Liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp Việt không chỉ dừng ở quan hệ mua - bán

Ngày 8/10/2026, tại Hà Nội, Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức Tọa đàm “Kết nối doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu”, nhằm tuyên truyền sâu rộng việc triển khai Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị, cũng như Nghị quyết số 280/NQ-CP của Chính phủ.

Tăng cường liên kết giữa khu vực kinh tế trong nước và khu vực FDI

Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết, nền kinh tế Việt Nam đang trong chặng đua cuối cùng để về đích kế hoạch năm 2026. Quý III và 9 tháng, tăng trưởng GDP của Việt Nam tương ứng ước đạt 9,95% và 9,01%, cao nhất trong nhiều năm qua. 

Trong bức tranh tích cực chung của nền kinh tế, thu hút vốn đầu tư nước ngoài là một điểm sáng. 9 tháng năm 2026, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt đạt 50,36 tỷ USD, tăng 76,4% so với cùng kỳ năm ngoái, còn vốn đầu tư nước ngoài thực hiện đạt 21,07 tỷ USD, tăng 12,1% so với cùng kỳ năm trước, cao nhất 5 năm qua. Con số này đã đưa tổng nguồn vốn FDI Việt Nam thu hút được trong gần 40 năm qua lên trên 570 tỷ USD, một con số rất đáng ghi nhận, thể hiện niềm tin của các nhà đầu tư nước ngoài đối với môi trường đầu tư, kinh doanh và tiềm năng tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam. 

Không chỉ gia tăng nhanh về số lượng, dòng đầu tư nước ngoài vào Việt Nam trong thời gian gần đây đã cải thiện đáng kể về chất lượng. Việt Nam đã thu hút được nhiều dự án FDI quy mô lớn trong các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo... Điều này đã khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng bán dẫn, sản xuất công nghệ cao toàn cầu. 

Tuy nhiên, thực tế gần 40 năm thu hút FDI vừa qua cho thấy dù khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã không ngừng phát triển, không chỉ giúp bổ sung nguồn lực đầu tư quan trọng, mà còn góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng, hình thành một số ngành công nghiệp chủ lực, mở rộng thị trường xuất khẩu, từng bước đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất và chuỗi giá trị toàn cầu…, nhưng chất lượng và hiệu quả thu hút, quản lý, sử dụng vốn FDI chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế và chưa đáp ứng được những yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới của đất nước. Đặc biệt, liên kết giữa khu vực trong nước và khu vực FDI còn hạn chế, chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và phát triển chưa được như kỳ vọng. Tỷ lệ doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu còn chưa cao…

Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, đánh dấu một bước ngoặt mang tính chiến lược, thay đổi toàn diện phương thức và tư duy thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam trong giai đoạn mới. Thay vì chỉ chú trọng vào số lượng dự án, số vốn đầu tư, Việt Nam sẽ đặt trọng tâm vào kiến tạo hệ sinh thái FDI chất lượng cao, coi trọng chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng cho nền kinh tế và khả năng liên kết với khu vực trong nước. Sự kết hợp chiến lược giữa Nghị quyết số 10-NQ/TW và Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước, có thể nói, sẽ tạo ra thế “kiềng ba chân” vững chắc cho nền kinh tế Việt Nam bứt phá.

Thứ trưởng Trần Quốc Phương khẳng định, cơ hội dành cho Việt Nam là rất lớn. Với nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, môi trường chính trị - xã hội an toàn và mạng lưới hiệp định thương mại tự do rộng khắp, Việt Nam đã và luôn là một trong những điểm đến an toàn và hấp dẫn cho các nhà đầu tư nước ngoài.

Chương tiếp theo của FDI tại Việt Nam sẽ vượt lên trên lợi thế chi phí

Ông Kamijo Hiroki, Phó tổng giám đốc kiêm Giám đốc khối Ngân hàng giao dịch và Đầu tư nước ngoài - Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank), khẳng định chương tiếp theo của tăng trưởng FDI tại Việt Nam cần vượt lên trên lợi thế chi phí và được kiến tạo dựa trên lợi thế hệ sinh thái.

Ông Kamijo Hiroki cho biết, trong quá khứ, nhiều nhà đầu tư lựa chọn Việt Nam nhờ chi phí lao động cạnh tranh và môi trường sản xuất thuận lợi. Những thế mạnh này vẫn rất quan trọng, nhưng nếu đứng riêng lẻ thì không đủ.

Hiện nay, các nhà đầu tư đang đặt ra những câu hỏi rộng hơn. Việt Nam có thể hỗ trợ các chuỗi cung ứng phức tạp và có khả năng chống chịu hay không? Hoạt động ngân quỹ có thể được quản lý với tốc độ cao và tính minh bạch đầy đủ hay không? Nguồn nhân lực dành cho các ngành công nghiệp tiên tiến có đủ hay không? Các cam kết về phát triển bền vững có thể được thực hiện ngay tại thị trường trong nước hay không? Và hệ sinh thái có thể hỗ trợ quá trình mở rộng trong dài hạn hay không?

Những kỳ vọng này cho thấy năm năng lực có tính tương hỗ: chuỗi cung ứng và cơ sở hạ tầng; công nghệ và năng lực số; nhân tài và đổi mới sáng tạo; phát triển bền vững và tăng trưởng xanh; và hội nhập thông qua quan hệ đối tác toàn cầu.

Do đó, mô hình đang chuyển dịch từ tăng trưởng dựa trên chi phí sang mô hình hệ sinh thái kết nối. Thành công sẽ không chỉ phụ thuộc vào khả năng thu hút đầu tư, mà còn phụ thuộc vào khả năng hỗ trợ nhà đầu tư vận hành hiệu quả, mở rộng với sự tự tin và xây dựng các mối liên kết sâu rộng hơn với doanh nghiệp Việt Nam.

Ông Kamijo Hiroki cho rằng, tăng trưởng bền vững đòi hỏi sự tham gia của 6 nhóm bên liên quan: Chính phủ, doanh nghiệp Việt Nam, nhà đầu tư nước ngoài, hiệp hội ngành nghề, các trường đại học và các tổ chức tài chính. Tuy nhiên, giá trị của hệ sinh thái không đơn thuần được tạo ra bằng việc đưa các chủ thể này cùng ngồi vào một bàn. Giá trị thực sự đến từ cách thức tổ chức để các bên phối hợp với nhau.

Lộ trình này gồm bốn bước thực tiễn. Đây là lộ trình từ kết nối đến triển khai: thống nhất các ưu tiên chung, kết nối những năng lực bổ trợ, huy động vốn và chuyên môn, đồng thời nhân rộng các giải pháp nhằm xây dựng chuỗi giá trị vững mạnh hơn và thúc đẩy tăng trưởng dài hạn.

Đại diện VPBank khẳng định, chương tiếp theo của tăng trưởng FDI tại Việt Nam sẽ không chỉ được kiến tạo bằng lợi thế chi phí, mà bằng sức mạnh của hệ sinh thái. Đó là một hệ sinh thái nơi nguồn vốn, năng lực, nhân tài, phát triển bền vững và các mối quan hệ đối tác tương hỗ và củng cố lẫn nhau.

Còn theo ông Cha Ji Ho - Phó Tổng giám đốc phụ trách Trung tâm Mua hàng, Samsung Việt Nam, để tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp Việt vào chuỗi cung ứng, Samsung đang chuyển trọng tâm từ hỗ trợ nâng cao năng lực sản xuất sang phát triển sâu hơn các năng lực chuyên môn và xây dựng hệ sinh thái nhà cung ứng tại Việt Nam.

Ông Cha Ji Ho cho biết, trong giai đoạn tới, Samsung định hướng mở rộng phạm vi hỗ trợ theo vùng, tăng số lượng doanh nghiệp tham gia và nâng cao chiều sâu năng lực.

Chương trình sẽ được mở rộng từ các địa bàn như Bắc Ninh, TP. Hồ Chí Minh tới Phú Thọ, Hải Phòng, Thái Nguyên, đồng thời đẩy mạnh hợp tác với các nhà cung ứng địa phương. Samsung cũng chú trọng phát triển đội ngũ nhân sự có năng lực thực tiễn tại doanh nghiệp, có khả năng tự giải quyết vấn đề, sử dụng dữ liệu và duy trì cải tiến một cách độc lập.

Đáng chú ý, Samsung đề xuất thúc đẩy hợp tác có hệ thống giữa Chính phủ, Samsung và các doanh nghiệp Việt Nam, dựa trên cơ sở dữ liệu nhà cung ứng, chính sách và khuôn khổ hỗ trợ rõ ràng.

Mục tiêu là tăng tỷ lệ nội địa hóa, mở rộng khả năng tiếp cận chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp sản xuất trong nước. Samsung cũng đề xuất công bố hằng năm “Sách trắng phát triển nhà cung ứng”, qua đó tạo cơ chế hợp tác và theo dõi tiến trình phát triển chuỗi cung ứng một cách dài hạn.

Theo định hướng này, liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp Việt không chỉ dừng ở quan hệ mua - bán, mà hướng tới cùng phát triển, xây dựng quan hệ đối tác bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của cả hệ sinh thái sản xuất tại Việt Na