Khơi thông dòng vốn cho tăng trưởng bền vững

Nhu cầu vốn đầu tư tăng nhanh

Theo Bộ Tài chính, với quy mô nền kinh tế khoảng 500 tỷ USD, Việt Nam thuộc nhóm 35 nền kinh tế lớn nhất thế giới. Năm 2025, tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đăng ký vào Việt Nam đạt trên 38 tỷ USD. Đáng chú ý, nhiều dự án quy mô lớn tập trung vào các lĩnh vực công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và sản xuất thông minh. Trong khi đó, kinh tế số Việt Nam tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 20% mỗi năm, thuộc nhóm cao nhất khu vực. Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong nước cũng ghi nhận sự phát triển mạnh mẽ với hơn 4.000 startup công nghệ, gần 200 quỹ đầu tư.

Mặc dù được đánh giá cao về quy mô nền kinh tế, tuy nhiên, tốc độ phát triển nhanh của nền kinh tế cũng kéo theo nhu cầu vốn ngày càng lớn. Theo báo cáo Đầu tư công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam 2026 cùng Chỉ số thị trường vốn Tư nhân Việt Nam cho thấy, Việt Nam hiện là nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á với nhu cầu đầu tư khoảng 160 tỷ USD/năm. Con số này dự kiến tăng lên khoảng 270 tỷ USD vào năm 2030 và có thể đạt gần 500 tỷ USD vào năm 2045, tương đương khoảng 30-35% GDP. Nguồn vốn cần thiết nhằm phục vụ các dự án hạ tầng giao thông, năng lượng, chuyển đổi xanh, mở rộng sản xuất, chuyển đổi số, nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo. Hiện nay, hệ thống ngân hàng đang tài trợ khoảng 35-45% tổng vốn đầu tư của nền kinh tế. Định hướng của Ngân hàng Nhà nước là đưa tỷ lệ này về khoảng 130%, đồng nghĩa tốc độ tăng trưởng tín dụng trong tương lai sẽ không còn duy trì ở mức cao như trước. Điều này tạo ra dư địa lớn để thị trường vốn phát huy vai trò cung cấp nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Đánh giá cao sự sôi động của thị trường vốn cho nền kinh tế, tuy nhiên không ít chuyên gia cũng nhận định, chiều sâu của thị trường vốn Việt Nam vẫn còn khá khiêm tốn so với tiềm năng. Vốn hóa thị trường chứng khoán hiện mới đạt khoảng 78% GDP, thấp hơn mức phổ biến từ 95-135% GDP của nhiều quốc gia Đông Nam Á. Cơ cấu nhà đầu tư cũng vẫn chủ yếu là nhà đầu tư cá nhân trong nước. Bà Lê Hoàng Uyên Vy - Chủ tịch Tổ chức Phát triển đầu tư vốn tư nhân (VPCA) cho biết, thị trường vốn tư nhân Việt Nam năm 2025 phục hồi mạnh mẽ với tổng giá trị đầu tư đạt 4,5 tỷ USD thông qua 149 thương vụ. Tuy nhiên, quy mô hiện nay vẫn còn tương đối nhỏ so với nhu cầu phát triển của nền kinh tế và vẫn đang trong giai đoạn sơ khai.

Cải cách thể chế để hút dòng vốn quốc tế

Để tạo điều kiện cho doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn quy mô lớn hơn, các chuyên gia cho rằng cần tiếp tục mở rộng các kênh huy động vốn như IPO, M&A,... Những công cụ này giúp doanh nghiệp tăng khả năng tiếp cận vốn, đồng thời góp phần hoàn thiện chu trình phát triển vốn từ giai đoạn khởi nghiệp đến tăng trưởng và mở rộng toàn cầu. Một trong những động lực được kỳ vọng tạo bước đột phá là việc xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TPHCM. PGS.TS Nguyễn Hữu Huân – Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TPCHM chia sẻ, trong các chuyến xúc tiến đầu tư ở nước ngoài cùng đoàn công tác TPHCM, nhiều định chế tài chính lớn đến từ Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản và các quốc gia khác đều bày tỏ mong muốn tham gia vào trung tâm tài chính này. Tuy nhiên, để hiện thực hóa các cam kết đầu tư, nhà đầu tư vẫn đặc biệt quan tâm đến các yếu tố như khả năng chuyển đổi ngoại tệ, cơ chế hồi hương vốn cũng như tính ổn định, minh bạch của khung pháp lý.

Song song với nhu cầu vốn ngày càng lớn, Việt Nam cũng đang đẩy mạnh các cải cách nhằm nâng cao sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước. Theo bà Manishah - Giám đốc Tài chính MoMo, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ doanh nghiệp phát triển và tăng trưởng nhanh. Những thay đổi này giúp Việt Nam thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư quốc tế. Các chuyên gia cũng đánh giá cao sự trưởng thành của nhiều doanh nghiệp Việt Nam. Doanh nghiệp Việt vừa phát triển mạnh tại thị trường nội địa, vừa từng bước mở rộng hoạt động ra nước ngoài và chứng minh khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Đây là nền tảng quan trọng để thu hút thêm các dòng vốn đầu tư dài hạn.

Về phía cơ quan quản lý, Bộ Tài chính thông tin, Bộ đang thúc đẩy phát triển thị trường vốn theo hướng minh bạch, hiện đại và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế. Đồng thời, Bộ cũng nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ quỹ đầu tư mạo hiểm, quỹ đầu tư khoa học công nghệ và các mô hình hợp tác công - tư nhằm huy động hiệu quả nguồn lực cho đổi mới sáng tạo. Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận nhấn mạnh: “Bộ Tài chính sẽ tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư, góp phần xây dựng môi trường thuận lợi để thu hút các dòng vốn dài hạn, tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững của Việt Nam trong giai đoạn tới.