Một năm vận hành chính quyền địa phương hai cấp ở Hà Nội: Từ tinh gọn bộ máy đến nâng tầm quản trị Thủ đô

Chiều 9/6, Thành ủy Hà Nội tổ chức hội nghị sơ kết một năm vận hành bộ máy của hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn thành phố. Hội nghị được kết nối trực tuyến tới toàn bộ các đảng bộ trực thuộc và 126 xã, phường trên địa bàn.

Chủ trương đúng, phù hợp thực tiễn

Phát biểu khai mạc hội nghị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng nhấn mạnh, việc sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm xây dựng nền hành chính hiện đại, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, hướng tới mục tiêu gần dân, sát dân và phục vụ nhân dân tốt hơn.

Thực hiện chủ trương này, Hà Nội đã tiến hành sắp xếp 30 đơn vị hành chính cấp huyện và 526 đơn vị hành chính cấp xã thành 126 xã, phường mới. Đây là nhiệm vụ có quy mô rất lớn, chưa từng có tiền lệ, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị.

Trong quá trình triển khai, thành phố đã chủ động tháo gỡ các khó khăn phát sinh, hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền, chuẩn hóa hơn 2.000 quy trình nghiệp vụ và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong điều hành. Hệ thống hạ tầng số được xây dựng đồng bộ theo bốn trục gồm: Đảng, HĐND, UBND và MTTQ, góp phần bảo đảm hoạt động của bộ máy diễn ra thông suốt.

Theo Bí thư Thành ủy Hà Nội, kết quả thực tiễn cho thấy mô hình chính quyền địa phương hai cấp là chủ trương đúng đắn, phù hợp với yêu cầu phát triển của Thủ đô. Phương thức điều hành đang dần chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại; từ chính quyền quản lý sang chính quyền phục vụ; từ xử lý công việc theo quy trình nhiều tầng nấc sang mô hình điều hành trực tiếp, nhanh chóng và hiệu quả hơn…

Một trong những điểm nổi bật của quá trình sắp xếp là việc giảm tới 76% số đơn vị hành chính cấp xã. Tuy nhiên, mục tiêu không chỉ dừng ở việc tinh giản đầu mối mà còn hướng tới tổ chức lại không gian phát triển và tái cấu trúc mô hình quản trị đô thị.

Hiện nay, 126 xã, phường của Hà Nội trực tiếp quản lý hơn 5.463 thôn, tổ dân phố và phục vụ gần 8,9 triệu người dân. Dù khối lượng công việc rất lớn, song bộ máy mới vẫn duy trì ổn định hoạt động, bảo đảm không gián đoạn việc lãnh đạo, chỉ đạo và phục vụ nhân dân.

Đáng chú ý, tư duy quản lý đã có nhiều thay đổi. Nếu trước đây hoạt động điều hành chủ yếu theo cấp hành chính thì nay chuyển mạnh sang quản trị địa bàn, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu được đề cao, trong khi chính quyền cơ sở được trao thêm thẩm quyền để chủ động giải quyết các vấn đề phát sinh.

Thành phố đã giao cho cấp xã thực hiện 929 nhiệm vụ và ủy quyền giải quyết 76 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền của UBND TP. Việc phân quyền mạnh mẽ giúp rút ngắn thời gian xử lý công việc, giảm áp lực cho cấp trên và tăng tính chủ động cho cơ sở. Chỉ trong chưa đầy một năm, các xã, phường đã tiếp nhận và giải quyết hơn 2,26 triệu hồ sơ thuộc các nhiệm vụ được phân cấp từ cấp huyện và thành phố…

Bước tiến trong cải cách hành chính và chuyển đổi số

Song hành với việc kiện toàn bộ máy, Hà Nội đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số nhằm nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Hiện thành phố đã công khai 100% thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền các cấp chính quyền; triển khai 2.077 thủ tục hành chính, trong đó có 1.118 thủ tục đủ điều kiện cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Đồng thời, hơn 2.000 quy trình nội bộ được chuẩn hóa và số hóa.

Trong năm 2025, Hà Nội tiếp nhận mới hơn 3,5 triệu hồ sơ hành chính, trong đó trên 2,1 triệu hồ sơ được thực hiện trực tuyến. Đặc biệt, hơn 619.000 hồ sơ được giải quyết không phụ thuộc địa giới hành chính, giúp người dân giảm thời gian đi lại và chi phí thực hiện thủ tục.

Việc đưa vào hoạt động Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố cùng hệ thống điểm phục vụ tại 126 xã, phường đang từng bước tạo dựng mô hình phục vụ tập trung, chuyên nghiệp và hiện đại.

Một điểm sáng khác là ứng dụng Công dân Thủ đô số iHanoi với hơn 6,2 triệu tài khoản đăng ký. Thông qua nền tảng này, hàng trăm nghìn phản ánh, kiến nghị của người dân đã được tiếp nhận và xử lý, góp phần tăng cường tương tác giữa chính quyền với người dân, nâng cao tính công khai, minh bạch trong quản lý nhà nước...

Tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội

Những chuyển biến trong tổ chức bộ máy và cải cách hành chính đã tạo nền tảng quan trọng cho sự phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô.

Năm 2025, GRDP của Hà Nội tăng 8,16%; tổng thu ngân sách nhà nước đạt hơn 711 nghìn tỷ đồng, tăng 38,4% so với năm trước. Thu hút đầu tư nước ngoài đạt 4,4 tỷ USD, tăng 169%; có khoảng 32.400 doanh nghiệp thành lập mới.

Bước sang quý I/2026, kinh tế thành phố tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực với GRDP tăng 7,87%; tổng thu ngân sách đạt 255 nghìn tỷ đồng; tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội đạt hơn 102 nghìn tỷ đồng.

Cùng với đó, Hà Nội đã tổ chức thành công nhiều sự kiện chính trị quan trọng, trong đó có đại hội đảng bộ các cấp và cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Đây được xem là minh chứng cho sự ổn định, thông suốt của mô hình tổ chức mới.

Bên cạnh những kết quả tích cực, lãnh đạo thành phố cũng thẳng thắn nhìn nhận vẫn còn những khó khăn, vướng mắc trong quá trình vận hành mô hình mới.

Một số vấn đề được đặt ra gồm việc hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền; nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở; khắc phục những bất cập trong hạ tầng số, dữ liệu dùng chung; đồng thời tiếp tục rà soát các quy định pháp luật còn chồng chéo, chưa phù hợp với thực tiễn.

Theo đánh giá của Thành ủy Hà Nội, việc vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ phụ thuộc vào tổ chức bộ máy mà còn đòi hỏi sự đổi mới mạnh mẽ trong phương thức lãnh đạo, điều hành và quản trị nguồn nhân lực…

Trong thời gian tới, thành phố tiếp tục quán triệt sâu sắc các chủ trương, định hướng của Trung ương và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp theo hướng gần dân, sát dân, phục vụ nhân dân tốt hơn; phát huy vai trò tiên phong của Thủ đô trong đổi mới quản trị và phát triển bền vững.

Thành phố xác định ba khâu đột phá trong thời gian tới gồm: xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới; phát triển đồng bộ hạ tầng số, dữ liệu số và chính quyền số; tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, quy hoạch, đầu tư, giải phóng mặt bằng và nguồn nhân lực để khơi thông các nguồn lực phát triển.

Thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy mô hình chính quyền hai cấp đang tạo ra những thay đổi tích cực. Tại xã Minh Châu, địa phương từng được xem là “ốc đảo” của Hà Nội với nhiều hạn chế về hạ tầng và dịch vụ công, sau gần một năm vận hành mô hình mới đã có nhiều chuyển biến đáng ghi nhận.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Minh Châu Nguyễn Đức Tiến cho biết, địa phương trở thành xã đầu tiên trong cả nước tổ chức khám sức khỏe toàn dân và lập hồ sơ sức khỏe điện tử cho 100% người dân. Tuyến xe buýt kết nối với trung tâm thành phố được đưa vào hoạt động, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đi lại, học tập và phát triển kinh tế.

Đặc biệt, mô hình “Chính quyền 2 phục vụ” được triển khai với cách làm linh hoạt: ban ngày giải quyết công việc tại trụ sở, buổi tối cán bộ trực tiếp xuống từng hộ dân để hỗ trợ thủ tục hành chính và tiếp nhận kiến nghị. Cách làm này góp phần đưa chính quyền đến gần hơn với người dân, đúng với tinh thần của mô hình quản trị mới...

Một năm vận hành, mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại Hà Nội đã bước đầu khẳng định hiệu quả thông qua việc tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và cải thiện chất lượng phục vụ người dân. Dù vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện, những kết quả đạt được cho thấy hướng đi đúng của Thủ đô trong xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp và lấy người dân làm trung tâm phục vụ. Đây cũng là tiền đề quan trọng để Hà Nội tiếp tục đổi mới quản trị, phát huy vai trò đầu tàu và tạo động lực phát triển trong giai đoạn mới.