Kỳ vọng Đại hội XI tiếp tục tạo không gian rộng mở hơn để trí thức cống hiến

PV: Là đại diện cho đội ngũ nhân sĩ, trí thức, ông kỳ vọng như thế nào vào những đổi mới của Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, nhiệm kỳ 2026-2031?

Ông Đặng Văn Khoa: Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI diễn ra trong bối cảnh đặc biệt của đất nước khi toàn dân tộc đang bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng xây dựng Việt Nam trở thành nước phát triển vào năm 2045. Vì vậy, tôi cho rằng đây là một Đại hội có ý nghĩa lịch sử rất sâu sắc, không chỉ đối với hệ thống Mặt trận mà còn với tiến trình phát triển chung của đất nước.

Đại hội lần này mở ra một thời kỳ phát triển mới của MTTQ Việt Nam với vị thế, vai trò toàn diện hơn; là nơi hội tụ của nhiều tổ chức, nhiều tầng lớp, nhiều nguồn lực xã hội trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Vai trò trung tâm điều phối, kết nối, vận động và phát huy sức mạnh nhân dân của Mặt trận được đặt ra với yêu cầu cao hơn, trách nhiệm lớn hơn trong bối cảnh mới.

Trong đó, điều tôi đặc biệt tâm đắc là tinh thần đổi mới thể hiện rất rõ trong công tác chuẩn bị Đại hội. Từ việc ứng dụng công nghệ số trong tổ chức đến cách xây dựng Văn kiện đều cho thấy tư duy mới, tư duy kiến tạo và hành động. Các văn kiện được chuẩn bị công phu, cô đọng nhưng có chiều sâu, thể hiện rõ định hướng đổi mới phương thức hoạt động của toàn hệ thống Mặt trận theo hướng rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ và rõ hiệu quả.

Tôi kỳ vọng Đại hội lần này sẽ thực sự là Đại hội của hành động, hướng mạnh về cơ sở, lấy hạnh phúc của nhân dân làm mục tiêu cao nhất. Các vị Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam được hiệp thương, lựa chọn tại Đại hội sẽ phát huy cao nhất trách nhiệm cá nhân, vai trò hạt nhân đoàn kết, tiên phong trong đổi mới, lan tỏa tinh thần phụng sự cộng đồng. Do đó, Đại hội sẽ tạo nên một dấu ấn đặc biệt, hun đúc ý chí, khát vọng và niềm tin của toàn dân tộc trong giai đoạn phát triển mới. Không chỉ dừng ở những nghị quyết hay chương trình hành động, điều quan trọng hơn là khơi dậy tinh thần quyết tâm đổi mới để mở rộng không gian phát triển, phát huy mọi nguồn lực đưa đất nước phát triển phồn vinh, hạnh phúc.

- Theo ông, Đại hội lần này cần xác định những định hướng, giải pháp gì để phát huy tốt hơn vai trò của đội ngũ trí thức trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc?

- Theo tôi cần có một định hướng xuyên suốt, nhất quán, đặt đội ngũ trí thức đúng vị trí, vai trò của mình với quan điểm “hiền tài là nguyên khí quốc gia”. Đây không chỉ là quan điểm mang tính truyền thống mà còn là yêu cầu thực tiễn của giai đoạn phát triển mới.

Do đó, trước hết, cần tiếp tục mở rộng sự tham gia của đội ngũ trí thức trong cơ cấu tổ chức của MTTQ Việt Nam ở các cấp, kể cả trong đội ngũ cán bộ chuyên trách Mặt trận. Việc có thêm nhiều trí thức tham gia hoạt động Mặt trận sẽ góp phần nâng cao chất lượng tham mưu, phản biện, giám sát và hoạch định chính sách.

Bên cạnh đó, MTTQ Việt Nam cần tiếp tục quan tâm tập hợp những nhà khoa học, chuyên gia đầu ngành, những trí thức tiêu biểu, có uy tín và tâm huyết để đồng hành cùng Mặt trận. Đây sẽ là lực lượng nòng cốt góp phần dẫn dắt đội ngũ chuyên gia, tạo chiều sâu cho hoạt động tư vấn, phản biện xã hội và tham vấn chính sách.

Ngoài ra, điều mà giới trí thức luôn mong muốn chính là có môi trường thuận lợi để phát huy trí tuệ, đóng góp chất xám cho sự phát triển của đất nước. Những đóng góp ấy không chỉ dừng ở các vấn đề dân sinh trước mắt mà còn là những vấn đề chiến lược, lâu dài liên quan tới tương lai phát triển của dân tộc trong nhiều thập kỷ tới.

Vì vậy, theo tôi, điều quan trọng là phải xây dựng cơ chế lắng nghe thực chất đối với các ý kiến phản biện, góp ý của đội ngũ trí thức. Sự lắng nghe ấy cần được thực hiện với tinh thần cầu thị, khách quan, khoa học; tôn trọng khác biệt. Cùng với đó, cần có cơ chế phản hồi rõ ràng, minh bạch đối với các ý kiến được tiếp thu hoặc chưa tiếp thu, tạo sự đồng hành và niềm tin trong đội ngũ trí thức.

Khi người trí thức cảm nhận được rằng những đóng góp của mình được trân trọng, được lắng nghe và có giá trị trong quá trình hoạch định chính sách, họ sẽ sẵn sàng cống hiến nhiều hơn cho đất nước và cho khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

- Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, ông mong muốn MTTQ Việt Nam sẽ có những cơ chế, chính sách ra sao để thu hút, tập hợp và phát huy chất xám của giới trí thức?

- Tôi cho rằng trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, MTTQ Việt Nam cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức tập hợp đội ngũ trí thức theo hướng linh hoạt, hiện đại và hiệu quả hơn.

Trước hết, cần nâng cao hơn nữa vị thế, vai trò và điều kiện hoạt động của các Hội đồng tư vấn của MTTQ Việt Nam. Đây là nơi quy tụ nhiều chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý giàu kinh nghiệm. Nếu được tạo điều kiện thuận lợi hơn về cơ chế hoạt động, các Hội đồng tư vấn sẽ phát huy tốt hơn vai trò tham mưu, phản biện và hiến kế cho Mặt trận.

Bên cạnh đó, có thể nghiên cứu mô hình các tổ, Ban tư vấn chuyên sâu theo từng lĩnh vực hẹp để tăng tính chuyên môn hóa; đồng thời xem xét xây dựng các bộ phận hoạt động tại khu vực phía Nam nhằm mở rộng khả năng kết nối và huy động đội ngũ trí thức trên phạm vi cả nước.

Trong thời đại số, việc hình thành các diễn đàn khoa học trực tuyến hoạt động thường xuyên cũng là hướng đi cần thiết. Đây sẽ là không gian mở để các chuyên gia, trí thức trong và ngoài nước trao đổi học thuật, đóng góp sáng kiến, phản biện các vấn đề lớn của đất nước.

Tôi cũng mong muốn MTTQ Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh kết nối đội ngũ trí thức, chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài. Nguồn lực trí thức kiều bào là tài sản rất quý giá của dân tộc. Nếu có cơ chế phù hợp để kết nối, chia sẻ và hợp tác hiệu quả, đây sẽ là nguồn lực quan trọng đóng góp cho sự phát triển của đất nước trong giai đoạn mới.

Trân trọng cám ơn ông!