Lãi suất huy động bùng nổ, thách thức gì cho tăng trưởng?

Ngân hàng số dẫn dắt thị trường

Ghi nhận thực tế, nhiều ngân hàng đã đẩy lãi suất tiết kiệm lên trên mức 8%/năm. Đáng chú ý, một số đơn vị đã chạm ngưỡng 9,3%/năm - mức lãi suất hấp dẫn nhiều người có tiền nhàn rỗi.

Dẫn đầu làn sóng tăng lãi suất lần này là nhóm các ngân hàng có thế mạnh về công nghệ. Việc tối ưu hóa chi phí vận hành chi nhánh cho phép các ngân hàng số đưa ra mức lãi suất cực kỳ hấp dẫn cho khách hàng gửi tiền qua ứng dụng (app). Từ đầu tháng 4 đã có 4 ngân hàng tăng lãi suất huy động gồm Viet A Bank, Nam A Bank, BaoViet Bank, ACB. Trước đó, chỉ tính riêng trong tháng 3/2026, đã có khoảng 20 ngân hàng tăng lãi suất.

Trong bối cảnh mặt bằng lãi suất huy động đang có xu hướng đi lên, một số ngân hàng đã niêm yết hoặc áp dụng mức lãi suất cao vượt trội trên thị trường.

Dẫn đầu hiện nay là Vikki Bank với mức lãi suất thực tế lên tới 9,3%/năm cho kỳ hạn 12-13 tháng và 9,2%/năm cho kỳ hạn 6 tháng (áp dụng với khoản tiền gửi từ 200 triệu đồng).

Theo sau là Ngân hàng số Cake by VPBank khi đang triển khai mức lãi suất huy động lên tới 9,2%/năm. Ở nhóm ngân hàng thương mại, MSB cũng vừa điều chỉnh tăng mạnh, đưa lãi suất huy động cao nhất lên khoảng 9%/năm.

Trong khi đó, một số ngân hàng khác như BaoViet Bank hiện niêm yết lãi suất cao nhất quanh ngưỡng 7-7,3%/năm, thấp hơn đáng kể so với nhóm dẫn đầu.

Nhìn chung, nhóm ngân hàng số và một số ngân hàng quy mô vừa đang tạo “đỉnh” lãi suất mới trên thị trường, với mức trên 9%/năm, trong khi mặt bằng niêm yết phổ biến vẫn xoay quanh 6,5-7,5%/năm.

Mặt bằng lãi suất huy động tăng nhanh đã tạo nên sự dịch chuyển rõ rệt của dòng tiền. Chị Phí Phương Anh (Dương Nội, Hà Nội) vừa bán 2 lượng vàng SJC, cho biết đã quyết định gửi 350 triệu đồng vào ngân hàng gần nhà với lãi suất 8%/năm sau khi trải qua những biến động của chứng khoán và vàng. “Tôi không còn phải dán mắt vào bảng điện mỗi sáng hay thấp thỏm vì giá vàng lên xuống thất thường nữa” - chị Phương Anh nói.

Anh Trần Quang Phú (Hà Nội) cũng chia sẻ vừa bán mảnh đất tại Hải Phòng với giá hơn 3 tỷ đồng nhưng chưa tìm được kênh đầu tư phù hợp, trong khi lãi suất tiết kiệm đã vượt 9%/năm. “Tính ra mỗi tháng tôi cũng thu về hơn 27 triệu đồng tiền lãi” - anh Phú cho hay.

Áp lực từ thanh khoản hệ thống và tăng trưởng tín dụng

Thời gian gần đây, tăng trưởng tín dụng tăng mạnh. Tính đến ngày 23/3, dư nợ tín dụng toàn hệ thống ước tăng khoảng 2,02% so với cuối năm 2025.

Theo Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 2, tính đến cuối tháng 3/2026, tổng dư nợ tín dụng của các tổ chức tín dụng trên địa bàn TPHCM ước đạt hơn 5,28 triệu tỷ đồng, tăng 0,77% so với tháng trước, tăng 1,5% so với cuối năm 2025 và tăng 16,25% so với cùng kỳ năm 2025.

Bà Trần Thị Ngọc Liên, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 2 cho biết: Tín dụng trên địa bàn TPHCM tiếp tục duy trì xu hướng tăng trong quý I/2026. Trong đó, tín dụng bằng đồng Việt Nam chiếm tỷ trọng chủ yếu với 96,1% và tăng 1,46% so với cuối năm 2025; tín dụng trung và dài hạn chiếm khoảng 55% tổng dư nợ, tăng 3,22%, cho thấy dòng vốn đang tập trung nhiều hơn vào các dự án đầu tư và nhu cầu phát triển sản xuất, kinh doanh.

Tốc độ tín dụng tăng nhanh, buộc các ngân hàng phải nâng lãi suất huy động để bảo đảm nguồn vốn đầu vào. Xu hướng này không chỉ dừng lại ở nhóm ngân hàng nhỏ mà đã lan sang cả nhóm "Big4" (Vietcombank, BIDV, VietinBank, Agribank) với 2-4 lần điều chỉnh tăng trong cùng một tháng.

Mặc dù cuộc đua lãi suất đang diễn ra quyết liệt, nhưng không phải mọi ngân hàng nhỏ đều chọn cách tăng lãi suất bằng mọi giá. Chiến lược của mỗi ngân hàng phụ thuộc vào cấu trúc vốn và mục tiêu lợi nhuận riêng.

Cùng với lãi suất huy động, lãi suất cho vay cũng đang tăng nhanh. Ông Nguyễn Quốc Hiệp - Chủ tịch HĐQT CTCP Bất động sản Toàn Cầu cho biết, trước đây doanh nghiệp vay với lãi suất 7-7,5%/năm, nhưng kể từ đầu quý II/2026 đã bị đẩy lên 11-12%/năm; lãi suất cho vay cá nhân mua nhà chạm ngưỡng 14-15%/năm. Không chỉ lãi suất cho vay tăng, việc tiếp cận tín dụng cũng rất khó khăn, khiến doanh nghiệp đứng trước rủi ro nợ xấu do dòng tiền tắc nghẽn.

“Mức lãi vay hiện nay khiến chi phí vốn trở thành bất khả thi đối với cả chủ đầu tư lẫn người mua nhà ở thực. Nếu không có các giải pháp can thiệp để hạ nhiệt lãi suất và khơi thông dòng vốn tín dụng, mục tiêu tăng trưởng vĩ mô sẽ gặp phải lực cản vô cùng lớn" - ông Hiệp lo lắng.

Ổn định mặt bằng lãi suất

TS Lê Xuân Nghĩa, chuyên gia kinh tế cho rằng, lãi suất đang là một trong những rào cản lớn nhất đối với tăng trưởng hiện nay. Theo ông Nghĩa, nếu lãi suất không ổn định, mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ gặp thách thức lớn.

Theo các chuyên gia, có nhiều nguyên nhân dẫn tới tình trạng này: nhu cầu vốn cho sản xuất, kinh doanh và các dự án lớn gia tăng; tiền gửi phải cạnh tranh với các kênh tài sản khác; áp lực bán ròng của các nhà đầu tư nước ngoài… Chính sách siết chặt quản lý tài khoản để tính thuế đối với hộ kinh doanh và cá nhân cũng khiến một dòng tiền chảy ra khỏi hệ thống ngân hàng.

“Các hộ kinh doanh chiếm tỷ lệ lớn trong tổng huy động tiền gửi của các ngân hàng. Việc nhóm khách hàng này đồng loạt rút tiền thời gian qua đã khiến thanh khoản hệ thống bị thiếu hụt” - TS Lê Xuân Nghĩa phân tích.

Trước tình trạng lãi suất huy động tăng nhanh, NHNN đã có công văn yêu cầu các tổ chức tín dụng tập trung triển khai các giải pháp để ổn định mặt bằng lãi suất, góp phần ổn định thị trường tiền tệ. Thống đốc yêu cầu các ngân hàng thực hiện nghiêm các quy định của NHNN về lãi suất (niêm yết lãi suất tiền gửi, lãi suất tiền gửi tối đa…); tăng cường kiểm soát, kiểm tra nội bộ; chấn chỉnh và xử lý nghiêm, kịp thời các hành vi vi phạm về lãi suất. Đồng thời, cân đối nguồn vốn - sử dụng vốn, bảo đảm thanh khoản và khả năng chi trả của các tổ chức tín dụng, không gây xáo trộn mặt bằng lãi suất thị trường; hướng tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên.

TS Nguyễn Quốc Việt, chuyên gia kinh tế, giảng viên Trường Đại học Kinh tế (ĐHQG Hà Nội) cho rằng, cần thay đổi cấu trúc nguồn vốn, đặc biệt là tăng tỷ trọng các nguồn vốn trung và dài hạn. “Tín dụng ngân hàng hiện nay vẫn chiếm tỷ trọng rất lớn. Do đó, cần có sự chuyển dịch dòng vốn, từng bước chuyển từ việc phụ thuộc chủ yếu vào vốn vay ngân hàng sang phát triển mạnh hơn các kênh thị trường vốn, như thị trường trái phiếu và cổ phiếu” - ông Việt nói.

Giới chuyên gia đánh giá, việc hạ nhiệt lãi suất không phải là bất khả thi, song không thể thông qua giải pháp hành chính mà phải bằng công cụ thị trường, cụ thể là thông qua việc tăng cung tiền. Cụ thể, để giảm lãi suất, NHNN cần tăng lượng tiền bơm qua kênh OMO với lãi suất thấp. Khi đó, các ngân hàng thương mại thiếu hụt thanh khoản có thể tìm đến thị trường mở thay vì “đua” lãi suất huy động trên thị trường dân cư.