Luật mới cần đảm bảo hài hòa giữa phát triển kinh tế và gìn giữ giá trị văn hóa

Đây là nội dung góp ý của nhiều đại biểu, nhà nghiên cứu tại Hội nghị lấy ý kiến góp ý cho các dự thảo Luật phát triển công nghiệp văn hóa và Luật Bưu chính (sửa đổi) của Đoàn Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) TPHCM ngày 9/10.

Tại hội nghị, bà Võ Thị Phương, đại diện Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM chỉ ra, dự thảo Luật phát triển công nghiệp văn hóa có nội dung về "kết hợp hài hòa giá trị kinh tế và giá trị văn hóa, xã hội; bảo đảm các nguyên tắc trong quản lý, thực hiện, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa". Tuy nhiên, cần bổ sung thêm nội dung: "không làm ảnh hưởng đến các yếu tố gốc cấu thành di tích".

Bởi vì, đối với công nghiệp văn hóa không phải chỉ đơn thuần là một lĩnh vực hoạt động độc lập, mà cần phải nhìn nhận trong sự phát triển có tính liên kết đồng bộ giữa các ngành/lĩnh vực. Chẳng hạn, một tác phẩm khi tổ chức biểu diễn hay một chương trình văn hóa cơ sở đều gắn kết với các ngành nghề khác, như du lịch, dịch vụ, quảng cáo, ẩm thực, tiêu dùng,... Chính vì vậy, luật mới cần phải khuyến khích hình thành và phát triển hệ sinh thái công nghiệp văn hóa đồng bộ từ khâu sáng tạo, sản xuất, phân phối, tiêu dùng, đến lộ trình phát triển bền vững.

Cùng nêu ý kiến về sự kết nối chặt chẽ giữa công nghiệp văn hóa với các lĩnh vực khác, đại diện Sở Xây dựng TPHCM cho biết, từ 1/10/2026, Luật Phát triển đô thị có hiệu lực, đồng thời chắc chắn sẽ tác động đến các lĩnh vực khác, trong đó có văn hóa.

Chẳng hạn, với loại hình kinh tế đêm của TPHCM hiện nay thì đều là đối tượng tác động của cả Luật Phát triển đô thị và Luật Phát triển công nghiệp văn hóa (sau khi được ban hành, và có hiệu lực - PV). Điều 26 của Luật Phát triển đô thị quy định về phát triển văn hóa, thể thao, du lịch, trong đó bao gồm các cơ chế liên quan đến việc huy động nguồn lực và không gian cho các hoạt động gắn với đời sống đô thị ban đêm.

Hiện nay, quá trình triển khai thực hiện Luật Quy hoạch đô thị phải tính đến cả quy hoạch chung và quy hoạch tổng thể của TPHCM. Về trách nhiệm và nhiệm vụ của Sở Xây dựng thành phố sẽ phải tham mưu trình cho UBND thành phố về công tác quy hoạch, làm sao phải hài hòa, có tính gắn kết, đồng bộ cho phát triển công nghiệp văn hóa.

Cụ thể hóa ý kiến này, bà Trương Thị Hòa, luật sư Đoàn Luật sư TPHCM, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn về Dân chủ – Pháp luật, Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM cho rằng, giữa Luật phát triển đô thị và các Luật chuyên ngành (trong đó có Luật phát triển công nghiệp văn hóa) cần có sự đồng bộ trước hết về khía cạnh khái niệm/thuật ngữ. Từ đó, khi triển khai các luật sẽ bảo đảm thuận lợi, thống nhất cao.

Ở khía cạnh quy phạm pháp luật, Luật gia Phạm Thanh Tuyền, Phó Chánh Văn phòng Hội Luật gia TPHCM, nguyên Phó Trưởng Ban công tác phía Nam Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam nhìn nhận, Luật Phát triển công nghiệp văn hóa được dự thảo lần đầu tiên, cho thấy sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nước đối với lĩnh vực văn hóa, gắn với sự phát triển kinh tế đất nước.

Theo Luật gia này, ngày 24/11 hàng năm được chính thức xác định là Ngày Văn hóa Việt Nam theo Nghị quyết số 28/2026/QH16 về phát triển văn hóa Việt Nam được Quốc hội thông qua vào tháng 4/2026; đồng thời Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị cũng đặt ra nhiều mục tiêu lớn cho công nghiệp văn hóa. Chính vì sự cấp thiết như vậy, nên việc ban hành Luật phát triển công nghiệp văn hóa là cần thiết. Đặc biệt, hướng đến xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước.

Tại hội nghị, đại diện Thanh tra TPHCM góp ý, cần làm rõ hơn phạm vi của công nghiệp văn hóa và đối tượng được thụ hưởng. Chẳng hạn, có điều quy định về ẩm thực, kiến trúc, quảng cáo; có điều/khoản thì quy định về hoạt động của các quỹ và dịch vụ tài chính; chủ thể thực hiện hoạt động hỗ trợ chuỗi dịch vụ,... Vì vậy, phạm vi quy định còn rộng, cần phải xác định cụ thể, trực tiếp giữa hoạt động công nghiệp văn hóa và chủ thể cung cấp dịch vụ hỗ trợ. Từ đó, bảo đảm chính sách thống nhất cho các đối tượng thụ hưởng luật này.

Nhiều ý kiến cũng đề nghị làm rõ định lượng, định tính trong các điều/khoản của dự thảo. Nội dung dự thảo cho phép UBND cấp tỉnh được chấp thuận chủ trương, đồng thời chấp thuận cho nhà đầu tư thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư "nếu dự án có vai trò hình thành, dẫn dắt hệ sinh thái công nghiệp văn hóa". Tuy nhiên, các ý kiến cho rằng, việc định lượng được "vai trò hình thành, dẫn dắt" là rất khó, còn chung chung. Vì vậy, các thuật ngữ về "hình thành hệ sinh thái", "dẫn dắt hệ sinh thái", "dự án ưu tiên" cần phải làm rõ.

Tại hội nghị, các ý kiến cũng đóng góp ý kiến cho dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi). Dự thảo Luật này gồm 8 chương, 52 điều, đề xuất nhiều thay đổi nhằm đơn giản hóa thủ tục gia nhập thị trường, phát triển mạng bưu chính thành hạ tầng thiết yếu của thương mại điện tử. Bên cạnh đó, luật cũng tăng cường quản lý dữ liệu, truy vết và bảo đảm an toàn trong hoạt động bưu chính.