Nâng cao ý thức phòng cháy, chữa cháy trong trường học
Cháy, nổ không chỉ đe dọa tính mạng mà còn có thể gây bỏng, ngạt khói và những tổn thương nghiêm trọng, đặc biệt đối với trẻ em. Trong công tác phòng, chống tai nạn thương tích, bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy (PCCC) tại trường học cần được quan tâm thường xuyên. Cùng với kiểm soát các nguy cơ mất an toàn, việc trang bị kiến thức, kỹ năng nhận diện nguy hiểm và thoát nạn sẽ giúp học sinh chủ động bảo vệ bản thân khi có sự cố.

Nhận diện nguy cơ, phòng ngừa tai nạn từ sớm
Theo đánh giá của Cục Bà mẹ và Trẻ em (Bộ Y tế), những năm qua, công tác bảo vệ trẻ em, trong đó có phòng, chống tai nạn thương tích, đã đạt nhiều kết quả quan trọng. Hệ thống chính sách, pháp luật liên quan đến trẻ em tiếp tục được hoàn thiện; mạng lưới dịch vụ bảo vệ trẻ em từng bước mở rộng; nhiều mô hình phòng ngừa tai nạn thương tích được triển khai tại cộng đồng, trường học và gia đình.
Tuy nhiên, để bảo vệ trẻ em hiệu quả, công tác phòng ngừa cần được thực hiện từ những nguy cơ cụ thể trong môi trường sinh hoạt, học tập hằng ngày.
Tai nạn thương tích có thể xảy ra bởi nhiều nguyên nhân như đuối nước, tai nạn giao thông, ngã, bỏng, điện giật và cháy, nổ. Trong đó, tai nạn do cháy, bỏng và ngạt khói đặc biệt nguy hiểm bởi sự cố thường diễn biến nhanh, có thể để lại hậu quả nghiêm trọng nếu trẻ không được trang bị kỹ năng ứng phó.
Thống kê của Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (Bộ Công an), trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn quốc xảy ra 1.502 vụ cháy, làm 49 người tử vong, 51 người bị thương; thiệt hại tài sản ước tính hàng trăm tỷ đồng.
Những con số này cho thấy nguy cơ cháy, nổ vẫn hiện hữu, đòi hỏi công tác phòng ngừa phải được triển khai chủ động, trong đó có các cơ sở giáo dục. Nguy cơ có thể phát sinh từ hệ thống điện, bếp ăn bán trú, phòng thí nghiệm, việc sử dụng thiết bị điện không đúng cách hoặc hoạt động xây dựng, sửa chữa trường lớp.
Vụ cháy tại khu học tạm Trường THCS Kim Liên (Hà Nội) vừa qua khiến một học sinh tử vong là lời cảnh báo về yêu cầu bảo đảm an toàn PCCC trong trường học. Đặc biệt, tại những cơ sở đang xây dựng, cải tạo hoặc tổ chức dạy học tạm, việc kiểm soát nguồn điện, nguồn nhiệt, vật liệu dễ cháy và phân tách khu vực thi công với nơi học tập phải được thực hiện nghiêm túc.
Do đó, để nâng cao ý thức phòng cháy, chữa cháy trong trường học, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 06/2022/TT-BGDĐT ngày 11/5/2022, hướng dẫn trang bị kiến thức, kỹ năng PCCC và cứu nạn, cứu hộ cho học sinh, sinh viên.
Nội dung bao gồm nhận biết nguy cơ cháy, nổ, biện pháp phòng ngừa, kỹ năng báo động, thoát nạn và thực hành các tình huống cứu nạn, cứu hộ. Bên cạnh đó, Thông tư số 18/2023/TT-BGDĐT ngày 26/10/2023 về xây dựng trường học an toàn, phòng, chống tai nạn thương tích cũng đặt ra các tiêu chí cụ thể về cơ sở vật chất, thiết bị và công tác quản lý, bảo vệ sức khỏe người học. Đây là cơ sở để các nhà trường rà soát, nhận diện và khắc phục những nguy cơ mất an toàn ngay từ sớm.
Tuyên truyền đi đôi với thực hành kỹ năng tự bảo vệ
Trao đổi về công tác bảo đảm an toàn tại cơ sở giáo dục mầm non, cô Nguyễn Thị Vân Khánh, Quản lý lớp mầm non độc lập IQ Steam (phường Yên Sở, Hà Nội) cho biết: “Với đặc thù là cơ sở giáo dục mầm non, nơi các con còn nhỏ và chưa có nhiều kỹ năng tự bảo vệ, chúng tôi xác định công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng. Nhà trường tổ chức diễn tập định kỳ nhằm giúp cán bộ, giáo viên, nhân viên nắm vững quy trình xử lý khi có sự cố, biết cách sử dụng phương tiện chữa cháy và phối hợp đưa trẻ đến khu vực an toàn.

Do vậy, qua các buổi diễn tập, giáo viên được rèn luyện khả năng giữ bình tĩnh, hướng dẫn trẻ di chuyển trật tự, tránh hoảng loạn. Đây cũng là dịp để nhà trường kiểm tra khả năng phối hợp giữa các bộ phận, kịp thời nhận diện những hạn chế trong phương án sơ tán”.
Thực tế cho thấy, tuyên truyền PCCC trong trường học cần được đổi mới theo hướng trực quan, phù hợp với tâm lý và khả năng tiếp nhận của từng lứa tuổi. Đối với trẻ mầm non, học sinh tiểu học, cần tập trung hướng dẫn các em tránh xa nguồn lửa, không nghịch bật lửa, diêm, thiết bị điện và biết gọi người lớn khi phát hiện sự cố. Với học sinh THCS, THPT, cần trang bị sâu hơn kỹ năng nhận diện nguy cơ, phát tín hiệu báo động, lựa chọn lối thoát nạn và xử lý khi gặp môi trường có khói.
Khi xảy ra cháy, học sinh cần nhanh chóng rời khỏi khu vực nguy hiểm theo hướng dẫn, di chuyển thấp người khi có khói, dùng khăn hoặc vải phù hợp che mũi, miệng để hạn chế hít phải khí độc; không chen lấn, xô đẩy, không quay lại lấy đồ dùng cá nhân hoặc tự ý trở vào khu vực cháy để cứu người.
Với các trường hợp bị bỏng, cần báo ngay cho giáo viên, nhân viên y tế; không tự ý bôi kem đánh răng, nước mắm hay các chất không rõ nguồn gốc lên vết thương. Người bị bỏng cần được đưa ra khỏi nguồn nhiệt, làm mát vùng bỏng bằng nước sạch, mát và được hỗ trợ y tế kịp thời.
Dưới góc nhìn của chuyên gia, PGS.TS Phạm Mạnh Hà (Đại học Bách khoa Hà Nội) cho rằng, khi đối mặt với đám cháy lớn, học sinh cần kiểm soát cảm xúc, tránh hoảng loạn để có thể suy nghĩ và hành động đúng đắn.
Trong đó, kỹ năng sống, kỹ năng phòng chống tai nạn thương tích cần được lồng ghép trong các môn học, hoạt động giáo dục và thực tiễn nhà trường, thay vì chỉ truyền đạt dưới dạng lý thuyết. Khả năng vận dụng kiến thức vào tình huống thực tế phụ thuộc nhiều vào cách tổ chức rèn luyện của từng cơ sở giáo dục. Nếu làm được như vậy thì số vụ tai nạn thương tích sẽ giảm đáng kể.
“Cùng với giáo dục kỹ năng cho học sinh, giáo viên và cán bộ quản lý phải nắm chắc sơ đồ thoát nạn, vị trí phương tiện chữa cháy và nhiệm vụ được phân công. Các trường cần thường xuyên kiểm tra hệ thống điện, bếp ăn, phòng thí nghiệm; bảo đảm thiết bị báo cháy, bình chữa cháy, đèn chiếu sáng sự cố, biển chỉ dẫn và lối thoát nạn hoạt động tốt. Khu vực thi công phải được rào chắn, ngăn cách với nơi học tập, không để vật liệu dễ cháy ảnh hưởng đến hoạt động dạy và học” - ông Phạm Mạnh Hà nói
Phòng, chống tai nạn thương tích cho trẻ em đòi hỏi sự quan tâm đồng bộ từ gia đình, nhà trường và cộng đồng. Khi mỗi học sinh biết nhận diện nguy cơ, mỗi giáo viên chủ động kiểm soát an toàn lớp học và mỗi nhà trường thường xuyên rà soát điều kiện cơ sở vật chất, nguy cơ cháy, bỏng, ngạt khói sẽ được phòng ngừa tốt hơn, góp phần bảo vệ tính mạng và sức khỏe trẻ em.