Ngăn thuốc lá xâm nhập trường học

Thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng ngày càng được ngụy trang dưới nhiều hình thức khó nhận biết. Sản phẩm nhỏ gọn, màu sắc bắt mắt, có thể giả dạng son môi, USB, bút viết hoặc vật dụng cá nhân; một số loại có hương vị vani, hoa quả, kẹo, nước hoa, dễ thu hút trẻ vị thành niên. Những hình thức này khiến thuốc lá thế hệ mới có nguy cơ len lỏi vào trường học.

Theo TS Hoàng Thị Mỹ Hạnh - Trưởng khoa Xã hội học y tế và Dân số, Viện Chiến lược và Chính sách y tế, nghiên cứu của Bộ Y tế cho thấy, khoảng 45% trẻ sử dụng thuốc lá điện tử chưa từng hút thuốc lá truyền thống. Điều này làm gia tăng lo ngại các sản phẩm mới có thể trở thành “cửa ngõ” đưa thanh thiếu niên đến với nicotine.

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên - Giám đốc Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai) cho biết, thuốc lá điếu chứa khoảng 1,5 - 3% nicotine, trong khi thuốc lá điện tử có thể chứa 35 - 69mg/ml, cao gấp hàng chục lần. Trung tâm Chống độc đã tiếp nhận nhiều trường hợp người trẻ phải cấp cứu do ngộ độc thuốc lá điện tử, có trường hợp để lại di chứng nghiêm trọng, tổn thương não không thể phục hồi. Đáng chú ý, ngay cả một số trường hợp chưa có triệu chứng rõ rệt, khi kiểm tra tổng thể cũng phát hiện dấu hiệu tổn thương phổi, tổn thương thần kinh.

Để ngăn thuốc lá xâm nhập trường học, theo các chuyên gia, trước hết nhà trường cần nhận diện đây là nguy cơ sức khỏe học đường nghiêm trọng. Việc học sinh sử dụng, tàng trữ, mua bán hoặc rủ rê bạn bè dùng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng không chỉ vi phạm pháp luật mà còn đe dọa trực tiếp đến sức khỏe thể chất, tinh thần và môi trường giáo dục.

Tuyên truyền trong nhà trường cũng cần thay đổi cách tiếp cận. Nội dung này có thể được lồng ghép vào tiết học chính khóa, hoạt động trải nghiệm, giáo dục kỹ năng sống, giáo dục đạo đức, sinh hoạt lớp, bảng tin, hệ thống phát thanh học đường, website và mạng xã hội chính thống của nhà trường.

Gia đình giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Cha mẹ cần được thông tin kịp thời về các dạng sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, dấu hiệu nghi ngờ trẻ sử dụng và cách trao đổi với con. Với học sinh, chỉ kiểm soát trong giờ học là chưa đủ, bởi việc tiếp cận sản phẩm có thể diễn ra ngoài cổng trường, tại nơi vui chơi, qua bạn bè hoặc qua môi trường mạng. Nếu phụ huynh không nắm được nguy cơ, việc giáo dục và phát hiện sớm sẽ khó đạt hiệu quả.

Bên cạnh đó, các trường cần chủ động phối hợp với chính quyền địa phương, lực lượng công an, y tế trong kiểm tra, ngăn chặn các điểm mua bán, cho thuê thuốc lá điện tử gần khu vực trường học. Những điểm bán nghi vấn, tài khoản mạng xã hội rao bán cho học sinh hoặc hình thức giao dịch trá hình cần được phản ánh kịp thời để xử lý theo quy định.

Không chỉ thuốc lá điện tử, thuốc lá truyền thống tại điểm bán cũng là yếu tố cần quan tâm trong bảo vệ học sinh. TS Hoàng Thị Mỹ Hạnh cho biết có tới 40,9% cửa hàng bán lẻ vi phạm quy định trưng bày thuốc lá. Việc bao thuốc thường xuyên xuất hiện trong tầm nhìn có thể tác động đến hành vi, đặc biệt với trẻ em, thanh thiếu niên và những người đang cố gắng cai thuốc. Nghiên cứu được chuyên gia dẫn lại cho thấy trẻ em thường xuyên nhìn thấy bao thuốc lá có nguy cơ thử hút cao gấp 1,6 lần.

Từ góc độ phòng ngừa, hạn chế hình ảnh thuốc lá xuất hiện quanh trường học là biện pháp cần thiết. Cửa hàng gần trường học không được quảng cáo, trưng bày, bán thuốc lá cho người chưa đủ tuổi theo quy định. Chính quyền địa phương, lực lượng quản lý thị trường, công an và ngành giáo dục cần phối hợp kiểm tra khu vực cổng trường, điểm vui chơi, quán nước, cửa hàng tạp hóa, nơi học sinh thường xuyên lui tới.