Làm mới xích lô - giữ nhịp phố Hà Nội
Trong nhịp sống ngày càng hối hả của đô thị, người ta thỉnh thoảng vẫn bắt gặp hình ảnh quen thuộc: một chiếc xích lô lặng lẽ lăn bánh qua phố. Tiếng chuông xe leng keng khẽ vang lên giữa dòng người qua lại, phía trước là du khách đang ngắm nhìn phố phường. Nhịp xe chậm rãi ấy gợi lên một Hà Nội trầm lắng và cổ kính, khác với sự vội vã của nhiều đô thị hiện đại.
Xích lô xuất hiện ở Việt Nam từ đầu thế kỷ XX và từng là phương tiện đi lại phổ biến trong các đô thị. Khi xe máy và ô tô dần chiếm ưu thế, xích lô không còn giữ vai trò giao thông thường nhật. Nhưng ở Hà Nội, chiếc xe ba bánh ấy vẫn tồn tại như một dấu ấn đặc trưng của đời sống phố cổ, gắn với hoạt động du lịch của Thủ đô.
Xích lô đã đi vào thơ, âm nhạc và nhiều tác phẩm mỹ thuật. Trong không ít bức ảnh về Hà Nội, chiếc xe xích lô thường xuất hiện bên những mái nhà cũ, những gánh hàng rong hay những góc phố rợp bóng cây. Nó gợi lên một nhịp sống chậm, mang nét riêng của thành phố nghìn năm tuổi.
Hình ảnh ngồi xích lô dạo phố cũng nhiều lần xuất hiện trên các kênh truyền hình và nền tảng truyền thông quốc tế. Không ít clip quảng bá du lịch ghi lại cảnh du khách ngồi xích lô tham quan phố cổ - một trải nghiệm mang đậm màu sắc địa phương khi đến Hà Nội.
Thực tế cho thấy, khi dừng chân ở Hà Nội, nhiều du khách nước ngoài lựa chọn trải nghiệm ngồi xích lô dạo quanh phố cổ hay quanh hồ Hoàn Kiếm. Từ vị trí phía trước xe, người ta có thể quan sát rõ từng con phố nhỏ, từng cửa hiệu, từng dòng người qua lại. Chính sự chậm rãi ấy giúp du khách cảm nhận rõ hơn đời sống phố phường và không khí đặc trưng của Hà Nội.
Sức hút của xích lô Hà Nội là có thật. Tuy vậy, đằng sau hình ảnh lãng mạn ấy vẫn có những điều khiến người ta băn khoăn. Không khó để bắt gặp cảnh người lái xe gò lưng đạp, chở hai vị khách nước ngoài khá cao lớn trên những con phố đông đúc. Những đoạn đường hơi dốc, hay những ngày nắng nóng của mùa hè Hà Nội, càng khiến công việc ấy trở nên nhọc nhằn hơn.
Trong bối cảnh du lịch xanh ngày càng được chú ý, Hà Nội đang nghiên cứu thí điểm xích lô điện. Theo đề xuất của Sở Xây dựng, mô hình này có thể được triển khai trong khoảng 12 tháng với quy mô khoảng 80 xe, do Tổng công ty Du lịch Hà Nội tham gia vận hành. Nếu được thực hiện, đây sẽ là một bước thử nghiệm nhằm vừa giữ lại hình ảnh quen thuộc của xích lô, vừa giảm bớt sức lao động cho người lái và nâng chất lượng trải nghiệm du lịch.
Đây không chỉ là câu chuyện thay đổi một phương tiện du lịch, mà còn là cách để bảo tồn một biểu tượng văn hóa của đô thị. Nếu được thiết kế hợp lý, xích lô điện vẫn có thể giữ được dáng vẻ chậm rãi, thân thiện vốn có, trong khi giúp người lái bớt vất vả hơn trong công việc.
Điều này càng có ý nghĩa khi Hà Nội vừa được tạp chí du lịch Mỹ Condé Nast Traveler đưa vào danh sách 50 thành phố đẹp nhất thế giới. Vẻ đẹp ấy không chỉ nằm ở những công trình cổ kính hay mặt hồ xanh, mà còn ở những chi tiết đời thường như chiếc xích lô chậm rãi lăn bánh trên phố.
Làm mới xích lô, vì thế, không phải để thay đổi một biểu tượng quen thuộc, mà là để nó tiếp tục tồn tại trong diện mạo phù hợp hơn với đời sống hôm nay. Khi chiếc xe vẫn chậm rãi đi qua những con phố cổ, nhịp sống Hà Nội dường như cũng được giữ lại - vừa bình dị, vừa bền bỉ theo thời gian.
