Mở lối phát triển công nghệ cho mục tiêu tăng trưởng

Không thể chỉ dựa vào động lực truyền thống

Để hiện thực hóa quyết tâm tăng trưởng 2 con số, Việt Nam không thể chỉ dựa vào những động lực truyền thống. Một nền kinh tế muốn tăng trưởng nhanh hơn phải tạo ra năng suất cao hơn, giá trị gia tăng lớn hơn và những không gian phát triển mới. Điều đó đòi hỏi cải cách thể chế phải đi trước, nguồn lực phải được khơi thông và doanh nghiệp (DN) phải thực sự trở thành trung tâm của quá trình phát triển.

TS Nguyễn Minh Thảo - Trưởng ban Nghiên cứu môi trường kinh doanh và Năng lực cạnh tranh, Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế-tài chính (Bộ Tài chính) khẳng định, với mục tiêu tăng trưởng 2 con số thì vai trò của DN rất quan trọng. Bởi vì không có DN thì chúng ta không thể có động lực, không thể khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng.

Theo bà Thảo, DN không chỉ cần chính sách ưu đãi mà còn cần môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch, thông thoáng, giảm gánh nặng thủ tục, chi phí tuân thủ thấp. Cần khẩn trương hiện thực hóa các phương án về cắt giảm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính; gắn với chất lượng chuyển đổi số và sự đồng hành của chính quyền, thu hẹp khoảng cách từ chính sách đến thực thi. Cùng với đó, tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý khuyến khích DN nghiên cứu, phát triển khoa học - công nghệ và tạo động lực đổi mới sáng tạo; từ đó tạo nền tảng để DN đóng góp cho tăng trưởng bứt phá.

Đồng quan điểm, Cục trưởng Phát triển DN tư nhân và Kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) Bùi Anh Tuấn cũng nhận định, mục tiêu cao nhất là hướng tới xây dựng môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch, ổn định, an toàn, bình đẳng, dễ thực thi, chi phí thấp, đồng thời bảo vệ hữu hiệu quyền tài sản, quyền tự do kinh doanh hợp pháp, quyền bình đẳng với các thành phần kinh tế khác trong tiếp cận các nguồn lực và cơ hội kinh doanh. Cần một nền tảng thể chế vững chắc, ổn định và nhất là một không gian phát triển đủ rộng, đủ an toàn để DN có thể “tự lớn lên”.

Theo ông Tuấn, Nghị quyết 68 - NQ/TW đã khẳng định: Kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, không chỉ là sự thay đổi rất lớn về tư duy phát triển, mà đồng thời là mệnh lệnh cải cách đối với các cơ quan hoạch định và thực thi chính sách. Giai đoạn 2026-2030, trọng tâm không phải là có thêm nhiều chính sách, mà là cụ thể hóa và thực thi các chính sách một cách hiệu quả, thực chất. Bên cạnh đó, rất cần cơ chế giám sát thực thi để bảo đảm thực chất là cắt giảm, tránh tình trạng điều kiện kinh doanh ẩn dưới các tiêu chuẩn, quy chuẩn. Điều này cần sự rà soát, đánh giá khi ban hành và đặc biệt là sự phản ánh, phản hồi trực tiếp từ cộng đồng doanh nghiệp.

Công nghệ là chìa khoá bứt phá

Khát vọng vươn lên của DN Việt Nam chưa bao giờ thiếu. Từ những DN khởi nghiệp với quy mô nhỏ, nhiều DN đã kiên trì đổi mới, đầu tư công nghệ, học hỏi kinh nghiệm quốc tế để từng bước bước vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Câu chuyện của Hanel PT sau 26 năm phát triển, trở thành nhà cung cấp trực tiếp cho các tập đoàn lớn và tham gia vào lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn là minh chứng cho năng lực và ý chí vươn lên của DN Việt. Tuy nhiên, khát vọng thôi chưa đủ để tạo nên những “đại bàng”. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, cơ hội chỉ dành cho những DN đủ năng lực và được chuẩn bị kịp thời. Vì vậy, cùng với sự nỗ lực tự thân, DN cần được nâng đỡ và nuôi dưỡng bằng những chính sách cụ thể, từ vốn, đất đai, chi phí logistics đến đào tạo nhân lực, chuyển giao tri thức và kết nối với khu vực FDI.

Theo bà Trần Thị Thu Trang - Chủ tịch Công ty Cổ phần Công nghệ thế hệ mới Hanel PT, Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất công nghiệp tỉnh Bắc Ninh, để DN Việt có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu, điều quan trọng trước hết là DN phải có khát vọng vươn lên và sẵn sàng đầu tư đổi mới công nghệ. Bởi các tập đoàn lớn của Nhật Bản, Mỹ, Hàn Quốc hay Đài Loan (Trung Quốc) đều đã có những nhà cung cấp ổn định. Muốn họ lựa chọn mình, DN phải tạo ra sự khác biệt bằng chất lượng sản phẩm, năng lực quản trị, công nghệ và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Vì vậy, thay vì chỉ chờ đợi sự hỗ trợ, DN cần chủ động đổi mới, đầu tư cho công nghệ để nâng cao năng suất và sức cạnh tranh, không chỉ ở thị trường trong nước mà cả trên thị trường quốc tế.

Từ thực tế của Hanel PT, bà Trang cho biết, DN từng tập trung bán hàng cho các DN FDI ở nước ngoài để hướng tới xuất khẩu. Tuy nhiên, những năm gần đây, DN chuyển hướng tăng cường cung ứng sản phẩm cho các DN FDI đang đầu tư tại Việt Nam. Theo bà, nếu DN Việt chưa thể cạnh tranh và bán được hàng ngay trên sân nhà thì càng khó vươn ra thị trường quốc tế. Việc đầu tư công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và năng lực quản trị chính là điều kiện để DN từng bước trở thành nhà cung cấp trong hệ sinh thái sản xuất của các tập đoàn lớn.

Quyết tâm tăng trưởng 2 con số đòi hỏi một tư duy phát triển tương xứng. Không thể chỉ yêu cầu DN tăng tốc khi con đường tiếp cận vốn, đất đai, công nghệ, dữ liệu và thị trường vẫn còn nhiều rào cản. Muốn nền kinh tế bứt phá, phải mở lối cho DN lớn lên; muốn DN lớn lên nhanh hơn, phải mở lối cho công nghệ trở thành động lực sản xuất thực sự.

Tăng trưởng 2 con số vì thế không chỉ là câu chuyện của GDP. Đó là cuộc đua nâng cao năng suất của cả nền kinh tế. Và trong cuộc đua ấy, công nghệ phải được mở lối, đổi mới sáng tạo phải được nuôi dưỡng, còn DN Việt Nam phải được trao một không gian đủ rộng để biến khát vọng thành năng lực cạnh tranh và biến năng lực cạnh tranh thành động lực tăng trưởng mới.