Mở rộng giảm trừ thuế thu nhập cá nhân

Thu nhập 28 triệu đồng/tháng có thể chưa phải nộp thuế TNCN

Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân đang được Bộ Tài chính lấy ý kiến đã đề xuất nhiều điều chỉnh quan trọng theo hướng nâng mức miễn, giảm và mở rộng các khoản khấu trừ. Trong đó cơ quan đề xuất bổ sung cơ chế giảm trừ đối với các khoản chi cho y tế và giáo dục – đào tạo của người nộp thuế và người phụ thuộc.

Theo dự thảo, cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công được phép khấu trừ các khoản chi này khỏi thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế TNCN, nếu có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ.

Bộ Tài chính đưa ra hai phương án xây dựng mức giảm trừ. Với phương án 1, căn cứ mức chi tiêu bình quân cho y tế và giáo dục – đào tạo theo số liệu đến năm 2026, chi phí khám chữa bệnh tại các cơ sở y tế trong nước được giảm trừ tối đa 20 triệu đồng/năm. Đối với chi phí giáo dục – đào tạo, mức giảm trừ tối đa là 21 triệu đồng/năm, áp dụng cho học phí từ bậc mầm non đến đại học và các khóa đào tạo kỹ năng theo quy định.

Phương án 2 được xây dựng theo hướng dự trù cho các năm tiếp theo và bám sát xu hướng tăng chi tiêu của người dân. Theo đó, chi phí khám chữa bệnh được giảm trừ tối đa 23 triệu đồng/năm, trong khi chi phí giáo dục – đào tạo được giảm trừ tối đa 24 triệu đồng/năm.

Để được áp dụng giảm trừ, người nộp thuế phải có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ. Riêng với chi phí y tế, cần bổ sung bảng kê chi phí khám chữa bệnh theo quy định của Bộ Y tế. Đồng thời, các khoản chi này không được thanh toán từ ngân sách nhà nước, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế hoặc các chương trình hỗ trợ khác.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, nếu áp dụng phương án 2, người nộp thuế có 1 người phụ thuộc sẽ được giảm trừ 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho người phụ thuộc. Cùng với đó là mức giảm trừ chi phí y tế và giáo dục tương ứng khoảng 1,9 triệu đồng và 2 triệu đồng/tháng.

Tổng mức giảm trừ khi đó có thể đạt khoảng 25,6 triệu đồng/tháng, tương đương hơn 307 triệu đồng mỗi năm, cao gấp gần 2,45 lần thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam năm 2025.

Với mức giảm trừ này, người có thu nhập khoảng 28 triệu đồng/tháng, có 1 người phụ thuộc và phát sinh chi phí y tế, giáo dục ở mức tối đa có thể chưa phải nộp thuế TNCN. Nghĩa vụ thuế chỉ bắt đầu phát sinh khi thu nhập vượt khoảng 28,63 triệu đồng/tháng, với thuế suất 5%.

Tuy nhiên, việc mở rộng các khoản giảm trừ cũng có thể làm giảm nguồn thu ngân sách. Bộ Tài chính ước tính tổng mức giảm thu khoảng 7.697 tỷ đồng mỗi năm nếu chính sách được áp dụng.

Dù vậy, cơ quan soạn thảo cho rằng quy định mới sẽ góp phần giảm gánh nặng chi phí y tế, giáo dục cho người dân, đồng thời khuyến khích đầu tư vào các lĩnh vực này, qua đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và cải thiện phúc lợi xã hội.

PGS.TS Lê Xuân Trường, Trưởng Khoa Thuế và Hải quan (Học viện Tài chính) chia sẻ quan điểm nên chọn phương án 2 với mức 23 triệu đồng/năm đối với khoản chi cho y tế và 24 triệu đồng/năm đối với khoản chi cho giáo dục - đào tạo. Bởi vì phương án này đã tính đến mức độ trượt giá và sự thay đổi chi phí trong những năm tiếp theo, trong khi phương án 1 chỉ phù hợp với chi phí ở thời điểm hiện tại.

Thực tế, cả 2 phương án đều có cơ sở từ số liệu thống kê về chi phí y tế và giáo dục trung bình của người dân. Tuy nhiên, điểm khác biệt là phương án 2 đã tính đến xu hướng biến động chi phí trong tương lai. Khi đã tính đến yếu tố này thì trước mắt sẽ có lợi hơn cho người nộp thuế, đồng thời kéo dài thời gian cần điều chỉnh lại mức giảm trừ tối đa.

Hướng tới công bằng thực chất

Ngoài ra dự thảo cũng đề cập thêm khoản tiền ăn giữa ca, ăn trưa. Cơ quan dự thảo tiếp tục giữ nguyên nguyên tắc không tính vào thu nhập chịu thuế đối với trường hợp người sử dụng lao động tổ chức bữa ăn dưới các hình thức như trực tiếp nấu ăn, mua suất ăn hoặc cấp phiếu ăn không tính vào thu nhập chịu thuế của cá nhân vẫn như hiện hành (không khống chế mức). Đây là quy định ổn định, bảo đảm quyền lợi của người lao động và tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động chăm lo phúc lợi.

Tuy nhiên, với trường hợp chi bằng tiền thay cho tổ chức nấu ăn, mua suất ăn, phiếu ăn dự thảo đề xuất nâng mức miễn thuế lên 1,2 triệu đồng/người/tháng; phần vượt mức này mới tính vào thu nhập chịu thuế. Mức đề xuất này được xác định trên cơ sở cập nhật các chỉ tiêu kinh tế - xã hội: thu nhập bình quân đầu người khu vực thành thị năm 2024 tăng 1,51 lần so với năm 2016; chi tiêu bình quân tăng khoảng 1,23 - 1,38 lần; trong khi chỉ số giá tiêu dùng giai đoạn 2016 - 2025 duy trì mức tăng bình quân khoảng 3 -3,6%/năm.

So với mức 730.000 đồng/tháng từng được quy định tại Thông tư số 26/2016/TT-BLĐTBXH (đã bị bãi bỏ), mức 1,2 triệu đồng/người/tháng tăng khoảng 1,64 lần. Việc điều chỉnh lên 1,2 triệu đồng vì vậy không chỉ mang tính cập nhật mà còn góp phần bảo đảm nguyên tắc đánh thuế trên thu nhập thực, tránh việc đánh thuế vào những khoản chi tiêu mang tính thiết yếu của người lao động.

Việc nâng trần khấu trừ được đặt trong bối cảnh nhu cầu bảo đảm an sinh dài hạn gia tăng, đồng thời phù hợp với mức chi phí được trừ của doanh nghiệp đối với các khoản đóng góp cho người lao động theo quy định hiện hành. Qua đó, chính sách thuế không chỉ giảm nghĩa vụ trước mắt mà còn tạo động lực khuyến khích người dân tham gia các sản phẩm bảo hiểm, hình thành nguồn tích lũy dài hạn.

Một điểm mới mang tính nhân văn được dự thảo cụ thể hóa là quy định không tính vào thu nhập chịu thuế đối với các khoản trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc, kể cả phần chi vượt mức quy định tại Bộ luật Lao động nếu đã được quy định rõ trong nội quy, quy chế hoặc thỏa ước lao động tập thể, hợp đồng lao động. Quy định này bảo đảm người lao động nhận được đầy đủ sự hỗ trợ khi mất việc mà không phát sinh nghĩa vụ thuế bổ sung, thể hiện rõ vai trò chia sẻ của chính sách thuế trong những thời điểm khó khăn.

Bên cạnh đó, dự thảo cũng đề xuất giảm 50% thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ lợi tức của nhà đầu tư cá nhân khi tham gia quỹ đầu tư chứng khoán, quỹ đầu tư bất động sản thành lập theo Luật Chứng khoán trong giai đoạn 5 năm (từ ngày 1/7/2026 đến hết ngày 30/6/2031). Chính sách này hướng tới khuyến khích dòng vốn đầu tư gián tiếp, góp phần phát triển thị trường vốn theo hướng ổn định, dài hạn.