Nét mới ở Lễ hội Nghinh Ông
Diễn ra từ ngày 23 đến ngày 27/9, Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ và Lễ hội Nghinh Ông Thắng Tam Vũng Tàu mang tên chung: “Lễ Hội Nghinh Ông - TPHCM năm 2026”, được tổ chức tại Cần Giờ, Bình Khánh, An Thới Đông, phường Vũng Tàu và một số điểm du lịch trên địa bàn TPHCM.
Tín ngưỡng và lễ hội Nghinh Ông ở vùng biển Nam Bộ, trong đó có Cần Giờ và Vũng Tàu, theo các nhà nghiên cứu, mang dấu ấn của cư dân và ngư dân vùng duyên hải miền Trung, di cư vào Nam bộ. Tín ngưỡng thờ Cá Ông là tín ngưỡng chính và quan trọng nhất của ngư dân vùng Trung Bộ và Nam Bộ từ thời phong kiến nhà Nguyễn cho tới nay. Trong sắc phong dưới thời nhà Nguyễn, Cá Ông được phong các thần hiệu: “Nam Hải Cự Tộc Ngọc Lân tôn thần”, “Đông Hải Cự Tộc NGọc Lân tôn thần”. Với ngư dân, Cá Ông được gọi tôn kính là “Đức Ngư” hoặc “Ông Nam Hải”. Tín ngưỡng tục thờ Cá Ông mang màu sắc nghề biển rất rõ. Dọc các bờ biển, hải đảo, đều có lăng, miếu thờ Cá Ông mà các ngư dân đều coi là vị cứu tinh bảo trợ, phòng trừ mọi tai họa giữa bão tố, tai nạn mỗi khi đi biển, đánh cá.
Miếu thờ Cá Ông, được xây dựng năm 1816 tại Cần Thạnh, Cần Giờ, có phong sắc đời Tự Đức nhưng đến nay không còn. Trong bản văn tế chữ Hán ở Lăng Ông Thủy Tướng Cần Thạnh, gồm Nam Hải cự tộc Ngọc lân thuỷ tướng (cá voi), tục thờ cúng tại đây liên quan đến tín ngưỡng Chăm: Thiên Y Chúa Ngọc, Thuỷ Long thần nữ, Bà chúa Xứ. Bài vị có sự hoà lẫn giữa văn hoá Chăm và Việt.
Còn tại Thị trấn Phước Hải, huyện Đất Đỏ, Bà Rịa Vũng Tàu (cũ) nay là xã Phước Hải, TPHCM, có một nghĩa trang rộng khoảng 3000 m2 mang tên Ngọc Lăng Nam Hải, chôn cất chừng 455 Cá Ông (cá voi), nằm ở mép bờ biển, bao quanh là rừng dương xanh mát. Trong điện thờ của Ngọc Lăng Nam Hải, có thờ chính Lệnh Ông Nam Hải Đại tướng quân. Ngoài ra, người dân còn thờ các vị thần Thành Hoàng, Quan Thánh Đế Quân, bà Ngũ Hành, Thổ chủ, Thổ võ… Sát mé biển là Miếu thờ Quan Thế Âm. Đây là khu mộ Cá Ông độc đáo đặc biệt và duy nhất, được trung tâm sách kỷ lục Việt Nam xác nhận là “Khu nghĩa địa Cá Ông lớn nhất Việt Nam” vào năm 2011.
Tại phường Vũng Tàu, TPHCM, Lễ hội Nghinh Ông Thắng Tam cũng được tổ chức hàng năm với quy mô lớn. Đây là Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia, sự kiện văn hóa trọng điểm của TPHCM. Lễ hội Nghinh Ông Thắng Tam có những nghi lễ truyền thống tương đồng với Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ. Song song các nghi lễ truyền thống của tục thờ cúng Cá Ông như: Nghinh Ông từ biển về an vị tại Đình thần Thắng Tam, lễ cúng Tiền hiền và các anh hùng liệt sĩ, lễ thỉnh sắc thần vào Lăng Ông Nam Hải, lễ cúng tế Ông Nam Hải, lễ xây chầu đại bội… người dân còn được thưởng thức nhiều hoạt động văn hóa như: xem hát bả trạo, hát bội, tuồng cổ, múa lân sư rồng.
Năm nay, với việc sáp nhập TPHCM và Vũng Tàu, UBND Thành phố tổ chức “Lễ hội Nghinh Ông - TPHCM năm 2026”, với mục đích giữ gìn, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của Lễ hội Nghinh Ông, di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, đồng thời, góp phần giáo dục lòng yêu nghề, tình yêu quê hương, biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc, và phát huy bản sắc văn hóa đặc trưng của cộng đồng cư dân vùng biển.
Theo đó, từ ngày 23/9 đến hết ngày 27/9 năm 2026, Sở Văn hóa và Thể thao, Sở Du lịch, UBND xã Cần Giờ, UBND phường Vũng Tàu cùng thực hiện tại các địa điểm: xã Cần Giờ, xã Bình Khánh, xã An Thới Đông, phường Vũng Tàu…; các bến xe, bến du lịch đường thủy, các nhà hàng, khách sạn, các điểm đến du lịch trên địa bàn Thành phố. Tại những địa điểm này, bên cạnh các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, trò chơi dân gian và vui chơi, giải trí, Ban tổ chức giới thiệu những hình ảnh đẹp về Cần Giờ và Vũng Tàu; tái dựng, mô phỏng hình ảnh, hoạt động của ngư dân; giới thiệu hình ảnh và tư liệu về Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ và Lễ hội Nghinh Ông Thắng Tam Vũng Tàu qua các năm; giới thiệu những nét đặc sắc, tiêu biểu của Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ và Lễ hội Nghinh Ông Thắng Tam Vũng Tàu năm 2026 cũng như giới thiệu các chương trình du lịch đường thủy.