Luật Thủ đô có hiệu lực từ 1/7: Mở ra một thời kỳ phát triển mới cho Hà Nội

Luật bám sát thực tế

Kể lại câu chuyện mùa mưa năm 2025, bà Nguyễn Thị Ngát, Tổ dân phố Dộc (phường Tây Mỗ, Hà Nội) vẫn không quên cảnh gia đình mình cùng 980 hộ dân khác sinh sống tại các tổ dân phố Dưới, Phượng, Phú Thứ... phải hứng chịu đợt ngập lụt kéo dài nhiều ngày khiến cuộc sống và sinh hoạt gia đình bị đảo lộn. Bà hy vọng mùa mưa năm nay tình trạng ngập lụt sẽ không còn diễn ra nữa.

Giải đáp những băn khoăn của người dân, ông Trần Thanh Hải - Chủ tịch UBND phường Tây Mỗ tự tin, mùa mưa năm 2026 người dân nhiều tổ dân phố trên địa bàn phường sẽ không còn phải sống trong lo âu vì ngập lụt. Hệ thống hồ chứa nước Đồng Bông kết hợp với hệ thống trạm máy bơm Cầu Ngà được nâng cấp xây mới sẽ đủ khả năng chống úng ngập. Điểm nhấn ở đây, các dự án này đã được Hà Nội tiến hành trên nền tảng của Luật Thủ đô với quyết tâm tiến hành dự án nhanh nhất, đảm bảo đời sống người dân tốt nhất. Như vậy, Luật Thủ đô đã đi vào cuộc sống bằng những gì thiết thực nhất.

Phó Chủ tịch UBND xã Phú Cát Hoàng Quốc Cường cho biết, Luật Thủ đô năm 2026 đang tạo kỳ vọng lớn đối với chính quyền cơ sở khi tăng cường phân cấp, phân quyền và cắt giảm các khâu trung gian. Trước đây nhiều vấn đề liên quan đến trật tự đô thị, môi trường, hạ tầng hay thủ tục hành chính phải xin ý kiến cấp trên nên thời gian xử lý kéo dài. Khi được trao thêm thẩm quyền, chính quyền cấp xã sẽ chủ động hơn trong giải quyết các vấn đề phát sinh, phục vụ người dân nhanh chóng và hiệu quả hơn.

Tại phường Phúc Lợi, Phó Chủ tịch UBND phường Bùi Anh Tuấn nhấn mạnh, việc triển khai thực hiện Luật Thủ đô năm 2026 gắn chặt với các nhiệm vụ trọng tâm của địa phương như xây dựng đô thị văn minh, bảo vệ môi trường, giữ gìn an ninh trật tự, tăng cường hiệu quả quản lý đất đai, bảo đảm trật tự an toàn giao thông và xây dựng đời sống văn hóa tại các tổ dân phố. Không cần đợi đến ngày 1/7, những ngày này toàn phường đã chuẩn bị tâm thế chào đón và vận hành Luật Thủ đô vào quản lý của cả hệ thống chính trị phường cũng như đời sống nhân dân.

Luật Thủ đô đã được áp dụng ngay trong Kỳ họp thứ Ba Hội đồng nhân dân (HĐND) phường Xuân Đỉnh Khoá II, Nhiệm kỳ 2026 – 2031. Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Nguyễn Tiến Thành, thời gian qua hệ thống chính trị phường đã tập trung đổi mới phương thức lãnh đạo, quản lý, điều hành theo hướng gần dân, sát dân, lấy người dân làm trung tâm phục vụ; phát huy tinh thần "Kỷ cương - Trách nhiệm - Hành động - Sáng tạo - Phát triển" trong thực hiện nhiệm vụ.

HĐND phường áp dụng ngay Luật Thủ đô vào việc xem xét và thông qua nhiều chỉ tiêu quan trọng trên các lĩnh vực kinh tế, đô thị, môi trường, cải cách hành chính, chuyển đổi số và văn hóa - xã hội. Trong đó, phấn đấu đến năm 2027 đạt chuẩn đô thị văn minh; hoàn thành xây dựng 2 tuyến đường trên 30m, 5 tuyến đường dưới 30m; xây dựng mới 4 trường học; phát triển ít nhất 5 tuyến phố thông minh; đạt tỷ lệ 100% hộ dân sử dụng nước sạch; 100% cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo được xếp hạng được số hóa dữ liệu; tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt từ 98% trở lên…

Hướng tới tính chiến lược

GS. TS Hoàng Văn Cường- Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, đại biểu Quốc hội khoá XV nhận xét, Luật Thủ đô hướng tới tính chiến lược như phát triển đô thị gắn với hệ thống đường sắt đô thị; phát triển không gian ngầm; khai thác không gian sông Hồng; chuyển đổi giao thông xanh; bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa. Đáng chú ý, nghị quyết về các dự án đầu tư khẩn cấp, công trình khẩn cấp sẽ giúp Hà Nội xử lý nhanh hơn các vấn đề dân sinh cấp bách như chống ngập úng, cải tạo sông hồ, hệ thống thoát nước. Thành phố sẽ có điều kiện chuyển từ tư duy ứng phó sang chủ động phòng ngừa, thích ứng với biến đổi khí hậu và các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Trưởng phòng phổ biến, giáo dục pháp luật, Sở Tư pháp Hà Nội Vũ Thị Thanh Tú cho biết, thời điểm này Sở Tư pháp đang được nhiều xã, phường mời tới để truyền đạt các nội dung cơ bản của Luật Thủ đô năm 2026, gần đây nhất là xã Tây Phương và phường Yên Hoà. Luật có nhiều nội dung mang tính đột phá về thể chế, tư duy phát triển và không gian phát triển; tập trung vào các nhóm chính sách lớn như: phân cấp, phân quyền, trao quyền chủ động cho Hà Nội trong tổ chức bộ máy, quản lý biên chế, ngân sách; phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng; chỉnh trang, tái thiết đô thị; bảo vệ môi trường, quản lý tài nguyên; bảo đảm trật tự, an toàn đô thị; phát triển văn hóa, giáo dục, y tế, khoa học công nghệ; cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với các lĩnh vực mới như chuyển đổi số, kinh tế xanh, trí tuệ nhân tạo.

Tại các buổi tuyên truyền, Sở Tư pháp đã làm nổi bật tinh thần phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho chính quyền địa phương. Theo đó, Luật giao cho chính quyền thành phố Hà Nội 199 thẩm quyền đặc thù, tạo bước chuyển quan trọng trong nâng cao tính chủ động, tự chủ và tự chịu trách nhiệm trong quản lý, điều hành, đồng thời kịp thời tháo gỡ những vướng mắc từ thực tiễn.

Nội dung về quy hoạch, xây dựng và phát triển đô thị của Luật Thủ đô thời điểm này đang được Đoàn luật sư TP Hà Nội kết hợp với UBND nhiều phường của Hà Nội tuyên truyền kĩ tới cán bộ và nhân dân. Theo Luật sư Huỳnh Phương Nam, Chủ nhiệm Đoàn Luật sư TP Hà Nội, Luật định hướng Hà Nội phát triển theo mô hình “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, gắn với xây dựng đô thị thông minh, đô thị xanh, bền vững. Đồng thời, chú trọng đầu tư hạ tầng chiến lược, phát triển hệ thống giao thông công cộng khối lượng lớn; khai thác hiệu quả không gian ngầm, không gian tầm thấp và tầm cao; thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện trong quản lý và phát triển đô thị.