Nắng nóng gia tăng: Đẩy mạnh tiết kiệm điện
Trong nhiều thời điểm nắng nóng gay gắt, dù đã huy động tối đa các nguồn điện tại chỗ, hệ thống điện miền Bắc vẫn xuất hiện tình trạng thiếu hụt công suất đỉnh. Trong bối cảnh đó, đẩy mạnh tiết kiệm điện cùng với việc triển khai các chương trình quản lý nhu cầu điện trong thời điểm nắng nóng gay gắt, đặc biệt là khi hệ thống đang trước nguy cơ bị mất cân bằng về cung cầu, là vấn đề được đặt ra.
Nhu cầu tiêu thụ điện trên cả nước tiếp tục tăng mạnh với nhiều mức kỷ lục mới được ghi nhận. Tại khu vực miền Bắc, phụ tải điện liên tục lập đỉnh trong những ngày cuối tháng 5. Ngày 28/5 ghi nhận mức phụ tải cao nhất từ đầu năm với sản lượng điện đạt khoảng 1,2 tỷ kWh/ngày và công suất đỉnh vượt 57.000 MW. Sản lượng điện 5 tháng đầu năm tăng khoảng 9,3% so với cùng kỳ năm 2025, cao hơn kịch bản cơ sở nhưng vẫn thấp hơn kịch bản điều hành.
Trong khi đó, các dự báo cho thấy hiện tượng El Nino có khả năng quay trở lại, kéo theo nguy cơ xuất hiện các đợt nắng nóng kéo dài, gây thêm áp lực đối với hệ thống điện quốc gia. Tổ chức Khí tượng thế giới (WMO) ngày 02/6/2026 cảnh báo El Nino có 80% khả năng hình thành trước tháng 9/2026 và 90% trước tháng 11/2026, dẫn đến thời tiết khô hạn hơn và sản lượng thủy điện năm nay dự kiến sẽ thấp hơn nhiều so với năm 2025.
Bộ Công thương đã chỉ đạo các đơn vị liên quan xây dựng phương án điều hành cho những tháng còn lại của năm. Dự kiến cả năm 2026, sản lượng điện toàn hệ thống đạt khoảng 352,4 tỷ kWh, tăng 9,1% so với năm trước.
Ông Phạm Minh Đức, Phó Trưởng phòng Điều độ, Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) nhấn mạnh dưới tác động của thời tiết cực đoan, hàng loạt kỷ lục về công suất và sản lượng điện đã được thiết lập. Công suất cực đại toàn quốc đạt khoảng 58.100MW, sản lượng điện khoảng 1,2 tỷ kWh; riêng miền Bắc đạt gần 30.000MW và khoảng 630 triệu kWh. So với cùng kỳ năm 2025, sản lượng điện miền Bắc tăng khoảng 25,7%, công suất tăng khoảng 27,5%.
Đặc biệt, trong nhiều thời điểm nắng nóng gay gắt, dù đã huy động tối đa các nguồn điện tại chỗ, hệ thống điện miền Bắc vẫn xuất hiện tình trạng thiếu hụt công suất đỉnh. Để đáp ứng nhu cầu phụ tải, ngành điện phải huy động hàng nghìn MW từ miền Trung và miền Nam truyền tải ra Bắc thông qua hệ thống đường dây 500 kV Bắc - Nam.
Áp lực thiếu điện hiện nay tập trung chủ yếu vào khung giờ cao điểm buổi tối từ 17 giờ 30 đến 22 giờ 30. Đây là thời điểm nhu cầu sử dụng điện sinh hoạt tăng mạnh, trong khi nguồn điện mặt trời không còn khả năng hỗ trợ. Hệ thống buộc phải huy động thêm các nguồn điện linh hoạt như thủy điện, tua-bin khí và nhiều nguồn điện có chi phí sản xuất cao hơn
Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng, việc thúc đẩy mạnh tiết kiệm điện cùng với việc triển khai các chương trình quản lý nhu cầu điện trong thời điểm nắng nóng gay gắt, đặc biệt là khi hệ thống đang trước nguy cơ bị mất cân bằng về cung cầu, đóng một vai trò hết sức quan trọng.
Theo ông Trần Viết Nguyên - Phó Trưởng ban Kinh doanh và Mua bán điện, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) tiết kiệm điện là một trong những giải pháp chiến lược ưu tiên hàng đầu cần phải triển khai.
“Công tác tiết kiệm điện cũng như quản lý phía cầu đóng vai trò quan trọng là vì năng lượng sơ cấp là hữu hạn, sẽ ngày càng giảm dần. Việt Nam đã phải nhập khẩu nhiên liệu từ nhiều năm nay. Chúng ta càng dùng nhiều năng lượng thứ cấp như điện thì đồng nghĩa với việc chúng ta sẽ phải khai thác nhiều nguồn năng lượng sơ cấp” - ông Nguyên nói.
Ông Lưu Kim Long, Trưởng phòng Dự án và Bảo trì, Công ty TNHH Crystal Martin Việt Nam cho rằng, ý thức việc tiết kiệm điện là nhu cầu tự thân, doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống quản lý năng lượng thông minh, cho phép giám sát chi tiết mức tiêu thụ điện tại từng khu vực, từng thiết bị và từng công đoạn sản xuất. Thông qua việc đo lường, phân tích dữ liệu và tối ưu vận hành, Crystal Martin đã tiết kiệm khoảng 20% năng lượng tiêu thụ so với trước đây. Đặc biệt, một số dự án có thời gian hoàn vốn dưới 6 tháng.
“Nhiều giải pháp tiết kiệm năng lượng thực tế không đòi hỏi chi phí đầu tư quá lớn nhưng mang lại hiệu quả cao. Chẳng hạn, tối ưu hệ thống khí nén, tận dụng nhiệt thải, kiểm soát vận hành điều hòa hay tận dụng nước ngưng đều có thể giúp giảm đáng kể chi phí năng lượng. Quan trọng hơn, doanh nghiệp đã xây dựng được văn hóa tiết kiệm năng lượng với sự tham gia của toàn bộ hơn 10.000 lao động. Việc nâng cao nhận thức và đào tạo đội ngũ quản lý năng lượng được xem là yếu tố quyết định thành công” - ông Long cho hay.