Lốp ô tô sử dụng nhiều năm nhưng còn nhiều gai có cần thay?

Độ sâu gai lốp là yếu tố quan trọng, nhưng không phải căn cứ duy nhất để quyết định thời điểm thay lốp. Tuổi lốp, tình trạng thực tế, điều kiện bảo quản và quá trình vận hành đều cần được xem xét.

Theo Cơ quan An toàn giao thông đường cao tốc quốc gia Mỹ (NHTSA), cao su và các thành phần khác của lốp thay đổi theo thời gian dưới tác động của điều kiện sử dụng, bảo quản và môi trường. Lốp càng cũ càng có nguy cơ hư hỏng, trong khi người dùng không thể xác định đầy đủ mức độ lão hóa chỉ bằng cách quan sát bên ngoài.

Lốp còn gai chưa chắc đã còn an toàn

Trong quá trình sử dụng, gai lốp dần bị mài mòn do tiếp xúc với mặt đường. Tuy nhiên, một chiếc lốp vẫn còn nhiều gai có thể cần thay nếu đã lão hóa hoặc bị hư hỏng do va đập, quá tải, non hơi hay những điều kiện vận hành không phù hợp.

Continental, nhà sản xuất lốp của Đức, khuyến nghị thay tất cả lốp, kể cả lốp dự phòng, đã được sản xuất hơn 10 năm, ngay cả khi gai chưa mòn đến giới hạn và bề ngoài vẫn có vẻ sử dụng được.

Tương tự, Michelin khuyến nghị lốp đã sử dụng từ 5 năm trở lên cần được chuyên gia kiểm tra kỹ ít nhất mỗi năm một lần. Khi lốp đạt 10 năm kể từ ngày sản xuất, hãng khuyến nghị thay mới bất kể độ sâu gai còn lại.

Trong khi đó, NHTSA cho biết một số nhà sản xuất ô tô và lốp khuyến nghị thay lốp ở tuổi 6-10 năm, không phụ thuộc độ mòn gai. Các mốc này không hoàn toàn giống nhau giữa các nhà sản xuất. Vì vậy, chủ xe cần tham khảo hướng dẫn của hãng ô tô và hãng lốp đối với sản phẩm đang sử dụng.

Đây là các khuyến nghị an toàn của cơ quan và nhà sản xuất, không phải một mốc tuổi bắt buộc áp dụng đồng loạt cho mọi loại lốp tại Việt Nam. Tuổi lốp cũng không thể thay thế việc kiểm tra tình trạng thực tế.

Ngoài tuổi lốp, chủ xe cần chú ý các dấu hiệu như thành lốp bị phồng, xuất hiện vết cắt hoặc nứt bất thường, gai mòn không đều, lốp liên tục mất áp suất, xe rung hoặc phát ra tiếng động khác thường khi di chuyển. Những hiện tượng này có thể xuất phát từ hư hỏng lốp hoặc vấn đề kỹ thuật khác, cần được kiểm tra để xác định nguyên nhân.

Đặc biệt, lốp bị phồng hoặc có dấu hiệu hư hỏng kết cấu không nên tiếp tục sử dụng chỉ vì gai còn dày. Nếu xe xuất hiện rung lắc bất thường khi đang chạy, người lái nên giảm tốc độ, dừng tại vị trí an toàn và kiểm tra trước khi tiếp tục hành trình.

Cách kiểm tra tuổi lốp và thời điểm thay

Chủ xe có thể xác định thời điểm sản xuất bằng cách tìm mã nhận dạng trên thành lốp. Với lốp có mã DOT theo hệ thống nhận dạng của Mỹ, bốn chữ số cuối của mã ngày sản xuất cho biết tuần và năm sản xuất.

Chẳng hạn, mã kết thúc bằng 3521 có nghĩa lốp được sản xuất trong tuần thứ 35 của năm 2021. Mã ngày sản xuất đầy đủ có thể chỉ xuất hiện ở một mặt lốp, vì vậy người kiểm tra có thể phải quan sát cả hai bên.

Biết tuổi lốp giúp chủ xe chủ động theo dõi và kiểm tra, nhưng không đủ để kết luận lốp còn an toàn hay không. Lốp ít sử dụng vẫn có thể lão hóa theo thời gian; ngược lại, lốp mới hơn cũng có thể phải thay sớm nếu bị hư hỏng do va đập, quá tải hoặc vận hành với áp suất không phù hợp.

Chủ xe nên kiểm tra cả bốn lốp đang sử dụng và lốp dự phòng. Với lốp đã sử dụng từ 5 năm trở lên, việc kiểm tra chuyên môn định kỳ ít nhất mỗi năm một lần là khuyến nghị của Michelin, ngay cả khi bề ngoài chưa có dấu hiệu bất thường.

Bên cạnh tuổi lốp, độ sâu gai cũng cần được theo dõi. Continental nêu mức 1,6 mm là giới hạn mòn tối thiểu trong hướng dẫn thay lốp của hãng. Khi gai lốp chạm chỉ báo mòn hoặc độ sâu gai tiến sát giới hạn, chủ xe cần kiểm tra và thay theo hướng dẫn áp dụng. Gai thấp làm giảm khả năng thoát nước, tăng nguy cơ mất độ bám trên đường ướt.

Đối với người sử dụng ô tô tại Việt Nam, cần phân biệt quy định về chất lượng lốp với khuyến nghị về thời gian sử dụng. QCVN 34:2024/BGTVT là quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về lốp hơi dùng cho ô tô, quy định các yêu cầu kỹ thuật trong kiểm tra, thử nghiệm và chứng nhận đối với lốp mới thuộc phạm vi điều chỉnh. Quy chuẩn này không quy định một tuổi thọ sử dụng chung cho mọi lốp đang lưu hành.

Tóm lại, không nên quyết định thay lốp chỉ bằng cách nhìn gai còn dày hay mỏng. Với lốp đã sử dụng nhiều năm, chủ xe cần kiểm tra ngày sản xuất, tình trạng thực tế và hướng dẫn của nhà sản xuất. Nếu lốp đã đạt 10 năm kể từ ngày sản xuất, khuyến nghị của Continental và Michelin là thay mới, kể cả khi bề mặt vẫn còn đẹp. Nếu xuất hiện dấu hiệu hư hỏng kết cấu, cần xử lý sớm hơn, không chờ đến mốc tuổi này.