấp quốc gia. Hiện sản phẩm đạt doanh thu khoảng 14 tỷ đồng mỗi năm, trở thành một trong những sản phẩm OCOP tiêu biểu của Hà Tĩnh.

Ông Đặng Đình Minh - đại diện HTX Chiến Thắng chia sẻ: “OCOP giúp chúng tôi thay đổi tư duy làm nghề. Không chỉ làm nước mắm ngon mà còn phải làm mắm sạch, có thương hiệu, có câu chuyện rõ ràng. Khi đạt chuẩn OCOP 5 sao, sản phẩm có thêm cơ hội tiếp cận các thị trường lớn và khách hàng cũng tin tưởng hơn”.

Tại vùng biển Kỳ Xuân, Hợp tác xã Thu mua và Chế biến thủy hải sản Phú Khương cũng đang cho thấy hướng phát triển hiệu quả khi kết hợp kinh nghiệm truyền thống với đầu tư công nghệ hiện đại. Từ nghề làm nước mắm gia truyền, hợp tác xã đã đầu tư hàng tỷ đồng xây dựng dây chuyền sản xuất đồng bộ, gồm 200 bệ ủ nước mắm bằng năng lượng mặt trời tự đảo cùng hệ thống chiết rót, đóng chai tự động.

Bà Lê Thị Khương - Giám đốc Hợp tác xã Thu mua và chế biến thủy hải sản Phú Khương cho biết: Chúng tôi luôn xác định phải giữ vững hương vị nước mắm truyền thống của quê hương, đồng thời đầu tư công nghệ để sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường.

Sự đầu tư bài bản giúp nâng cao năng suất, đảm bảo các tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn thực phẩm và ổn định chất lượng sản phẩm. Mỗi năm, hợp tác xã cung ứng ra thị trường trên 500 nghìn lít nước mắm, tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 15 lao động và hàng chục lao động thời vụ tại địa phương. Không dừng lại ở thị trường trong nước, sản phẩm nước mắm Phú Khương đã có mặt tại một số thị trường nước ngoài, mở ra cơ hội mới cho ngành chế biến thủy sản Hà Tĩnh.

Hương vị mặn mòi của biển cả trở thành sản phẩm du lịch độc đáo. Ảnh: HN.

Ông Bùi Huy Cường - Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Hà Tĩnh cho biết: Để tạo thêm dư địa cho các sản phẩm OCOP, đơn vị đã kết nối với các doanh nghiệp, tập đoàn lớn trên địa bàn, qua đó đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tạo đà tăng trưởng cho các sản phẩm OCOP.  Mới đây, hội chợ kết nối tiêu thụ sản phẩm hợp tác xã và OCOP được tổ chức tại Khu kinh tế Vũng Áng với sự tham gia của hơn 60 đơn vị cùng hơn 100 sản phẩm tiêu biểu của tỉnh. Hoạt động này giúp các chủ thể tiếp cận hàng chục nghìn người lao động tại Formosa Hà Tĩnh và các doanh nghiệp trong khu kinh tế, đồng thời mở ra cơ hội hình thành các chuỗi cung ứng bền vững.

Song song với đó, các sản phẩm OCOP cũng đang trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển du lịch địa phương. Ông Nguyễn Ngọc Long, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Thiên Cầm (xã Thiên Cầm) cho biết: Tại lễ khai trương du lịch biển Hà Tĩnh năm 2026 ở Thiên Cầm, nhiều sản phẩm OCOP đặc trưng đã được giới thiệu tới du khách thông qua các gian hàng trưng bày, quảng bá. “Những chai nước mắm truyền thống, những đặc sản mang hương vị biển của Hà Tĩnh trở thành sản phẩm du lịch đặc sắc và theo chân du khách đi khắp mọi miền Tổ quốc và cả nước ngoài. Các sản phẩm OCOP du lịch không chỉ là sản phẩm tiêu dùng mà còn chứa đựng câu chuyện về văn hóa, lịch sử và đời sống của cộng đồng cư dân ven biển” – ông Nguyễn Ngọc Long nhấn mạnh.

Từ những mẻ cá cơm tươi cập bến mỗi sớm mai đến các sản phẩm OCOP 5 sao vươn ra thị trường trong và ngoài nước là hành trình của sự đổi mới và nâng tầm giá trị. Thành công của Nước mắm Phú Khương và Nước mắm Luận Nghiệp không chỉ khẳng định chất lượng sản phẩm địa phương mà còn cho thấy hướng đi của kinh tế vùng biển Hà Tĩnh: phát triển dựa trên lợi thế bản địa, kết hợp giữa truyền thống với công nghệ, giữa sản xuất với du lịch, thương mại và xuất khẩu để tạo ra giá trị bền vững cho cộng đồng.