Mạnh tay với vi phạm bản quyền trên không gian mạng
Vi phạm bản quyền tại Việt Nam, đặc biệt trên môi trường số từ nhiều năm nay đã diễn ra với muôn hình vạn trạng. Có đến 80% vi phạm bản quyền đang diễn ra trên các nền tảng số, gây thiệt hại hàng nghìn tỉ đồng. Đây là một trong những vấn nạn kéo dài mà giải pháp khắc phục triệt để vẫn là một bài toán khó.
Mặc dù hành lang pháp lý liên tục hoàn thiện, với nhiều quy định chặt chẽ được bổ sung nhưng thực tế vẫn cho thấy nạn xâm phạm bản quyền như một bộ phim dài không hồi kết. Cách đây ít lâu, tại một hội thảo về Quản lý hoạt động phổ biến phim trên không gian mạng tại Việt Nam - do Cục Điện ảnh (Bộ VHTTDL) tổ chức, các nhà quản lý, nhà phát hành, phổ biến phim… tiếp tục phản ánh khi quản lý phổ biến phim trên không gian mạng vẫn vấp phải vô vàn thách thức bởi xâm phạm bản quyền. Tình trạng ăn cắp bản quyền phát hành trên không gian mạng đang gây thiệt hại vô cùng lớn cho nhà sản xuất, phát hành và phổ biến phim.
Các thống kê trước đó cũng chỉ ra cho thấy, từ sách, phim cho đến âm nhạc, hình ảnh, chương trình truyền hình hiện nay, nhiều nội dung sáng tạo đang bị sao chép, chia sẻ trái phép tràn lan trên môi trường số. Việt Nam hiện là quốc gia đứng thứ ba trong khu vực châu Á Thái Bình Dương về tỷ lệ vi phạm bản quyền, với khoảng 15.5 triệu lượt người thường xuyên truy cập các trang web chứa nội dung lậu. Đằng sau một trang phát sóng phim, bóng đá lậu là cả một hệ thống hoạt động như "doanh nghiệp ngầm". Ngoài khâu nội dung và kỹ thuật, còn có nhóm chuyên đăng tải, cập nhật và tối ưu tìm kiếm để thu hút người xem.
Thực trạng thời gian qua cho thấy rõ, trong thời đại số, khi một bức ảnh, bài hát hay tác phẩm nghệ thuật, một bộ phim… chỉ cần vài cú nhấp chuột là có thể bị sao chép và lan truyền tràn lan, nhiều nghệ sĩ, ca sĩ, nhiếp ảnh gia đã trở thành nạn nhân của nạn vi phạm bản quyền. Công sức sáng tạo, thời gian lao động và giá trị tinh thần mà họ dồn tâm huyết đều có thể bị đánh cắp dễ dàng, không được tôn trọng cũng như không nhận lại được quyền lợi xứng đáng.
Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, thực hiện trên toàn quốc từ ngày 7/5/2026 đến ngày 30/5/2026, theo tinh thần không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Đáng chú ý, lần này Chính phủ yêu cầu tập trung triệt phá các website phim lậu, truyền hình lậu, âm nhạc lậu và trò chơi điện tử vi phạm bản quyền có lượng truy cập lớn.
Động thái này được đưa ra trong bối cảnh tình trạng vi phạm bản quyền trên môi trường số tiếp tục diễn biến phức tạp, gây thất thu lớn cho ngành công nghiệp nội dung số, ảnh hưởng môi trường đầu tư và làm suy giảm hiệu quả thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ.
Công điện cũng nhấn mạnh, dù công tác đấu tranh chống xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ thời gian qua đã đạt nhiều kết quả tích cực, song vi phạm vẫn diễn ra ở nhiều lĩnh vực, đặc biệt trên không gian mạng. Nhiều website phát tán phim, chương trình truyền hình, âm nhạc và trò chơi điện tử lậu hoạt động công khai, thu hút lượng truy cập lớn nhưng chưa được xử lý triệt để.
Để xử lý triệt để, Thủ tướng yêu cầu nhiều bộ, ngành cùng vào cuộc, lập tổ công tác liên ngành từ Trung ương đến địa phương. Trong đó, chính phủ đặt mục tiêu số vụ xử lý vi phạm bản quyền trong tháng 5/2026 phải tăng ít nhất 20% so với cùng kỳ năm trước.
Điều này thể quyết tâm siết vi phạm bản quyền trên không gian mạng. Muốn xây dựng một môi trường số an toàn, minh bạch và tôn trọng chất xám, muốn thúc đẩy công nghiệp văn hóa, công nghiệp sáng tạo, không thể thiếu sự thay đổi từ chính người dùng. Một lựa chọn đúng sẽ góp phần giữ gìn không gian văn hóa số lành mạnh và bền vững.
