Ngày mới ở Lý Sơn

Những đổi thay mạnh mẽ

Từ cảng Sa Kỳ, xã Đông Sơn, tỉnh Quảng Ngãi những chuyến tàu nối đất liền với đặc khu Lý Sơn ngày càng nhộn nhịp. Sau hành trình vượt biển, du khách đặt chân lên Lý Sơn và dễ dàng nhận thấy những đổi thay đang diễn ra. 

Có mặt tại đặc khu Lý Sơn những ngày cuối tháng 8/2026, chúng tôi chứng kiến nơi đây, các tuyến đường được chỉnh trang, đầu tư nâng cấp mở rộng đáp ứng với các điều kiện giao thông; nhiều cơ sở lưu trú, nhà hàng, dịch vụ phục vụ du khách mọc lên, góp phần tạo nên diện mạo khang trang, sôi động hơn cho đặc khu này.

Nơi đây con người thật gần gũi, họ chan hòa, chào đón du khách. Trên những con đường, nhiều du khách tản bộ, những em bé vô tư nô đùa trong sân nhà, sân trường. Ở các cảng cá không khí buổi sáng luôn sôi động, tàu thuyền về tiếng gọi nhau, tiếng trao đổi bán mua hải sản và những nụ cười vui vẻ vô cùng thân thiện.

Ở Lý Sơn, cùng với hạ tầng, hoạt động du lịch cũng từng bước trở thành một phần quan trọng trong đời sống kinh tế của người dân. Nhiều hộ mạnh dạn đầu tư homestay, mở cơ sở ăn uống, dịch vụ vận chuyển, đồng thời trực tiếp tham gia các hoạt động trải nghiệm, đưa du khách khám phá cảnh quan, văn hóa và đời sống đặc trưng của cư dân đặc khu.

Ông Trần Đình Nhân, người dân ở đặc khu Lý Sơn cho biết: “Với sự đầu tư mọi mặt của Nhà nước, sự động viên của chính quyền và nỗ lực của bà con, những năm gần đây, diện mạo đặc khu có nhiều thay đổi. Đường sá thông thoáng, các cơ sở lưu trú, dịch vụ du lịch ngày càng phát triển, lượng du khách tìm đến đảo cũng đông hơn trước. Nếu như trước đây, người dân địa phương chủ yếu làm nông nghiệp, đánh bắt và buôn bán nhỏ lẻ. Những năm gần đây, du lịch phát triển, nhiều gia đình có thêm nguồn thu từ việc làm homestay, phục vụ ăn uống, vận chuyển khách và bán đặc sản địa phương. Đời sống vì thế cũng có nhiều khởi sắc”.

Chị Trần Thị Mai, chủ một cơ sở lưu trú tại đặc khu Lý Sơn cho biết: “Thật đáng mừng, khi du lịch phát triển giúp người dân có thêm nhiều cơ hội làm ăn. Du khách bây giờ không chỉ đến tham quan rồi về mà còn muốn trải nghiệm cuộc sống của người dân, tìm hiểu cách trồng hành, tỏi, thưởng thức hải sản và khám phá văn hóa địa phương. Đây là cơ hội để người dân trực tiếp làm du lịch và hưởng lợi từ chính những giá trị của quê hương”.

Theo thống kê của đặc khu Lý Sơn, hiện địa phương có 130 cơ sở lưu trú với khoảng 1.057 phòng, trong đó có 55 homestay, 53 nhà nghỉ, 17 khách sạn và 5 nhà trọ. Hệ thống lưu trú ngày càng đa dạng đã góp phần đáp ứng nhu cầu của du khách, đồng thời tạo thêm sinh kế cho người dân địa phương.

Phát triển du lịch và bảo tồn văn hóa

Ông Nguyễn Văn Huy, Chủ tịch UBND đặc khu Lý Sơn cho biết: “Đặc khu Lý Sơn có những giá trị riêng, từ cảnh quan núi lửa, hệ sinh thái biển, văn hóa, lịch sử đến nghề biển, trồng hành, tỏi. Đây vừa là lợi thế để phát triển kinh tế, nhất là du lịch, vừa là những giá trị cần được gìn giữ lâu dài. Thời gian tới, địa phương định hướng phát triển du lịch theo hướng đa dạng và bền vững, gắn du lịch biển đảo với du lịch sinh thái, cộng đồng, nông nghiệp và trải nghiệm văn hóa”.

Ông Huy cũng nhấn mạnh, việc trở thành đặc khu mở ra cơ hội mới để Lý Sơn khai thác tốt hơn những lợi thế về biển đảo, cảnh quan địa chất, văn hóa và lịch sử. Tuy nhiên, đây cũng là yêu cầu lớn trong công tác quy hoạch, quản lý không gian phát triển và bảo vệ môi trường. Do đó, cùng với thu hút đầu tư, đặc khu Lý Sơn sẽ chú trọng nâng cao chất lượng dịch vụ, chỉnh trang đô thị, cải thiện hạ tầng thiết yếu và tạo điều kiện để người dân tham gia sâu hơn vào hoạt động du lịch.

Không chỉ nổi tiếng với những cánh đồng hành, tỏi xanh mướt, đặc khu Lý Sơn còn sở hữu hệ thống danh lam, thắng cảnh và lễ hội đặc sắc, tạo nên sức hút riêng đối với du khách khi đặt chân đến đây.

Được hình thành từ hoạt động núi lửa hàng triệu năm trước, Lý Sơn sở hữu cảnh quan địa chất độc đáo với những vách đá bazan, miệng núi lửa, hang động và bãi biển trong xanh.

Hay như Núi Thới Lới, Hang Câu, chùa Hang, cổng Tò Vò và đảo Bé là những địa danh quen thuộc, góp phần tạo nên bức tranh thiên nhiên đặc sắc của đặc khu Lý Sơn. Từ đỉnh núi Thới Lới, du khách có thể nhìn bao quát một phần đặc khu, những ruộng hành, tỏi xanh mướt, xen giữa khu dân cư và biển trong xanh. Trong khi đó, Hang Câu tạo ấn tượng bởi những vách đá dựng đứng được tạo tác qua thời gian, kết hợp với không gian biển rộng mở.

Đặc biệt, đặc khu Lý Sơn nơi có lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa là một nét văn hóa tiêu biểu của cư dân đặc khu Lý Sơn. Nghi lễ được tổ chức để tưởng nhớ những người lính từng ra Hoàng Sa, Trường Sa, làm nhiệm vụ và không trở về. Qua nghi lễ, câu chuyện về những đội hùng binh năm xưa được các thế hệ cư dân Lý Sơn gìn giữ, truyền lại, góp phần bồi đắp tình yêu quê hương và ý thức về chủ quyền biển đảo.

Ông Nguyễn Văn Huy, Chủ tịch UBND đặc khu Lý Sơn cho biết, đặc khu Lý Sơn còn là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, lịch sử. Các di tích đình làng, lăng miếu, chùa và những công trình tín ngưỡng dân gian vẫn được người dân gìn giữ, trở thành nơi lưu giữ ký ức cộng đồng qua nhiều thế hệ.

Xin lấy lời cụ Trần Đình Nhân, người dân ở đặc khu Lý Sơn để kết thúc bài viết này: “Ngoài lễ hội, nghi lễ truyền thống như lễ hội đình làng, lễ cầu ngư, các hoạt động tín ngưỡng dân gian đã góp phần tạo nên đời sống văn hóa phong phú trên đảo. Mỗi lễ hội không chỉ là dịp để cộng đồng sum họp mà còn là không gian để các giá trị văn hóa được trao truyền. Do đó theo tôi, phát triển du lịch phải gắn với bảo tồn văn hóa. Phải làm sao cho thế hệ trẻ luôn biết quý và trân trọng từ nghề đi biển đến các lễ hội này, không để cuộc sống hiện đại làm mai một đi”.