Mưu sinh trên thuyền thúng
Ở những vùng ven biển Hà Tĩnh, hằng ngày trên những chiếc thuyền thúng nhỏ các ngư dân vẫn ra khơi đánh bắt thủy sản. Với họ, mỗi chuyến đi biển không chỉ để mưu sinh, mà còn là hành trình giữ nghề giữa nhiều biến động.
Chênh vênh nơi đầu sóng ngọn gió
Ở các làng biển như Bắc Hải, Nam Hải (xã Thạch Khê, tỉnh Hà Tĩnh), cuộc sống của người dân hằng ngày gắn với những chiếc thuyền thúng nhỏ. Ngư dân sử dụng thuyền thúng để vươn khơi, đánh bắt thủy sản làm kế sinh nhai.
Ông Nguyễn Văn Lê (61 tuổi, ngư dân thôn Nam Hải) cho biết, mỗi chuyến đi biển thường kéo dài từ 8 đến 10 tiếng đồng hồ, phổ biến nhất là xuất phát vào cuối buổi chiều và trở về vào rạng sáng hôm sau. Trong khoảng thời gian đó, toàn bộ công việc từ thả lưới, thu lưới… đều do một người đảm nhiệm trên chiếc thuyền thúng nhỏ, trong không gian hạn chế, luôn trong tình trạng chao đảo theo từng đợt sóng.
Nghề thuyền thúng diễn ra quanh năm, nhưng cao điểm là mùa cá Nam, kéo dài từ tháng 4 đến tháng 9 âm lịch hằng năm, khi nguồn thủy sản gần bờ dồi dào hơn. Đây cũng là thời điểm hoạt động câu mực vào ban đêm diễn ra phổ biến, bởi đây là thời điểm mực xuất hiện nhiều, giá bán tương đối ổn định, tạo thêm động lực cho ngư dân bám biển.
So với tàu công suất lớn, thuyền thúng có ưu thế nhỏ gọn, linh hoạt, phù hợp với vùng nước ven bờ và điều kiện bãi cát thoải của Hà Tĩnh, nơi tàu lớn khó tiếp cận. Tuy nhiên, do không gian thuyền nhỏ hẹp khiến ngư dân làm việc trong điều kiện hạn chế, luôn phải giữ thăng bằng trên một phương tiện dễ bị ảnh hưởng bởi sóng gió.
Khi thuyền nhỏ gánh sinh kế lớn
Sau một đêm lênh đênh trên biển, những chiếc thuyền thúng lần lượt trở về bờ vào khoảng 5 giờ sáng, lúc này nhịp sống tại các làng biển lập tức trở nên sôi động. Những mẻ cá, mực, tôm vừa đánh bắt được nhanh chóng được chuyển lên bờ và bán cho thương lái ngay tại bến. Đây là thời điểm duy nhất trong ngày mà thành quả của chuyến đi được nhìn thấy rõ ràng.
Ông Nguyễn Văn Lê chia sẻ, thu nhập từ nghề không ổn định, phụ thuộc hoàn toàn vào sản lượng đánh bắt từng ngày. “Có hôm chỉ được vài trăm nghìn đồng, có hôm thì vài triệu, nhưng không phải ngày nào cũng có. Nhìn chung, nghề này thu nhập chỉ đủ trang trải sinh hoạt và nuôi con ăn học”, ông Lê nói.
Tại những khu vực như Cồn Gò (xã Cẩm Nhượng), mỗi ngày có hàng trăm chiếc thuyền thúng ra vào, không chỉ phục vụ đánh bắt gần bờ mà còn đảm nhiệm vai trò trung chuyển hải sản từ tàu lớn vào bờ do đặc điểm bãi cát thoải. Công việc này giúp duy trì hoạt động khai thác và tiêu thụ hải sản, nhưng thu nhập cũng không ổn định, phụ thuộc vào lượng tàu cập bến và nhu cầu thị trường trong từng thời điểm.
Không chỉ đối diện với thu nhập bấp bênh, ngư dân còn phải gánh nhiều rủi ro khi gặp sóng to, gió lớn cũng như chi phí nhiên liệu, sửa chữa thuyền, thay thế ngư cụ. Ông Nguyễn Văn Minh (người có hơn 30 năm gắn bó với nghề) cho biết, không ít lần đang đánh bắt thủy sản thì gặp gió lớn bất ngờ, sóng cao khiến thuyền chao đảo, buộc phải quay vào bờ gấp. Trong những tình huống đó, nếu không xử lý kịp thời, nguy cơ lật thuyền hoàn toàn có thể xảy ra.
Ông Phạm Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Thiên Cầm cho biết, địa phương đang định hướng kết hợp bảo tồn nghề truyền thống với phát triển du lịch, thông qua các hoạt động như lễ hội cầu ngư, đua thuyền, trình diễn kỹ thuật chèo thuyền thúng và trải nghiệm cho du khách. Theo ông Tuấn, việc khai thác giá trị văn hóa của thuyền thúng không chỉ giúp tăng thêm thu nhập mà còn góp phần giữ lại nét sinh hoạt đặc trưng của làng biển.
