Một số hành vi bị coi là nguy hiểm cho xã hội
Bộ Công an vừa có đề xuất tới Chính phủ bổ sung một số hành vi nguy hiểm cho xã hội. Trong đó có hành vi liên quan đến hoạt động kinh doanh, giao dịch tiền ảo, tiền kỹ thuật số, tài sản ảo trái phép; vi phạm bí mật thương mại; đốt chất thải, nhất là đối với các chất thải nguy hại…
Tại Tờ trình chính sách của dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) gửi tới Chính phủ, Bộ Công an đưa ra 7 chính sách gồm: Hoàn thiện, bổ sung các quy định về loại trừ trách nhiệm hình sự, quy định về tạm hoãn truy cứu trách nhiệm hình sự, miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt; Hoàn thiện các quy định mang tính nguyên tắc để làm cơ sở cho việc đấu tranh, phòng ngừa tội phạm và xây dựng các chương, điều cụ thể trong Bộ luật Hình sự (BLHS); Hoàn thiện quy định về hình phạt; Hoàn thiện quy định của BLHS về các tình tiết định tội, định khung hình phạt; Bổ sung các tội danh mới, các hành vi mới chưa được quy định trong BLHS; Hoàn thiện quy định về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại; Hoàn thiện các quy định nhằm khắc phục kỹ thuật lập pháp.
Theo Thượng tướng Lê Văn Tuyến - Thứ trưởng Bộ Công an, tại chính sách “Bổ sung các tội danh mới, các hành vi mới chưa được quy định trong BLHS”, Bộ Công an đề xuất bổ sung một số hành vi nguy hiểm cho xã hội trong BLHS để nội luật hóa các điều ước quốc tế, các thỏa thuận quốc tế, các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên như: Hành vi vi phạm bí mật thương mại để phù hợp với Khoản 2 Điều 18.78 Hiệp định Đối tác toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) yêu cầu các quốc gia thành viên phải xử lý hình sự và áp dụng hình phạt đối với hành vi chiếm đoạt một cách cố ý và trái phép bí mật thương mại.
Cùng với đó còn có các hành vi mua bán thai nhi; sản xuất, buôn bán hàng giả là chất hỗ trợ chế biến thực phẩm và dụng cụ bao gói, chứa đựng thực phẩm phẩm; sản xuất, buôn bán hàng kém chất lượng; vi phạm quy định về định giá, kiểm toán, kiểm định, giám định; các hành vi trong lĩnh vực ngân hàng như bảo lãnh tín dụng, quản lý tài sản bảo đảm, quản lý khoản vay sau giải ngân…
Điểm đáng lưu ý, nhóm hành vi nguy hiểm cho xã hội còn có hành vi đốt chất thải, nhất là đối với các chất thải nguy hại và hành vi gây ra trái phép tiếng ồn, độ rung và mùi vượt quy chuẩn; hành vi tận diệt đối với động vật (sử dụng các loại vật liệu, hóa chất, công cụ có tính chất tận diệt) đối với các loài động vật; hành vi phá hủy các công trình quan trọng về an ninh, trật tự; hành vi chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép tiền chất thuốc nổ…
Bộ Công an đề xuất mở rộng phạm vi chịu trách nhiệm hình sự về các tội phạm chức vụ, tham nhũng đối với khu vực kinh tế tư nhân; hành vi cố tình chậm cung cấp thông tin, tài liệu và hành vi cố tình cung cấp thông tin, tài liệu không đúng theo yêu cầu của cơ quan tiến hành tố tụng; hành vi lạm dụng tình dục trẻ em.
Hành vi liên quan đến hoạt động kinh doanh, giao dịch tiền ảo, tiền kỹ thuật số, tài sản ảo trái phép; hành vi thu thập, sử dụng, khai thác, chuyển nhượng, xử lý dữ liệu của cơ quan, tổ chức, cá nhân trái quy định của pháp luật; hành vi lập trình và sử dụng phần mềm trí tuệ nhân tạo để thực hiện tội phạm; hành vi lừa đảo qua sàn giao dịch ảo; hành vi thao túng dữ liệu mạng xã hội để trục lợi; hành vi, “phát tán deepfake”, “rửa tiền bằng tiền điện tử”; hành vi xâm phạm cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; hành vi thiết lập hệ thống để cung cấp trái phép dịch vụ phát thanh, truyền hình trên mạng internet … Đây đều là nhóm hành vi chịu trách nhiệm hình sự.
Theo Thượng tướng Lê Văn Tuyến, các loại tội phạm truyền thống đang có xu hướng cấu kết chặt chẽ, hoạt động có tổ chức, xuyên quốc gia. Đồng thời, nhiều hành vi nguy hiểm cho xã hội đến mức phải bị xử lý hình sự như các hành vi trong lĩnh vực công nghệ cao, xâm phạm dữ liệu, không gian mạng, môi trường, tài chính, tiền tệ… đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có quy định pháp luật hình sự tương ứng để kịp thời điều chỉnh và xử lý.
Qua tổng kết thực tiễn thi hành BLHS cho thấy một số điều luật thiếu cụ thể, dẫn đến cách hiểu và áp dụng chưa thống nhất giữa các cơ quan tiến hành tố tụng. Có những quy định chưa bao quát hết các hành vi nguy hiểm cho xã hội phát sinh trong thực tiễn, trong khi một số quy định khác lại có dấu hiệu chồng chéo, mâu thuẫn với các văn bản pháp luật có liên quan, đặc biệt là pháp luật về xử lý vi phạm hành chính và các luật chuyên ngành.
Vì vây, việc sửa đổi, bổ sung các tội danh mới, các hành vi mới để bảo đảm tính bao quát, toàn diện của BLHS sẽ có tính răn đe, tránh bỏ lọt hành vi phạm tội, giải quyết các vấn đề gây bức xúc trong quần chúng nhân dân.
