Khu phố bình yên vì có Tổ hoà giải
Nói về việc đã hơn một năm nay không phát sinh vụ việc nào ở cơ sở, ông Mai Văn Liên, hòa giải viên Tổ dân phố số 10, phường Phú Thượng (TP Hà Nội) cho rằng, đó là nhờ cách làm chủ động của các thành viên Tổ hòa giải trong việc nắm bắt, phát hiện những mâu thuẫn ngay từ khi còn manh nha, chưa để tích tụ thành điểm nóng.
Sinh năm 1950, ở tuổi thất thập cổ lai hy, ông Mai Văn Liên, phường Phú Thượng (Hà Nội) vẫn giữ được sự nhanh nhẹn, nhiệt huyết với công việc hòa giải ở cơ sở. Gắn bó với vai trò hòa giải viên từ năm 1992, ông không còn nhớ mình đã tham gia hòa giải bao nhiêu vụ việc, trải qua bao nhiêu lần “đau đầu” vì mâu thuẫn của người dân. Hơn 30 năm qua, cùng với sự phát triển của xã hội, đời sống ngày càng hiện đại, kinh nghiệm hòa giải của ông cũng theo đó mà dày dặn hơn.
“Những ngày đầu tham gia công tác hòa giải, do chưa nắm hết các quy định của pháp luật, việc xử lý các vụ việc chủ yếu dựa vào cái tình, cái lý và lẽ phải trong cộng đồng. Tuy nhiên, khi ý thức rõ hơn về vai trò, trách nhiệm của một hòa giải viên cơ sở, tôi xác định không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm sống. Từ đó, tôi chủ động học tập, tìm hiểu và tự trau dồi kiến thức pháp luật, từ Luật Đất đai, các quy định liên quan đến trẻ em, phòng, chống bạo lực gia đình… đến các quy định về khiếu nại, tố cáo. Có nền tảng pháp lý vững hơn, việc hòa giải cũng trở nên nhuần nhuyễn hơn, kết hợp hài hòa giữa tình và lý để thuyết phục các bên liên quan” – ông Mai Văn Liên chia sẻ.
Trong quá trình công tác, ông Mai Văn Liên đã tham gia hòa giải nhiều vụ việc thuộc các lĩnh vực khác nhau, từ tranh chấp đất đai, mâu thuẫn gia đình cho đến xích mích giữa hàng xóm, láng giềng. Theo ông, để hòa giải thành công, hòa giải viên phải biết phân tích, nhìn nhận và linh hoạt xử lý từng vụ việc theo từng hoàn cảnh cụ thể. Muốn vậy, người hòa giải phải nắm rõ câu chuyện, thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng của các bên liên quan, đồng thời làm rõ nguồn cơn, nguyên nhân sâu xa của mỗi mâu thuẫn.
Trong thời đại chuyển đổi số, ông Mai Văn Liên cho rằng, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác hòa giải và tuyên truyền, phổ biến pháp luật là hết sức cần thiết. Thông qua các nhóm Zalo của tổ dân phố, các nhóm cộng đồng liên quan, các hòa giải viên có thể nhanh chóng nắm bắt thông tin, kịp thời phát hiện những mâu thuẫn, bất đồng mới phát sinh. Từ đó, chủ động tiếp cận, giải thích, tuyên truyền để hóa giải ngay từ khi mâu thuẫn còn ở dạng tiềm ẩn, không để phát sinh thành vụ việc phức tạp.
Hiện nay, riêng nhóm Zalo của tổ dân phố số 10 đã có hơn 755 thành viên, nhóm chi bộ có 68 đảng viên, nhóm đảng viên hai chiều có hơn 80 thành viên trở thành kênh thông tin quan trọng để phổ biến chủ trương, chính sách của địa phương tới từng hộ dân.. Ngoài ra, các đoàn thể như Hội Phụ nữ, Hội Cựu chiến binh cũng xây dựng các nhóm riêng để tạo nên mạng lưới kết nối xuyên suốt trong cộng đồng dân cư.
Chia sẻ về sự vất vả của đội ngũ cán bộ phường, xã trong quá trình vận hành chính quyền hai cấp, ông Mai Văn Liên cho biết, các hòa giải viên luôn xác định mình không đứng ngoài cuộc. Trên thực tế, hòa giải viên ở cơ sở chính là cánh tay nối dài của chính quyền, trực tiếp hỗ trợ, hướng dẫn người dân khi gặp khó khăn, vướng mắc trong thực hiện các thủ tục hành chính, nhất là những thủ tục liên quan đến ứng dụng công nghệ, dịch vụ công trực tuyến. Bên cạnh đó, các hòa giải viên còn phối hợp chặt chẽ với Đoàn Thanh niên để hướng dẫn, hỗ trợ người dân tiếp cận và hoàn thiện hồ sơ hành chính, góp phần giảm tải cho bộ máy chính quyền cơ sở, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, phục vụ nhân dân.
Một trong những vụ việc điển hình cho thấy rõ vai trò của công tác hòa giải cơ sở xảy ra tại khu tái định cư của người dân ngoài bãi sông Hồng, phường Phú Thượng là tại Ngõ 18 phố Phúc Hoa, trong quá trình sinh sống, một số hộ gia đình đã tự ý sử dụng khoảng sân và lối đi chung để đặt khung phơi quần áo, bày cây cảnh, dựng vật cản giữa đường khiến việc đi lại của các hộ dân khác gặp nhiều khó khăn. Đỉnh điểm mâu thuẫn xảy ra khi một hộ dân trồng cây lớn ngay giữa lối đi chung, trong khi gia đình hàng xóm cho rằng việc này khiến xe ô tô không thể ra vào thuận tiện.
Nhận được thông tin, Tổ hòa giải Tổ dân phố số 10 đã trực tiếp gặp gỡ từng hộ dân để lắng nghe tâm tư, đồng thời tuyên truyền các quy định pháp luật liên quan đến việc sử dụng không gian chung trong khu dân cư. Sau nhiều lần trao đổi, tổ hòa giải tổ chức cuộc gặp mặt với sự tham gia của đại diện các hộ dân để cùng phân tích làm rõ quyền và nghĩa vụ của từng bên trên tinh thần “thấu tình đạt lý”.
Kết quả, hộ dân trồng cây đã tự nguyện di dời cây ra sân nhà sinh hoạt cộng đồng của tổ dân phố, trả lại khoảng không gian chung cho cộng đồng. Mâu thuẫn kéo dài nhiều tháng được tháo gỡ, không khí khu dân cư trở nên hòa thuận hơn trước.
Theo bà Mai Thị Son, Bí thư chi bộ Tổ dân phố số 10 đồng thời là Tổ trưởng Tổ hòa giải, chia sẻ: Trước đây công tác hòa giải phần lớn dựa vào uy tín cá nhân, tình làng nghĩa xóm và kinh nghiệm sống. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển của xã hội, hòa giải viên hiện nay phải chủ động học hỏi, cập nhật kiến thức pháp luật để xử lý vụ việc đúng quy định nhưng vẫn đảm bảo hài hòa tình cảm.
Chị Phạm Ngọc Mai, người dân sinh sống tại ngõ 105 Phú Xá cho biết, điều khiến chị trân trọng các hòa giải viên không chỉ là khả năng xử lý vụ việc mà còn ở sự tận tâm và trách nhiệm với cộng đồng.
Theo ông Nguyễn Mạnh Hải, Trưởng ban Xây dựng Đảng, phường Phú Thượng, công tác hòa giải ở cơ sở hiện đang góp phần giảm đáng kể áp lực cho chính quyền trong xử lý các vụ việc phát sinh tại khu dân cư.
“Nhiều mâu thuẫn được các tổ hòa giải phát hiện và giải quyết ngay từ đầu nên không phát sinh thành đơn thư kéo dài. Đây là lực lượng gần dân, hiểu dân và có vai trò rất quan trọng trong việc giữ ổn định ở cơ sở”, ông Hải cho biết.