Không coi thường thủy đậu ở người lớn

Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, Bệnh viện Đa khoa TP Cần Thơ vừa điều trị thành công một trường hợp thủy đậu biến chứng đặc biệt nặng. Người bệnh là anh P.H.P., 32 tuổi, trú tại tỉnh Vĩnh Long, nhập viện trong tình trạng tổn thương da và niêm mạc lan rộng, sau đó nhanh chóng suy hô hấp, tụt huyết áp và rối loạn đông máu. Tại đây, các bác sĩ xác định người bệnh bị viêm phổi do thủy đậu, hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển, kèm viêm gan, cô đặc máu, nhịp tim nhanh, tụt huyết áp và rối loạn đông máu.

Thời gian gần đây, một số bệnh viện cũng ghi nhận các trường hợp người trưởng thành mắc thủy đậu diễn tiến nặng. Đầu năm 2026, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương điều trị cho một người đàn ông 36 tuổi lây bệnh từ con gái, sau đó biến chứng viêm phổi và suy hô hấp cấp. Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội cũng tiếp nhận một cô giáo 32 tuổi lây thủy đậu từ học sinh, bị bội nhiễm và viêm phổi. Điểm chung của nhiều trường hợp là người bệnh chưa từng mắc thủy đậu, chưa tiêm vaccine, tiếp xúc gần với trẻ mắc bệnh trong gia đình hoặc môi trường lớp học, sau đó chủ quan vì nghĩ đây chỉ là bệnh ngoài da.

Ở trẻ em khỏe mạnh, thủy đậu phần lớn diễn biến nhẹ. Tuy nhiên, ở người lớn, nguy cơ nhập viện và tử vong cao hơn đáng kể. Theo BS Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, nhiều nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhập viện ở người lớn mắc thủy đậu cao gấp khoảng 13 lần trẻ em, trong khi nguy cơ tử vong cao hơn khoảng 25 lần. Viêm phổi là biến chứng phổ biến và nguy hiểm nhất ở người trưởng thành, được ghi nhận trong khoảng 5 - 15% trường hợp mắc bệnh. Ở nhóm đã xuất hiện viêm phổi nặng, tỷ lệ tử vong có thể lên tới 30%. Biến chứng thường xuất hiện trong khoảng ngày thứ 3 đến ngày thứ 5 của bệnh. Người bệnh có thể sốt cao, ho, đau ngực, khó thở, thở nhanh, tím tái hoặc ho ra máu. Hình ảnh X-quang phổi có thể ghi nhận các tổn thương dạng nốt và tổn thương mô kẽ. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, tình trạng có thể tiến triển thành hội chứng suy hô hấp cấp, phải đặt nội khí quản, thở máy và hồi sức kéo dài.

Theo BS Bạch Thị Chính, một nguyên nhân khiến bệnh ở người trưởng thành nặng hơn là hệ miễn dịch đã trưởng thành có thể tạo ra phản ứng chống virus mạnh nhưng thiếu kiểm soát. Việc giải phóng ồ ạt các chất trung gian gây viêm có thể làm tổn thương nhu mô phổi, mạch máu và nhiều cơ quan khác, dẫn tới viêm phổi, suy hô hấp, viêm gan hoặc tổn thương hệ thần kinh trung ương.

Bên cạnh viêm phổi, thủy đậu ở người lớn còn có thể gây viêm não, viêm màng não, viêm tủy cắt ngang, viêm cơ tim, viêm gan, rối loạn đông máu và suy đa cơ quan. Khi bóng nước bị vỡ hoặc người bệnh gãi nhiều, vi khuẩn có thể xâm nhập qua vùng da bị tổn thương, gây bội nhiễm, áp xe, viêm mô tế bào, thậm chí nhiễm khuẩn huyết.

Các bác sĩ khuyến cáo người trưởng thành mắc thủy đậu cần đến cơ sở y tế sớm nếu có sốt cao kéo dài, mệt nhiều, ban mọc dày, tổn thương niêm mạc, ho, đau ngực, khó thở, thở nhanh, tím tái, đau đầu dữ dội, nôn, rối loạn ý thức, co giật hoặc vùng da quanh bóng nước sưng nóng, đỏ đau, chảy mủ. Ngay cả khi chưa có dấu hiệu nặng, người thuộc nhóm nguy cơ như phụ nữ mang thai, người suy giảm miễn dịch, người mắc bệnh mạn tính, đang dùng thuốc ức chế miễn dịch hoặc corticoid kéo dài cũng nên được bác sĩ đánh giá sớm.

Biện pháp phòng bệnh chủ động nhất hiện nay là tiêm vaccine. Theo khuyến cáo, người lớn chưa từng mắc thủy đậu, chưa được tiêm hoặc không rõ tiền sử miễn dịch cần được tư vấn tiêm đủ hai liều vaccine, thường cách nhau từ 4 đến 8 tuần tùy loại vaccine và hướng dẫn chuyên môn.