Nâng giá trị tài nguyên bản địa để mở rộng thị trường tiêu thụ

Chế biến sâu để mở rộng thị trường

Dự án Thốt nốt tươi đóng lon tại An Giang là một ví dụ. Lựa chọn cây thốt nốt, đặc sản gắn bó lâu đời với đời sống đồng bào Khmer, dự án hướng đến phát triển sản phẩm chế biến sâu, thay đổi cách thức tiêu thụ truyền thống. Thốt nốt được đưa vào quy trình chế biến, đóng lon để tiếp cận người tiêu dùng đô thị, hệ thống F&B và các kênh phân phối hiện đại.

Từ một sản vật địa phương, thốt nốt được đặt trong một chuỗi giá trị mới, trong đó chất lượng, khả năng bảo quản, tính thuận tiện và thị trường tiêu thụ trở thành những yếu tố quyết định giá trị của sản phẩm. Nói cách khác, chế biến sâu giúp doanh nghiệp kéo dài chuỗi giá trị, đồng thời tạo điều kiện để sản phẩm bản địa bước vào những thị trường mà nguyên liệu thô khó tiếp cận.

Không chỉ là câu chuyện của các dự án khởi nghiệp xanh biết tận dụng tài nguyên bản địa, rất nhiều doanh nghiệp Việt đã thành công theo hướng này. Điển hình, Công ty Cổ phần Nước khoáng Khánh Hòa phát triển thương hiệu Vikoda từ nguồn tài nguyên tự nhiên với quy trình sản xuất và tiêu chuẩn rõ ràng.

Theo bà Nguyễn Thị Nga - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Nước khoáng Khánh Hòa, nguồn nước khoáng Đảnh Thạnh được khai thác ở độ sâu 220 m, nhiệt độ tại vòi lên đến 72°C và được đóng chai ngay tại nguồn theo quy định của Bộ Y tế.

Cùng với khai thác lợi thế nguồn nước, doanh nghiệp đầu tư hệ thống dây chuyền sản xuất hiện đại của Đức và Ý, công suất 50 triệu lít sản phẩm/năm, đồng thời đa dạng hóa sản phẩm. Mục tiêu được đặt ra, vừa xây dựng thương hiệu trên thị trường trong nước, vừa đưa sản phẩm ra thị trường thế giới, cạnh tranh lành mạnh với các thương hiệu nước khoáng quốc tế.

Quá trình mở rộng thị trường xuất khẩu đã được doanh nghiệp triển khai từng bước. Từ năm 2024, Vikoda bắt đầu xuất khẩu sang Trung Quốc và gia công công nghệ cho các đối tác lớn trong nước. Đến năm 2026, doanh nghiệp tiếp tục mở rộng xuất khẩu sang Hồng Kông (Trung Quốc) và Nhật Bản, đồng thời chuẩn bị kế hoạch tiếp cận các thị trường khác như Mỹ.

Từ những câu chuyện trên cho thấy, giá trị của một nguồn tài nguyên không nằm ở việc khai thác được bao nhiêu, điều quan trọng là khả năng chuyển hóa nguồn tài nguyên thành sản phẩm có chất lượng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Chất lượng quyết định khả năng sản phẩm đi xa

Bà Vũ Kim Hạnh - Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao (HVNCLC) nhận định, Việt Nam có nguồn tài nguyên bản địa phong phú. Vấn đề còn lại đòi hỏi doanh nghiệp phải nâng những giá trị được thiên nhiên ban tặng thành sản phẩm có chất lượng, được người tiêu dùng tin tưởng và có sức cạnh tranh.

“Người tiêu dùng giữ vai trò như những giám khảo trực tiếp lựa chọn những thương hiệu họ tin tưởng và sẵn sàng chi tiền để mua. Bước sang giai đoạn mới, sự tín nhiệm ấy vẫn là nền tảng, nhưng doanh nghiệp phải đáp ứng đồng thời các yêu cầu về tiêu chuẩn, hội nhập và phát triển xanh”, bà Vũ Kim Hạnh nhấn mạnh.

Theo bà Hạnh, một sản phẩm thân thiện với môi trường không chỉ cần câu chuyện về tận dụng tài nguyên hay giảm chất thải. Sản phẩm còn phải đáp ứng yêu cầu về chất lượng, giá thành, độ ổn định, tiêu chuẩn sản xuất và khả năng tiếp cận khách hàng.

Doanh nghiệp Việt cần xây dựng hệ thống sản xuất, quy trình tiêu chuẩn và cơ chế kiểm soát để sản phẩm duy trì chất lượng khi quy mô thị trường mở rộng. Cùng với đó là yêu cầu sử dụng tiết kiệm năng lượng, xử lý chất thải và giảm tác động đến môi trường.

“Doanh nghiệp không chỉ đưa giá trị tốt đẹp của thiên nhiên vào sản phẩm mà còn phải bảo vệ, duy trì nguồn tài nguyên ấy cho tương lai. Khi chất lượng được bảo chứng bằng tiêu chuẩn, quy trình và hệ thống kiểm soát, sản phẩm mới có thể phát triển ổn định, bền vững và đi xa hơn trên thị trường quốc tế”, bà Hạnh nhấn mạnh

Việc những sản phẩm từ tài nguyên bản địa như thốt nốt hay nước khoáng từng bước được đưa vào các chuỗi sản xuất hiện đại cho thấy dư địa lớn trong việc nâng giá trị sản vật Việt Nam. Với Vikoda, việc từng bước tiếp cận các thị trường như Nhật Bản, Trung Quốc và chuẩn bị mở rộng sang Mỹ cũng cho thấy tiềm năng của tài nguyên Việt Nam khi được phát triển thành sản phẩm đáp ứng yêu cầu của thị trường.