Kiến tạo trải nghiệm, gia tăng giá trị du lịch

Từ bán điểm đến đến kiến tạo hành trình

Khi mục tiêu của du lịch chuyển từ tăng số lượng khách sang nâng cao giá trị trên mỗi hành trình, cách doanh nghiệp tổ chức sản phẩm cũng cần thay đổi.

Du khách ngày càng quan tâm đến những trải nghiệm mang tính cá nhân, muốn tìm hiểu văn hóa, tiếp xúc với cộng đồng, khám phá đời sống bản địa thay vì chỉ tham quan và chụp ảnh. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp không chỉ xây dựng lịch trình thuận tiện mà còn phải tạo được câu chuyện, cảm xúc và những hoạt động có khả năng kết nối du khách với điểm đến.

Theo ông Vũ Văn Tuyên, Giám đốc Travelogy, đây là thay đổi quan trọng đối với doanh nghiệp du lịch. Trong nhiều năm, một bộ phận doanh nghiệp vẫn hoạt động theo mô hình truyền thống: khách sạn, xe, nhà hàng, vé tham quan rồi ghép thành chương trình tour. Mô hình này vẫn cần thiết, nhưng theo ông Tuyên, sẽ không còn đủ để tạo ra lợi thế cạnh tranh lâu dài.

Theo đó, doanh nghiệp phải đầu tư nhiều hơn cho nghiên cứu thị trường, phân tích hành vi khách hàng, thiết kế sản phẩm, xây dựng câu chuyện điểm đến, phát triển trải nghiệm bản địa, công nghệ, dữ liệu, thương hiệu, chất lượng dịch vụ và đào tạo con người.

Thay vì chỉ đặt câu hỏi “Tour này giá bao nhiêu?”, doanh nghiệp cần trả lời được câu hỏi: “Giá trị nào khiến khách sẵn sàng trả mức giá cao hơn?”. Đây chính là sự chuyển đổi từ tư duy bán một chương trình du lịch sang tư duy kiến tạo trải nghiệm.

Cùng quan điểm, ông Phạm Hải Quỳnh, Viện trưởng Viện Phát triển du lịch Châu Á, cho rằng để chuyển dịch thành công từ bán điểm đến sang kiến tạo hành trình trải nghiệm, doanh nghiệp cần thực hiện cuộc cách mạng về tư duy và phương thức vận hành. Không thể được xây dựng theo kiểu liệt kê danh sách địa điểm. Mỗi hành trình cần được thiết kế như một bộ phim hay một cuốn sách có mở đầu, cao trào và dư âm. Doanh nghiệp cần đóng vai trò là người kể chuyện, lồng ghép lịch sử, văn hóa, đời sống bản địa vào từng bước chân của du khách.

Kết nối những giá trị đang bị phân mảnh

Một trong những vấn đề của du lịch hiện nay là nhiều giá trị tại điểm đến đang tồn tại nhưng chưa được kết nối. Một nghệ nhân có câu chuyện hay, một làng nghề có lịch sử lâu đời, một trang trại có sản phẩm đặc trưng, một cộng đồng có đời sống văn hóa phong phú hay một không gian kiến trúc đẹp đều có thể trở thành một phần của sản phẩm du lịch. Tuy nhiên, nếu các giá trị tồn tại riêng lẻ, du khách khó có thể tiếp cận một cách đầy đủ.

Theo ông Vũ Văn Tuyên, đây còn là vấn đề cần thay đổi về nhận thức. Nhiều địa phương khi nói đến phát triển du lịch thường nghĩ đến xây khu du lịch, điểm check-in… hay những công trình mới. Trong khi đó, không ít giá trị du lịch thực sự đã tồn tại ngay trong cộng đồng. Việt Nam cần hướng tới xây dựng hệ sinh thái hành trình thay vì những điểm đến đơn lẻ. Một sản phẩm du lịch mạnh trong tương lai có thể là một hệ sinh thái trong đó thành phố, làng nghề, nông nghiệp, cộng đồng, thiên nhiên, ẩm thực, nghỉ dưỡng... cùng đóng góp một phần vào hành trình. Không địa phương nào làm tất cả mà liên kết lại để có một sản phẩm hoàn chỉnh hơn, kiến tạo hành trình hấp dẫn hơn.

Cách tiếp cận này cũng mở ra khả năng phân bổ lợi ích rộng hơn. Khi du khách ở lại lâu hơn và sử dụng nhiều dịch vụ hơn, nguồn thu không chỉ tập trung vào doanh nghiệp lữ hành mà còn có thể lan tỏa tới cơ sở lưu trú, nhà hàng, hộ sản xuất, nghệ nhân, người cung cấp dịch vụ trải nghiệm và các cơ sở kinh doanh sản phẩm địa phương.

Ông Phạm Hải Quỳnh cho rằng, việc tích hợp các nguồn lực rời rạc thành một hệ sinh thái hành trình thống nhất đòi hỏi doanh nghiệp phải đóng vai trò nhạc trưởng. Các nguồn lực như làng nghề, di sản hay nông nghiệp vốn tồn tại độc lập và thiếu kỹ năng dịch vụ. Doanh nghiệp du lịch cần đứng ra làm cầu nối, xâu chuỗi các mảnh ghép này lại. Thay vì tự mình đầu tư tất cả, doanh nghiệp hợp tác với người dân địa phương, nông dân cung cấp nông sản và không gian trải nghiệm, nghệ nhân cung cấp tri thức văn hóa, còn doanh nghiệp đảm nhận khâu thiết kế hành trình, kiểm soát chất lượng và tiếp thị.

Để hệ sinh thái bền vững, dòng tiền từ du lịch phải chảy trực tiếp vào cộng đồng. Doanh nghiệp cần xây dựng cơ chế phân chia lợi ích công bằng, người dân không chỉ làm thuê mà là đối tác thụ hưởng. Khi người dân có thu nhập tốt từ việc giữ gìn cảnh quan, diễn xướng dân gian hay dạy làm nghề truyền thống, chính họ sẽ trở thành lực lượng tự giác nhất trong việc bảo tồn tài nguyên du lịch.