Khơi thông dòng vốn tín dụng cho nông nghiệp xanh và số
Trong bối cảnh chuyển đổi kép đang gia tăng, nông nghiệp Việt Nam cần một dòng vốn đủ lớn, đủ dài hạn và có cơ chế phù hợp để thúc đẩy quá trình chuyển đổi thực chất. Theo đó, tín dụng không chỉ đơn thuần là kênh cung ứng vốn mà còn đóng vai trò định hướng, dẫn dắt dòng vốn vào các lĩnh vực ưu tiên, qua đó góp phần tái cấu trúc mô hình sản xuất theo hướng hiện đại và bền vững.
Tín dụng không chỉ là vốn, mà còn là “đòn bẩy” chuyển đổi
Thực tế cho thấy, tín dụng ngân hàng dành cho khu vực nông nghiệp, nông thôn đã có bước tăng trưởng đáng kể trong những năm gần đây. Đến đầu năm 2026, dư nợ tín dụng toàn ngành đạt khoảng 4,2 triệu tỷ đồng, tăng hơn 14% so với năm trước, chiếm trên 22% tổng dư nợ nền kinh tế, phục vụ hơn 14,6 triệu khách hàng.
Song song đó, tín dụng xanh cũng ghi nhận đà tăng tích cực, đạt gần 780 nghìn tỷ đồng vào cuối năm 2025, tập trung vào các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, năng lượng sạch và một phần nông nghiệp xanh.
Tuy nhiên, con số tăng trưởng chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả phân bổ vốn. Điểm nghẽn nằm ở chỗ chính sách tín dụng hiện hành chưa thực sự phù hợp với đặc thù của nông nghiệp số và nông nghiệp xanh. Tiêu chí xác định dự án xanh còn thiếu thống nhất; cơ chế lãi suất và thời hạn vay chưa bám sát chu kỳ sản xuất dài; trong khi các công cụ bảo lãnh, bảo hiểm và chia sẻ rủi ro vẫn còn hạn chế.
Tại Hội thảo “Hoàn thiện chính sách tín dụng cho nông nghiệp số, nông nghiệp xanh” do Báo Đại biểu Nhân dân tổ chức mới đây, ông Tạ Đình Thi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho rằng, tín dụng có tác động rất lớn trong quá trình chuyển đổi và phát triển nông nghiệp số, nông nghiệp xanh. Tuy nhiên, hiện vẫn còn có những nút thắt từ thể chế chính sách, thủ tục hành chính và sự sẵn sàng cung ứng, đảm bảo tín dụng của ngân hàng, trung gian bảo hiểm; cơ chế chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước - nhà nông và ngân hàng và đảm bảo mọi khâu đều theo chuỗi giá trị xanh, sạch và bền vững, số hóa.
“Quá trình chuyển đổi nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp số, nông nghiệp xanh đòi hỏi chuyển dịch toàn diện từ nhận thức, tư duy đến hành động. Trong đó giải pháp phát triển nguồn vốn cho mọi khâu, chuỗi sản xuất nông nghiệp xanh, nông nghiệp số là then chốt cho quá trình chuyển đổi nhanh, đảm bảo hiệu quả”, ông Thi nêu.
Gỡ rào cản về cơ chế
Một trong những điểm nghẽn lớn nhất được các doanh nghiệp (DN) phản ánh là sự phụ thuộc quá mức vào tài sản thế chấp là bất động sản. Ông Nguyễn Văn Long, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Nhật Long, cho biết các DN hoạt động trong ngành nông nghiệp của Việt Nam đa phần là DN sản xuất nhỏ lẻ, manh mún. Khi chuyển sang quy mô công nghiệp, DN phải đối mặt với bài toán pháp lý về đất đai.
Một thực tế hiện nay là phần lớn đất phục vụ sản xuất nông nghiệp được thuê theo hình thức trả tiền hằng năm, thay vì trả tiền một lần. Điều này gây nhiều khó khăn cho các ngân hàng trong quá trình thẩm định.
Để tháo gỡ điểm nghẽn này, ông Long kiến nghị các ngân hàng cần mạnh dạn chuyển dịch tư duy từ “cho vay dựa trên tài sản thế chấp” sang “cho vay dựa trên dòng tiền và hiệu quả phương án sản xuất”. Theo ông, khi DN minh bạch được chuỗi liên kết và ứng dụng công nghệ để truy xuất nguồn gốc thì đây chính là loại tài sản đảm bảo bằng niềm tin cao nhất.
Đồng quan điểm về việc phải cải cách thủ tục cho vay để đẩy nhanh dòng vốn vào ngành nông nghiệp, ông Nguyễn Quang Ngọc, Phó Trưởng ban Chính sách tín dụng Ngân hàng Agribank, cho biết, đơn vị đang tiên phong dẫn dắt dòng vốn xanh với các gói tín dụng ưu đãi quy mô 50.000 tỷ đồng và Đề án 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao tại Đồng bằng sông Cửu Long. Agribank hiện chiếm thị phần lớn nhất về tín dụng Tam nông với dư nợ 1,26 triệu tỷ đồng.
Tuy nhiên, để phát triển tài chính toàn diện, theo ông Ngọc, đây không thể là nhiệm vụ riêng của ngành ngân hàng mà cần sự tham gia của cả hệ thống chính trị và doanh nghiệp để người nông dân không còn đứng ngoài thị trường, chủ động với ứng phó với những biến động của thị trường.
Khơi thông dòng vốn tín dụng cho nông nghiệp xanh và số không chỉ là bài toán tài chính, mà còn là chìa khóa để tái cấu trúc ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, cạnh tranh quốc tế và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng nông sản, việc xây dựng một hệ sinh thái tín dụng phù hợp sẽ giúp nông nghiệp Việt Nam không chỉ “xanh hơn” mà còn “thông minh hơn”, từ đó nâng cao giá trị gia tăng và vị thế trên thị trường toàn cầu.
