Luật Đô thị đặc biệt: Định hướng TP Hồ Chí Minh trở thành đô thị tầm quốc tế

Bộ Tư pháp cho biết, Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt quy định về vị trí, vai trò; cơ chế, chính sách; thẩm quyền, trách nhiệm xây dựng, quản lý phát triển và bảo vệ đô thị đặc biệt. Dự thảo gồm 9 Chương, 45 Điều, bao gồm các quy định chung; quy định về tổ chức chính quyền, chế độ công vụ và ban hành văn bản quy phạm pháp luật; về quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị và trật tự an toàn đô thị; về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; về giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình… từ đó hướng tới phân quyền mạnh mẽ cho đô thị đặc biệt, gắn với kiểm soát quyền lực, nâng cao trách nhiệm giải trình, phòng chống tham nhũng, lãng phí và khuyến khích đội ngũ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Ông Nguyễn Hồng Hải - Cục trưởng Cục Pháp luật dân sự - kinh tế (Bộ Tư pháp) cho biết, thực hiện nhiệm vụ được Thủ tướng Chính phủ giao, Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với UBND TPHCM và các bộ, ngành liên quan xây dựng dự án Luật Đô thị đặc biệt để trình Chính phủ chậm nhất ngày 15/7/2026. Việc xây dựng Luật nhằm tạo lập hành lang pháp lý ổn định, đột phá và khả thi về vị trí, vai trò, cơ chế, chính sách cũng như thẩm quyền, trách nhiệm trong xây dựng, quản lý, phát triển và bảo vệ đô thị đặc biệt.

Trong đó, TPHCM được định hướng phát triển trở thành đô thị tầm quốc tế, có năng lực cạnh tranh toàn cầu, vận hành theo mô hình đa cực, đa trung tâm, sở hữu hệ thống hạ tầng và quản trị hiện đại, thông minh; là cực tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và hội nhập quan trọng của cả nước. Dự thảo Luật cũng hướng tới xây dựng cơ chế pháp lý để các địa phương khác khi được công nhận là đô thị đặc biệt có thể áp dụng các cơ chế, chính sách phù hợp theo quy định của Quốc hội.

Song song với đó, dự thảo thể chế hóa các định hướng, nhiệm vụ phát triển TPHCM theo các nghị quyết của Trung ương và Quốc hội; chú trọng xây dựng mô hình phát triển mới, đẩy mạnh liên kết vùng, phát triển hạ tầng chiến lược, hạ tầng số và đổi mới sáng tạo. Dự thảo cũng đề xuất cơ chế phân quyền mạnh mẽ cho đô thị đặc biệt, gắn với kiểm soát quyền lực, nâng cao trách nhiệm giải trình, phòng chống tham nhũng, lãng phí và khuyến khích đội ngũ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi nêu quan điểm, cần xã hội hóa các dịch vụ công, mở không gian để các thành phần xã hội tham gia giải quyết các vấn đề hệ thống hành chính, hệ thống chính quyền đang làm. Cùng với đó, cần rà soát, bổ sung chính sách để phát triển kinh tế tư nhân vì đây là động lực để phát triển kinh tế - xã hội của TPHCM.

Mới đây, phát biểu tại Hội thảo tham vấn, lấy ý kiến về nội dung, hồ sơ dự án Luật Đô thị đặc biệt, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh, việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt là mong mỏi, kỳ vọng lớn của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân TPHCM trong nhiều năm qua. Thành phố đang đứng trước yêu cầu cần có một khung pháp lý đồng bộ, phù hợp với vị thế và vai trò của một đô thị đặc biệt, qua đó tháo gỡ những điểm nghẽn, nút thắt về thể chế, tạo thêm động lực và không gian phát triển mới, giúp thành phố phát huy tốt hơn vai trò đầu tàu kinh tế, đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển chung của đất nước.

Theo ông Cường, ngay sau khi có chủ trương và chỉ đạo của cấp có thẩm quyền, UBND TPHCM đã chỉ đạo các sở, ngành liên quan chủ động phối hợp với Bộ Tư pháp và các cơ quan Trung ương để triển khai nghiên cứu, xây dựng dự thảo luật. Quá trình này được thực hiện với tinh thần trách nhiệm cao, sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan địa phương và Trung ương. Thành phố nỗ lực bảo đảm chất lượng và tiến độ xây dựng hồ sơ dự án luật để trình Quốc hội xem xét theo kế hoạch đề ra.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết, việc xây dựng dự án Luật đang được triển khai trong điều kiện hết sức gấp rút. Các cơ quan liên quan chỉ có thời gian ngắn để nghiên cứu, xây dựng, hoàn thiện hồ sơ và báo cáo cấp có thẩm quyền. Đây cũng là thời điểm Bộ Tư pháp, UBND TPHCM lắng nghe ý kiến đóng góp của các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các bộ, ngành và các cơ quan liên quan đối với dự thảo Luật, đồng thời rà soát những quy định cần giữ lại, những nội dung còn chưa rõ hoặc chưa thực sự khả thi để tiếp tục làm rõ, chỉnh lý hoặc lược bỏ khi cần thiết.