Mở “luồng xanh” cho nhà ở xã hội
TPHCM quyết định đưa các dự án nhà ở xã hội (NƠXH) vào “luồng xanh”, tức là nhóm ưu tiên trong giải quyết thủ tục hành chính (TTHC). Đây là tín hiệu tích cực, trong bối cảnh nhu cầu nhà ở của người thu nhập thấp và công nhân lao động tại đô thị lớn nhất cả nước ngày càng cấp bách, khi nguồn cung NƠXH nhiều năm qua vẫn còn “nhỏ giọt”.
Điểm đáng chú ý trong quyết sách mới của TPHCM là cùng với cơ chế ưu tiên cho NƠXH, thành phố cũng chuẩn hóa thêm quy trình thực hiện dự án. Theo đó, đối với dự án NƠXH không sử dụng vốn đầu tư công, tổng thời gian giải quyết thủ tục của cơ quan nhà nước được quy định tối đa 132 ngày với 7 bước. Các bước bao gồm, chấp thuận chủ trương đầu tư và giao chủ đầu tư; thẩm định, phê duyệt quy hoạch chi tiết 1/500; giao đất hoặc cho thuê đất; cấp giấy phép xây dựng; và các thủ tục liên quan đến nghiệm thu, xác định giá bán, giá thuê mua.
Việc xác định rõ thời gian cho từng khâu, là thay đổi đáng ghi nhận, bởi vì lâu nay, nhiều doanh nghiệp cho rằng, TTHC về NƠXH thường kéo dài do hồ sơ phải đi qua nhiều cơ quan, mỗi bước lại có nguy cơ phát sinh yêu cầu bổ sung, chỉnh sửa. Khi quy trình được “đóng khung” về thời gian, ít nhất doanh nghiệp có thể chủ động hơn trong kế hoạch đầu tư và tiến độ dự án.
Đối với dự án sử dụng vốn đầu tư công, TPHCM giảm quy trình còn 8 bước với tổng thời gian tối đa 122 ngày (không tính bước đăng ký kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn). Cách tiếp cận này cho thấy, nỗ lực của chính quyền thành phố trong việc rút ngắn quy trình hành chính vốn được xem là “nút thắt” lớn của nhiều dự án bất động sản, đặc biệt là NƠXH.
Tuy nhiên, điểm then chốt không chỉ nằm ở việc quy định thời gian trên giấy tờ, mà ở khả năng thực thi trong thực tế. Một dự án dù được ưu tiên về thủ tục nhưng nếu quá trình phối hợp giữa các sở, ngành không thông suốt thì thời gian giải quyết vẫn có thể kéo dài. Chính vì vậy, việc đưa các dự án NƠXH vào “luồng xanh” được xem là bước đi quan trọng.
Theo chỉ đạo của Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được, các sở - ngành cùng chính quyền địa phương phải tiếp nhận và xử lý hồ sơ đúng thẩm quyền, đúng thời hạn. Đồng thời, cán bộ có kinh nghiệm sẽ được phân công trực tiếp hướng dẫn doanh nghiệp, thậm chí, xem trước hồ sơ khi nhà đầu tư có đề nghị để hạn chế sai sót. Cách làm này nếu thực hiện nghiêm túc, có thể giúp giảm đáng kể tình trạng hồ sơ “đi tới đi lui” giữa các cơ quan, vốn là nguyên nhân khiến nhiều dự án mất hàng năm chỉ để hoàn tất thủ tục.
Song song với việc tháo gỡ thủ tục cho doanh nghiệp, cơ quan quản lý cũng siết chặt quy định liên quan đến bán và cho thuê NƠXH, nhằm bảo đảm đúng đối tượng thụ hưởng. Chủ đầu tư phải công bố đầy đủ thông tin dự án sau 30 ngày khởi công và công khai giá bán, giá thuê hoặc thuê mua trước thời điểm nhận hồ sơ ít nhất 30 ngày. Đáng chú ý, chủ đầu tư không được ủy quyền cho tổ chức hay cá nhân khác ký hợp đồng đặt cọc hoặc mua bán nhà ở hình thành trong tương lai, nhằm hạn chế tình trạng đầu cơ hoặc trục lợi chính sách.
Áp lực phát triển NƠXH tại TPHCM hiện rất lớn. Trong đề án xây dựng 1 triệu căn NƠXH của Chính phủ đến năm 2030, thành phố được giao chỉ tiêu phát triển 199.400 căn. Nếu tiến độ triển khai không được cải thiện mạnh mẽ, mục tiêu này sẽ rất khó hoàn thành. Theo kế hoạch, trong năm 2026, TPHCM dự kiến triển khai 8 dự án NƠXH trên các khu đất do nhà nước quản lý, với khả năng cung cấp khoảng 28.000 căn hộ. Thành phố cũng đặt mục tiêu rút ngắn thời gian thi công dự án từ 18 tháng xuống còn 12 tháng để sớm tăng nguồn cung.
Rõ ràng, cơ chế “luồng xanh” cho NƠXH là bước đi cần thiết. Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, điều quan trọng không chỉ là quy trình mới, mà là sự quyết liệt và đồng bộ trong thực thi của toàn bộ hệ thống quản lý. Chỉ khi thủ tục thật sự thông thoáng, nguồn cung NƠXH mới có thể tăng tốc như kỳ vọng.
