Mái chùa vang tiếng học vần

Mỗi dịp hè, nhiều ngôi chùa trong tỉnh Cà Mau lại mở những lớp học dành cho con em người Khmer. Khi đến đây, các em được bổ túc văn hóa và quan trọng nhất là được học chính ngôn ngữ của dân tộc mình để thêm hiểu, thêm yêu, giữ gìn, phát huy văn hóa tộc người Khmer.

Một ngày mới bắt đầu ở ngôi Buppharam (xã Hưng Hội, tỉnh Cà Mau), không chỉ có tiếng tụng kinh mà còn có tiếng trẻ đọc bài vang lên một góc sân, lay động cả không gian thanh tịnh. Đến với lớp học có đủ mọi lứa tuổi, từ những em mới vào học lớp 1 đến những em đang học trung học cơ sở. Xuất thân, lứa tuổi khác nhau nhưng các em có điểm chung là ham học. Lớp học ở chùa được tổ chức khá bài bản: Có bàn ghế, bảng đen, phấn trắng và cả giáo trình để giảng dạy.

Cũng như mọi hôm, hôm nay, chị Sơn Thị Sa Thia ở ấp Cái Giá dẫn cháu nội đến chùa Buppharam ( xã Hưng Hội, tỉnh Cà Mau) đi học lớp học chữ Khmer năm 2026. Đây là năm thứ hai cháu của học chương trình ngữ văn Khmer lớp 2. Cháu của chị mồ côi cha, mẹ cháu thì bệnh tật nên hằng ngày tôi quan tâm chăm sóc cháu “Tôi nghĩ là con cháu dân tộc Khmer mà không biết chữ, biết tiếng của dân tộc mình là một thiếu sót, thiệt thòi lớn. Những lớp học này là việc làm thiết thực, ý nghĩa của các bậc phụ huynh trong việc giữ gìn, phát huy tiếng nói, chữ viết của dân tộc Khmer, giúp con em mình rời xa điện thoại, màn hình tivi, máy tính,... hòa mình vào dòng chảy của văn hóa dân tộc qua các buổi học tại nhà chùa. Kết thúc học hè Hòa thượng trụ trì chùa còn phát phần thưởng tập, viết đầy đủ cho các em”, chị Thia nói.

Em Lâm Hiểu Vy, dân tộc Khmer, ngụ ấp Cái Giá, xã Hưng Hội, năm nay chuẩn bị lên lớp 6, đã nhiều năm liên tiếp tham gia lớp học chữ Khmer tại chùa Buppharam . Em chia sẻ, kỳ nghỉ Hè là khoảng thời gian để em học thêm tiếng nói, chữ viết của dân tộc mình.

“Em rất thích học chữ Khmer vì giờ đã có thể đọc và viết được. Đây là ngôn ngữ của dân tộc mình nên em muốn tìm hiểu, gìn giữ”, Hiểu Vy cho hay.

Từ khi khai giảng đến lúc kết thúc lớp trong dịp hè, Hòa thượng Tăng Sa Vong – Ủy viên Hội đồng Trị sự GHPGVN,  Phó trưởng ban Thường trực Ban Trị Sự GHPGVN tỉnh Cà Mau, Trụ trì chùa Buppharam (xã Hưng Hội) luôn động viên học sinh đi học chuyên cần, ra sức học tập để có thể đọc, viết ngôn ngữ của chính dân tộc mình, làm hành trang sau này vào Trường Phổ thông dân tộc nội trú tỉnh.

Sư Liêu Sô Quanh tu tập tại chùa Buppharam cho biết, hằng năm từ tháng 6 đến cuối tháng 8, chùa tổ chức lớp dạy chữ Khmer miễn phí cho con em đồng bào Khmer trên địa bàn. Lớp học của sư phụ trách có 45 học sinh từ lớp 1 đến lớp 2 tham gia.

“Đến chùa học chữ đã là nét sinh hoạt văn hóa của đồng bào Khmer từ nhiều năm nay. Bên cạnh hướng dẫn các em đánh vần, tập viết, các nhà sư còn dạy giữ gìn tiếng nói của dân tộc mình, dạy các cháu điều hay lẽ phải, làm theo lời Đức Phật Thích Ca để trở thành con ngoan, trò giỏi, công dân tốt. Mái chùa không chỉ là nơi sinh hoạt tôn giáo, mà còn là ngôi trường và là điểm vui chơi của học sinh”, sư Liêu Sô Quanh chia sẻ.

Theo Hòa thượng Tăng Sa Vong, Trụ trì chùa Buppharam (xã Hưng Hội, tỉnh Cà Mau), các lớp dạy tiếng Khmer có ý nghĩa quan trọng với người dân Khmer. Ngoài dạy chữ, dạy tiếng Khmer còn dạy cả văn hóa truyền thống, lịch sử, giáo lý nhà Phật và đạo làm người. Qua đó, góp phần bảo tồn, gìn giữ tiếng mẹ đẻ và giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc mình từ bao đời nay.

Hè năm nay, chùa Buppharam mở 4 lớp dạy chữ Khmer từ lớp 1 đến lớp 3 với 170 con em ở các ấp quanh chùa (ấp Đay Tà Ni, ấp Cái Giá), và dạy đến chương trình ngữ văn Khmer lớp 4. “Tiền mua, in đồng phục, trang bị tập, viết, hỗ trợ tiền giảng dạy đều do các chùa lo liệu trước. Chùa còn chuẩn bị khoản 40 triệu đồng để phát thưởng cho các em khi kết thúc lớp học hè tạo điều kiện cho các em mua đồng phục vào năm học mới”, Hòa thượng Tăng Sa Vong cho biết.

Còn tại chùa Komphirsakorprêkchru (chùa Xiêm Cán, phường Hiệp Thành), 6 lớp dạy chữ Khmer với tổng số gần 300 học sinh đã bắt đầu việc dạy và học từ tuần cuối tháng 5/2026, bao gồm 4 lớp 1, còn lại là lớp 2 và lớp 3. Các lớp học chia làm 2 ca: 13h - 15h và 15h - 17h hằng ngày, do 6 vị sư đã học xong giáo lý Pali năm thứ ba giảng dạy. Hòa thượng Dương Quân - Phó Chủ tịch Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước tỉnh, Trụ trì chùa cho biết: “Chùa có đông phật tử, khuôn viên rộng rãi nên thuận lợi mở các lớp dạy chữ. Hoạt động này hướng đến giúp các em đọc, viết chữ Khmer được”.

Hè năm nay, có 22/28 chùa Phật giáo Nam tông trong tỉnh Cà Mau có mở các lớp dạy chữ Khmer dịp hè với hơn 2.000 học sinh.

Cà Mau là địa phương có đông đồng bào Khmer sinh sống đan xen cùng với các dân tộc anh em Kinh và Hoa. Toàn tỉnh có  hơn 32.000 hộ người Khmer với trên 140.000 khẩu, tỷ lệ 6,57%. Bản sắc văn hóa độc đáo của đồng bào Khmer chính là niềm tự hào của phum, sóc. Thời gian qua, tỉnh Cà Mau đã triển khai nhiều chương trình, hoạt động nhằm chung tay bảo tồn, đánh thức giá trị của văn hóa truyền thống Khmer, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan thực hiện dự án "Bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch" nằm trong Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2030.

Tỉnh Cà Mau đã chi hàng triệu đồng hỗ trợ người dạy tiếng và chữ viết Khmer trong dịp hè. Đây là chính sách đặc thù của tỉnh, bên cạnh thực hiện đầy đủ, kịp thời những chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước đối với đồng bào dân tộc thiểu số. Qua đó đã giúp cho cơ sở hạ tầng vùng dân tộc từng bước phát triển, đời sống vật chất và tinh thần nâng lên rõ rệt. Diện mạo nông thôn vùng đồng bào dân tộc không ngừng khởi sắc, trình độ dân trí được nâng cao; bản sắc văn hóa dân tộc được giữ gìn và phát huy.